Σε αδιέξοδο κινδυνεύει να βρεθεί η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία εξαιτίας των δασμών στα ηλεκτρικά οχήματα και των αυστηρών κανόνων του Brexit.
Όπως μεταδίδει ο Guardian σε αποκλειστικό του δημοσίευμα, οι κατασκευαστές σε ΕΕ και Βρετανία πιέζουν την Κομισιόν για δεύτερη αναστολή των δασμών, καθώς το υψηλό κόστος παραγωγής μπαταριών στην Ευρώπη και η κυριαρχία της Κίνας καθιστούν ανέφικτη την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί για το 2027.
Οι εταιρείες του κλάδου εκφράζουν έντονες ανησυχίες πως δεν πρόκειται να πιάσουν τα απαιτούμενα όρια έως την 1η Ιανουαρίου 2027, προκειμένου να διασφαλίσουν πωλήσεις χωρίς επιπλέον φορολογικές επιβαρύνσεις. Το πρόβλημα πηγάζει από τους αυστηρούς κανόνες προέλευσης της Συμφωνίας Εμπορίου και Συνεργασίας ΕΕ-Ηνωμένου Βασιλείου, η οποία τέθηκε σε εφαρμογή το 2021 και καθορίζει ποια προϊόντα απαλλάσσονται από δασμούς.
Βάσει των όρων που συμφωνήθηκαν το 2020 για το Brexit, προκειμένου να αποφευχθεί η επιβολή δασμών, απαιτείται το 55% της συνολικής αξίας ενός οχήματος, το 70% της συστοιχίας των μπαταριών και το 65% των στοιχείων της μπαταρίας να παράγονται επί ευρωπαϊκού εδάφους μέχρι τις αρχές του 2027.
Οι καθυστερήσεις στην παραγωγή και η παρέμβαση της Κομισιόν
Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε ότι το 30% των συστοιχιών και στοιχείων μπαταρίας θα κατασκευάζονταν σε ΕΕ ή Βρετανία μέσα στα πρώτα χρόνια της συμφωνίας. Οι κανόνες προέλευσης σχεδιάστηκαν ακριβώς για να δώσουν επενδυτικά κίνητρα στην εγχώρια παραγωγή. Ωστόσο, ήδη από το 2023 έγινε αντιληπτό πως το σχέδιο είχε εκτροχιαστεί, αφενός εξαιτίας των επιπτώσεων της πανδημίας και αφετέρου λόγω της κρίσης στους ημιαγωγούς μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Κάτω από το βάρος των έντονων πιέσεων της αγοράς, η Κομισιόν δέχτηκε τελικά να παγώσει την εφαρμογή των κανόνων για μία τριετία, η οποία εκπνέει στο τέλος της φετινής χρονιάς.
Σήμερα, με μόλις επτά μήνες περιθώριο, η βιομηχανία διαμηνύει εκ νέου στις Βρυξέλλες ότι η επίτευξη των στόχων για μπαταρίες «made in Europe» παραμένει ανέφικτη.
Ο Τζόναθαν Ο’Ρίορνταν, διευθυντής διεθνούς εμπορίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης Κατασκευαστών Αυτοκινήτων (ACEA), υπενθύμισε πως όταν δόθηκε η πρώτη αναστολή των δασμών το 2024, οι αρχικές εκτιμήσεις ανέφεραν πως το 60% των μπαταριών για όλες τις κατηγορίες οχημάτων θα παράγονταν στην Ευρώπη έως το 2027.
Σήμερα, οι προβλέψεις έχουν κατακρημνιστεί, με τον κ. Ο’Ρίορνταν να σημειώνει πως μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2027 «κάτι λιγότερο από το 20%» των μπαταριών θα προέρχονται από ευρωπαϊκά εργοστάσια.
Αν και στο Ηνωμένο Βασίλειο τα νούμερα είναι ελαφρώς καλύτερα, παραμένουν και εκεί πολύ κάτω από τον πήχη, σύμφωνα με τους ειδικούς της αγοράς.
Μιλώντας από τις Βρυξέλλες, η γενική διευθύντρια της ACEA, Σίγκριντ ντε Φρις, υπογράμμισε ότι «η ανάπτυξη των συστημάτων μετάδοσης κίνησης με μπαταρία στην Ευρώπη ήταν πάρα πολύ αργή», προσθέτοντας πως είναι απαραίτητη μια «αλλαγή πολιτικής» από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να επιταχυνθεί η μετάβαση.
Αυστηρές προειδοποιήσεις για το μέλλον της ευρωπαϊκής βιομηχανίας
Από την πλευρά του, ο Μάικ Χόις, επικεφαλής της βρετανικής Εταιρείας Κατασκευαστών και Εμπόρων Κινητήρων (SMMT), ξεκαθάρισε την κατάσταση λέγοντας: «Οι αλυσίδες εφοδιασμού μπαταριών εξακολουθούν να μην είναι έτοιμες να ανταποκριθούν σε αυτές τις αυστηρές απαιτήσεις, οι οποίες βασίστηκαν σε υποθέσεις που δεν υλοποιήθηκαν παρά τις σημαντικές επενδύσεις».
Ο ίδιος συμπλήρωσε με νόημα: «Το Ηνωμένο Βασίλειο και η ΕΕ πρέπει τώρα να βρουν μια ρεαλιστική λύση που θα αποφεύγει τους αυτοκαταστροφικούς δασμούς στα ίδια τα οχήματα που οι καταναλωτές προτρέπονται να αγοράσουν, διασφαλίζοντας παράλληλα τις επενδύσεις στις εγχώριες δυνατότητες μπαταριών».
Τα εμπόδια στην αύξηση της παραγωγής δεν περιορίζονται μόνο στις αδυναμίες ΕΕ και Βρετανίας, αλλά εντείνονται από το μονοπώλιο της Κίνας σε κρίσιμες πρώτες ύλες, όπως το λίθιο και οι επεξεργασμένες μορφές του που είναι απαραίτητες για τις μπαταρίες.
«Το κόστος κατασκευής των μπαταριών είναι πολύ υψηλό, παραμένοντας 30% υψηλότερο από ό,τι στην Κίνα», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Ο’Ρίορνταν.
Το αστρονομικό κόστος επένδυσης και η κινεζική απειλή
Παρά τις νομοθετικές πρωτοβουλίες των Βρυξελλών για την τόνωση της παραγωγής, η οικοδόμηση μιας ισχυρής τοπικής βιομηχανίας απαιτεί τεράστια κεφάλαια και χρόνο. Είναι ενδεικτικό πως η διαδρομή από τη διάνοιξη ενός ορυχείου μέχρι την παραγωγή επεξεργασμένου λιθίου μπορεί να κρατήσει χρόνια.
Όπως είχε αποκαλύψει πρόσφατα ο Στέφαν Σέρερ, διευθυντής του μοναδικού ευρωπαϊκού εργοστασίου λιθίου: «Για να ανοίξεις ένα ορυχείο και να χτίσεις μια πλήρως ανεπτυγμένη αλυσίδα παραγωγής – αυτό κοστίζει ίσως 750 εκατομμύρια δολάρια».
Ο κ. Χόις προειδοποίησε επίσης: «Με τις ευρύτερες γεωπολιτικές πιέσεις και την ώθηση “Made in Europe” της ΕΕ να προσθέτουν περαιτέρω πίεση, και οι δύο πλευρές πρέπει να εξασφαλίσουν μια διμερή δέσμευση που θα προστατεύει τη μακροπρόθεσμη συνεργασία μας στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας και την ευρύτερη ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης».
Απαντώντας στις αντιδράσεις, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σημείωσε: «Συζητήσεις για αυτά και άλλα σχετικά θέματα μπορούν να πραγματοποιηθούν στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων ΕΕ-Ηνωμένου Βασιλείου». Συμπλήρωσε, δε, ότι η Κομισιόν βρίσκεται «σε συνεχή επαφή με τους ενδιαφερόμενους» του κλάδου «για να αξιολογήσει την ετοιμότητά τους να ανταποκριθούν στους κανόνες προέλευσης».
Το αίτημα της αγοράς διατυπώνεται σε μια κρίσιμη συγκυρία, όπου η υπερπαραγωγή της Κίνας και οι ευνοϊκές ισοτιμίες εγείρουν φόβους για αλυσιδωτές κρίσεις στη μεταποίηση, με ορατό τον κίνδυνο πλήρους «κανιβαλισμού» της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Το συγκεκριμένο ζήτημα, καθώς και η γενικότερη στάση απέναντι στο Πεκίνο, αναμένεται να κυριαρχήσουν στην επικείμενη σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών στις 18 Ιουνίου.
