Η εκδίκαση της υπόθεσης για τις παράνομες επιδοτήσεις από τον ΟΠΕΚΕΠΕ ξεκίνησε στις Σέρρες ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων, με συνολικά 25 κατηγορουμένους να κάθονται στο εδώλιο. Κατά τη διαδικασία ήρθαν στο φως σοβαρές δυσλειτουργίες και ελλείψεις ελέγχων στον Οργανισμό, οι οποίες – σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν – δημιουργούσαν πρόσφορο έδαφος για καταχρηστικές πρακτικές.
Ενδεικτικά περιγράφηκαν περιπτώσεις όπου ως δικαιολογητικά υποβάλλονταν ακόμη και κενές σελίδες, χωρίς να πραγματοποιείται ουσιαστικός έλεγχος. Παράλληλα, εγκύκλιος που ρύθμιζε τους ελέγχους δεν περιλάμβανε τα μισθωτήρια έγγραφα, ενώ από το 2015 δεν φαίνεται να γίνονταν διασταυρωτικοί έλεγχοι. Η απουσία αυτών των διαδικασιών είχε ως αποτέλεσμα να μην εντοπίζονται και να μην καταλογίζονται ποσά που είχαν καταβληθεί αχρεωστήτως.
Αρχικά, στο κατηγορητήριο περιλαμβάνονταν 32 πρόσωπα, τα οποία αντιμετώπιζαν κατηγορίες κακουργηματικού χαρακτήρα, καθώς φέρονται να έλαβαν παράνομα επιδοτήσεις που ξεπερνούν τις 250.000 ευρώ για την περίοδο 2016-2018. Ωστόσο, σε προηγούμενη συνεδρίαση επτά από τους κατηγορουμένους προχώρησαν σε ποινική διαπραγμάτευση, αφού πρώτα επέστρεψαν συνολικά 165.000 ευρώ και παραδέχθηκαν την ενοχή τους.
Με βάση τη συμφωνία, το δικαστήριο τους επέβαλε ποινές φυλάκισης από δύο έτη και τρεις μήνες έως τρία έτη, με τριετή αναστολή. Σε μία περίπτωση αποφασίστηκε επιπλέον η δήμευση 20.000 ευρώ από τραπεζικούς λογαριασμούς κατηγορουμένου.
Με την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας, η εισαγγελέας της έδρας Ευγενία Κυβέλου εισηγήθηκε την απόρριψη των ενστάσεων που είχαν καταθέσει οι κατηγορούμενοι, μεταξύ των οποίων ένσταση ακυρότητας της διαδικασίας και ένσταση ακυρότητας του κλητηρίου θεσπίσματος. Το δικαστήριο έκανε δεκτή την εισαγγελική πρόταση, ανοίγοντας τον δρόμο για τη συνέχιση της δίκης.
Οι καταθέσεις
Με την κατάθεση υπαλλήλου του ΟΠΕΚΕΠΕ άνοιξε ο κύκλος των μαρτυρικών καταθέσεων. «Ημουν και παραμένω προϊσταμένη στο τμήμα ελέγχων στο τμήμα Μακεδονίας – Θράκης. Μας ζητήθηκαν στοιχεία για 11 πρόσωπα σχετικά με το αν πήραν επιδοτήσεις. Απαντήσαμε σε ότι ζητούσε το έγγραφο» είπε η μάρτυρας εξηγώντας ότι όσα δικαιολογητικά υποβάλλονται δεν ελέγχονται τη στιγμή της υποβολής.
«Ο όρος του αγροτεμαχίου σε εμάς έχει την έννοια της έκτασης της ενιαίας καλλιέργειας. Μπορεί να είναι διαφορετικές καλλιεργήσιμες ιδιοκτησίες για παράδειγμα» σημείωσε η υπάλληλος του ΟΠΕΚΕΠΕ και συμπλήρωσε πως «από το 2016 έως το 2018 δεν υπήρχε η δυνατότητα αναγραφής λεπτομερών πληροφοριών σχετικά με το ιδιοκτησιακό καθεστώς, αλλά μόνο ποιος είναι ο μισθωτής και ποιος ο εκμισθωτής».
Πρόεδρος: Ελέγχονται σε κάποιο στάδιο τα μισθωτήρια; Μάρτυρας: Στην εγκύκλιο των ελέγχων δεν προβλέπεται έλεγχος στα μισθωτήρια. Πρόεδρος: Προέκυψε κάτι άλλο μετά τον πρωτοβάθμιο έλεγχο; Μάρτυρας: Στον πρώτο έλεγχο διαπιστώθηκαν ελλείψεις σε πολλά μισθωτήρια, υπέβαλλαν ένσταση και έφεραν τα επιπλέον δικαιολογητικά σχετικά με το πώς αποδεικνυόταν η ιδιοκτησία. Κάποιοι δικαιώθηκαν. Τα αποτελέσματα καταχωρούνται στο σύστημα. Ακόμα δεν έχει γίνει όμως διασταυρωτικός έλεγχος για να διαπιστωθούν πόσα αχρεωστήτως καταβληθέντων.
Η μάρτυρας αναφέρθηκε στα είδη επιδοτήσεων που μπορούν να διεκδικήσουν οι αγρότες, εξηγώντας όμως πως ένα αγροτεμάχιο -όταν είναι επιλέξιμο- μπορεί να ενεργοποιήσει από μόνο του «δικαιώματα» στον ΟΠΕΚΕΠΕ, ανάλογα με το είδος της επιδότησης. «Είναι εκτατικές οι επιδοτήσεις και κάποιες είναι συνδεδεμένες με παραγωγή προϊόντος» ανέφερε.
Εισαγγελέας: Είπατε ότι δεν ελέγχονται οι δηλώσεις μέσω ΟΣΔΕ; Τα παραστατικά; Μάρτυρας: Δεν ελέγχονται. Μόνο μέσω καταγγελιών. Από το 2014 δε υπάρχει δείγμα διοικητικού ελέγχου για τα μισθωτήρια.
Εισαγγελέας: Σε αυτήν την υπόθεση πως έγινε; Μάρτυρας: Ηρθε χαρτί από την οικονομική αστυνομία. Εισαγγελέας: Ο έλεγχος του νομότυπου των συνημμένων από ποιον γίνεται; Οταν δεν υπάρχουν υπογραφές ή λευκές σελίδες; Γιατί είχαμε και το φαινόμενο των λευκών σελίδων… Το ΚΥΔ δεν πρέπει να το ελέγχει; Μάρτυρας: Είναι θέμα ΚΥΔ και πελάτη, όχι ΟΠΕΚΕΠΕ.
«Τα αχρεωστήτως καταβληθέντα δεν μπορούν να καταβληθούν. Για να γραφτούν στο βιβλίο οφειλετών πρέπει να γίνει διασταυρωτικός έλεγχος που ελέγχει όλα τα στοιχεία της δήλωσης. Μετά το 2015 δεν έχει τρέξει διασταυρωτικός έλεγχος από τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Πρέπει να γίνει ο έλεγχος, να βγάλει αποτελέσματα, να υποβάλλουν ενστάσεις και μετά να προχωρήσουν είτε σε συμψηφισμό με επόμενα είτε με επιστροφή» σημείωσε η μάρτυρας και συνέχισε λέγοντας πως δεν μπορεί να γίνει διασταύρωση μεταξύ εκτάσεων και πραγματικών ιδιοκτητών στο σύνολό τους γιατί δεν υπάρχει σύνδεση με το Κτηματολόγιο.
Εισαγγελέας: Αν μια δήλωση έχει ένα μεγάλο ποσοστό ανακρίβειας απορρίπτεται; Μάρτυρας: Απορρίπτεται. Υπάρχουν ποσοστά απόκλισης 30,50,80% και κινούμαστε με αυτό.
Τη σκυτάλη των μαρτυρικών καταθέσεων πήρε ο προϊστάμενος νομαρχιακής μονάδας Πιερίας του ΟΠΕΚΕΠΕ, που είχε ελέγξει τέσσερις κατηγορούμενους.
«Στον ΟΠΕΚΕΠΕ έφτασε φάκελος από την εισαγγελία Σερρών, μετά από καταγγελία. Ξεκινήσαμε έλεγχο. Ο πρωτοβάθμιος έλεγχος είχε απορρίψει το σύνολο των αγροτεμαχίων επειδή δεν ήταν νομότυπα τα ενοικιαστήρια. Με τη διαδικασία των ενστάσεων, είχαν δέκα μέρες να φέρουν τα δικαιολογητικά. Στο σύνολο αυτών που ελέγξαμε, κάναμε έλεγχο στα ενοικιαστήρια αν είναι όντως νομότυπα. Οι αγρότες έπρεπε να προσκομίσουν μισθωτήρια στα ΚΥΔ. Εμάς μας έφεραν τα σωστά στο δευτεροβάθμιο έλεγχο».
Κατά την εξέτασή του από την εισαγγελέα, τέθηκαν ερωτήματα για τη διαδικασία που ακολούθησε η επιτροπή ενστάσεων και για το εύρος των ελέγχων που πραγματοποιήθηκαν. Ο μάρτυρας διευκρίνισε ότι πραγματοποιήθηκε γεωχωρικός έλεγχος των αγροτεμαχίων, επισημαίνοντας ωστόσο ότι δεν υπήρχε υποχρέωση να καταγραφεί αναλυτικά στο πόρισμα.
Εισαγγελέας: Είστε μέλος επιτροπής ενστάσεων. Τις κάνατε δεκτές με απλή καταγραφή; Μάρτυρας: Κάναμε γεωχωρικό έλεγχο. Δεν είχαμε υποχρέωση να τον καταγράψουμε. Εισαγγελέας: Τι βλέπατε στο Κτηματολόγιο; Βλέπατε ποιος είναι ιδιοκτήτης; Μάρτυρας: Οχι. Εισαγγελέας: Αρα δεν ξέρατε ποιος είναι ο ιδιοκτήτης. Το Ε9 το ελέγχατε; Μάρτυρας: Οχι. Αν αυτοί το είχαν τροποποιήσει δεν μπορούσαμε να το ελέγξουμε Εισαγγελέας: Αρα λοιπόν αν το τροποποίησαν μεταγενέστερα εξαπάτησαν την υπηρεσία σας; Μάρτυρας: Θα μπορούσαν, αλλά όταν βλέπω τρία έτη σερί το ίδιο αγροτεμάχιο… Εισαγγελέας: Ούτε αυτό προκύπτει ότι το ελέγξατε. Μάρτυρας: Ναι δεν έχει γραφτεί. Το ελέγξαμε όμως.
Ακολούθησε η κατάθεση υπαλλήλου του ΟΠΕΚΕΠΕ στη Θεσσαλονίκη, που ήλεγξε 6 αγρότες. «Μου ήρθε εντολή να εξετάσω τις ενστάσεις των παραγωγών. Υπήρχαν και επιστολές των συναδέλφων από τον πρωτοβάθμιο έλεγχο, τα περισσότερα ενοικιαστήρια είχαν κριθεί μη νομότυπα και ζητήθηκαν νομότυπα παραστατικά. Αυτά εξετάσαμε. Το πόρισμα δεν ήταν ίδιο για όλους. Κάποιοι είχαν ολική έγκριση, άλλοι ολική απόρριψη».
Πρόεδρος: Ολική έγκριση γιατί έγινε; Μάρτυρας: Ήταν λίγα τα χωράφια του, και στις τρεις χρονιές είχε νομότυπα ενοικιαστήρια. Ηταν ο μόνος από τους 6 που δεν είχε υπεκμίσθωση. Εισαγγελέας: Απορρίψατε όσες περιπτώσεις είχαν μπει μετά τα στρέμματα στο Ε9. Σας εξαπάτησαν; Μάρτυρας: Θεωρώ πως ναι.
