Ένα μεγάλο δίλημμα για τον τουρισμό της Αθήνας έθεσε ο δήμαρχος Χάρης Δούκας, χρησιμοποιώντας το παράδειγμα που έφερε στις αποσκευές του από το ταξίδι του στη Βαρκελώνη. Μία πόλη που αναγκάστηκε πρόσφατα να αντιμετωπίσει τη μεγάλη πρόκληση του υπερτουρισμού και ήδη έχει θέσει όρια.
Ο υπερτουρισμός αναφέρεται στην υπερβολική επισκεψιμότητα τουριστών σε έναν προορισμό, η οποία μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις τόσο στο περιβάλλον όσο και στην καθημερινή ζωή των κατοίκων. Αυτό δηλαδή που βιώνει και η Αθήνα, ειδικά σε ό,τι αφορά τα διαθέσιμα σπίτια για ενοικίαση, την αύξηση των ενοικίων και την υπερπροσφορά σε βραχυχρόνιες μισθώσεις.
Μιλώντας στο συνέδριο «This is Athens-Agora» και στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε, ο κ. Δούκας αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, σε ενδεχόμενο επιβολής πλαφόν στις νέες ξενοδοχειακές κλίνες, αλλά και σε άλλες μορφές τουριστικών καταλυμάτων -δηλαδή τα ενοικιαζόμενα δωμάτια- σε ζώνες που εμφανίζουν αυξημένη πίεση. Αυτές είναι οι περιοχές στο εμπορικό τρίγωνο, το Κολωνάκι και η Ακρόπολη/Κουκάκι, όπου η τουριστική δραστηριότητα βιώνει ραγδαία αύξηση τα τελευταία χρόνια.
Δήλωσε χαρακτηριστικά:
«Σε συνεργασία με τα ξενοδοχεία και τις πλατφόρμες θα πρέπει να δούμε πώς το τουριστικό προϊόν θα αποκτήσει ποιοτική δομή».
Αυτό που εξετάζεται είναι το «πάγωμα» νέων αδειών για ξενοδοχειακές μονάδες στις περιοχές που πιέζονται από τον τουρισμό, δίνοντας με αυτόν τον τρόπο κίνητρα για επενδύσεις σε γειτονιές που έχουν ανάγκη τον τουρισμό, όπως είναι ο Βοτανικός. Επισήμανε δε την ανάγκη ανταποδοτικότητας του νέου πράσινου τέλους που καταβάλουν οι επισκέπτες στα ξενοδοχεία
Για τη Βαρκελώνη ως παράδειγμα, ο κ. Δούκας είπε:
«Τα στοιχεία δείχνουν ότι τείνουμε προς τον υπερτουρισμό, χωρίς να έχουμε γίνει ακόμη Βαρκελώνη. Το σημαντικό είναι να βρούμε τρόπους να ρυθμίσουμε τις τουριστικές ροές σε σχέση με τα ξενοδοχεία και τη βραχυχρόνια μίσθωση. Έχουμε 8 εκατομμύρια τουρίστες, το τέλος διαμονής έχει γίνει τέλος ανθεκτικότητας, όμως τίποτα δεν επιστρέφει στην πόλη. Πρέπει να δημιουργήσουμε αντιστάθμιση και να αξιοποιήσουμε τα χρήματα που έρχονται στην πόλη για την πόλη. Ο στόχος είναι να αναβαθμιστεί το τουριστικό προϊόν της Αθήνας».
Διευκρίνισε, πάντως, πως η συζήτηση δεν έχει ξεκινήσει επίσημα, αλλά και ο κλάδος των ξενοδοχείων φέρεται να είναι πρόθυμος να εξεταστούν τα μέτρα.
«Σε όλες τις άλλες χώρες αυτά μπορεί να τα αποφασίζει ο εκάστοτε δήμος».
Για τα τουριστικά λεωφορεία και το θέμα που έχει ανοίξει επίσης τα τελευταία χρόνια, έκανε λόγο για ένα από τα πιο ορατά και ενοχλητικά συμπτώματα της τουριστικής επιβάρυνσης στο κέντρο της Αθήνας.
«Η πόλη δεν τα αντέχει. Ήταν άλλη πόλη πριν από 15 χρόνια. Τότε θέλαμε, βοηθούσαμε, στηρίζαμε και ανοίγαμε τον τουρισμό. Τώρα όμως, όπως συμβαίνει και σε άλλες μεγάλες μητροπόλεις, καθετί έχει αντίκτυπο».
Ο δήμαρχος Αθηναίων είπε επίσης:
«Τα τελευταία χρόνια, η Αθήνα έχει αλλάξει σελίδα. Από ενδιάμεσος σταθμός, έχει εξελιχθεί σε αυτόνομο και ισχυρό προορισμό, τον κορυφαίο της χώρας. Η δυναμική αυτή αποτυπώνεται σταθερά στα στοιχεία: αυξημένες διεθνείς αφίξεις, περισσότερες διανυκτερεύσεις και σημαντική άνοδος εσόδων. Ωστόσο, αυτή η επιτυχία συνοδεύεται και από νέες προκλήσεις. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και το αίτημά μας προς την Πολιτεία να λάβει σαφέστερους κανόνες για τη βραχυχρόνια μίσθωση, ώστε να αντιμετωπιστεί η πίεση που προκαλεί η άναρχη τουριστική ανάπτυξη. Προτείνουμε να αντιμετωπίζεται πολεοδομικά ως τουριστική χρήση και όχι ως χρήση κατοικίας. Επιπλέον, διεκδικούμε τη δίκαιη απόδοση των πόρων από την τουριστική δραστηριότητα, ώστε οι Δήμοι να έχουν τα μέσα να επενδύουν στην ποιότητα ζωής και στις υποδομές που απαιτεί η αυξημένη επισκεψιμότητα. Για εμάς, ο τουρισμός είναι μέσο για να γίνει η Αθήνα μια καλύτερη πόλη για τους κατοίκους της, τους επισκέπτες και τους ανθρώπους που επενδύουν σε αυτήν».
Το παράδειγμα της Βαρκελώνης για την Αθήνα και τα ευρωπαϊκά εύσημα
Ο Δήμος της Βαρκελώνης έλαβε ευρωπαϊκή υποστήριξη για την πρόθεσή του να αναλάβει δράση κατά των τουριστικών διαμερισμάτων. Σε συνέντευξη Τύπου μαζί με τον δήμαρχο, Jaume Collboni, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης, Dan Jorgensen, δήλωσε ότι «δεν υπάρχει αμφιβολία» ότι οι βραχυπρόθεσμες μισθώσεις έχουν γίνει «μεγάλο πρόβλημα» σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις, όχι μόνο στις μεγάλες πρωτεύουσες. Εξήγησε επίσης ότι επισκέπτεται την καταλανική πρωτεύουσα για να «μάθει» τι γίνεται και ποια μέτρα έχουν ληφθεί για τα θέματα στέγασης.
Αν και δεν πήρε θέση σχετικά με τη συγκεκριμένη απόφαση απαγόρευσής τους σε όλη την πόλη, ο επίτροπος τόνισε ότι το Airbnb ήταν αρχικά μια «καλή ιδέα», αλλά με την πάροδο του χρόνου «το μέγεθος» είχε γίνει πρόβλημα. «Πρέπει να κάνουμε κάτι γι’ αυτό», παραδέχτηκε ο Jorgensen, ο οποίος σχολίασε ότι σε πολλές πόλεις τα τουριστικά διαμερίσματα έχουν συμβάλει στην κρίση στέγασης, και έχουν οδηγήσει τους κατοίκους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, δημιουργώντας παράλληλα υπερτουρισμό.
