Η Διατλαντική Σύνοδος για την Ασφάλεια Φυσικού Αερίου, που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη στην Ουάσιγκτον με πρωτοβουλία του Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας του Λευκού Οίκου, άφησε σημαντικό αποτύπωμα για τη χώρα μας, ενισχύοντας τον ρόλο της Ελλάδας ως κόμβου LNG στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Από τις έξι ενεργειακές συμφωνίες που ανακοινώθηκαν, οι πέντε συνδέονται άμεσα με ελληνικά συμφέροντα και τον Κάθετο Ενεργειακό Διάδρομο, επιβεβαιώνοντας τη στρατηγική σημασία της Ελλάδας για την εισαγωγή και διανομή αμερικανικού LNG προς Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Η σύνοδος φιλοξενήθηκε στο Ινστιτούτο Ντόναλντ Τραμπ για την Ειρήνη και στόχευε στην εμβάθυνση της διατλαντικής συνεργασίας στο LNG, καθώς και στην επιτάχυνση των υποδομών που θα ενισχύσουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα της περιοχής.
Όπως υπογράμμιζαν συμμετέχοντες, μετά τη συνάντηση του Νοεμβρίου στην Αθήνα, η διαδικασία στην Ουάσιγκτον θεωρείται το επόμενο πρακτικό βήμα εφαρμογής, με έμφαση σε εμπορικές συμφωνίες και τεχνική ωρίμανση του σχεδίου.
Οι συμφωνίες για το LNG που υπογράφηκαν
Κεντρική εξέλιξη αποτέλεσε η υπογραφή νέων μακροχρόνιων συμφωνιών πώλησης αμερικανικού LNG από την Atlantic SEE LNG Trade, εταιρεία στην οποία ο Όμιλος AKTOR συμμετέχει με 60% και η ΔΕΠΑ Εμπορίας με 40%.
Οι συμφωνίες αφορούν τέσσερις χώρες του Κάθετου Διαδρόμου και εκτιμάται ότι ενισχύουν τη θέση της Ελλάδας ως βασικής πύλης εισόδου και διανομής αερίου προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Παράλληλα, συμφωνία υπέγραψε και η εταιρεία METLEN, στο πλαίσιο της ίδιας προσπάθειας για ενίσχυση των μακροχρόνιων ροών αμερικανικού LNG προς την περιοχή.
Πιο συγκεκριμένα, οι 6 συμφωνίες που υπεγράφησαν είναι οι εξής:
- Τέσσερις της «Atlantic SEE LNG Trade» (κοινό σχήμα των Aktor – ΔΕΠΑ) και υπεγράφησαν με την ουκρανική Naftogaz από την Ουκρανία, την κρατική BULGARGAZ από τη Βουλγαρία, τις Aluminij Industries και M.T. Abraham group από τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και το υπ. Υποδομών και Ενέργειας της Αλβανίας.
- Η πέμπτη υπεγράφη ανάμεσα στη Μetlen και τη Shell,τον μεγαλύτερο σήμερα αγοραστή αμερικανικού LNG. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, θα είναι 5ετούς διάρκειας, με άμεση ενεργοποίηση από το 2027 και θα αφορά την προμήθεια 0,5 έως 1 δισ. κυβικά μέτρα LNG τον χρόνο (10 φορτία).
- Η έκτη φορά τη συμφωνία μεταξύ της πολυεθνικής MET με έδρα την Ελβετία, επίσης με τη Shell.Στην πράξη, η ΜΕΤ είναι εταιρεία ουγγρικών συμφερόντων που τροφοδοτεί μεταξύ άλλων την Υπερδνειστερία, δηλαδή την περιοχή που βρίσκεται γεωγραφικά ανάμεσα στη Μολδαβία και την Ουκρανία.
Τα ρυθμιστικά εμπόδια για το LNG
Παρά τη θετική πολιτική βούληση, παραμένουν τεχνικά και ρυθμιστικά εμπόδια, όπως οι κανονισμοί Capacity Allocation Mechanism Code και Tariff Network Code, που δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες της αγοράς LNG.
Η έλλειψη ρυθμιστικής και εμπορικής βεβαιότητας αποτρέπει χώρες από την υπογραφή μακροχρόνιων συμβολαίων, παρά το γεγονός ότι η απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο τοποθετείται χρονικά σε λιγότερο από δύο χρόνια.
Για το λόγο αυτό, την Τετάρτη θα πραγματοποιηθεί τεχνική συνάντηση στο αμερικανικό Υπουργείο Ενέργειας με συμμετοχή διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς, εκπροσώπων της Κομισιόν και υπουργείων Ενέργειας, με στόχο επιτάχυνση αλλαγών και δημιουργία σταθερού πλαισίου.
Το ρωσικό αέριο στο επίκεντρο
Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφορούσε τις συνεχιζόμενες ροές ρωσικού φυσικού αερίου μέσω Τουρκίας, που φθάνουν τα 17–18 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως, και θεωρούνται βασικό εμπόδιο στην εμπορική ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου.
Προηγούμενες παρεμβάσεις, όπως αυτή του προέδρου Τραμπ, είχαν επισημάνει ότι οι Ευρωπαίοι πληρώνουν δισεκατομμύρια για ρωσική ενέργεια, ενώ οι ΗΠΑ διασφαλίζουν την προστασία τους μέσω ΝΑΤΟ.
Κοινός στρατηγικός στόχος ΗΠΑ – Ευρώπης
Παρά τις ευρύτερες πολιτικές αποκλίσεις, η σύνοδος ανέδειξε σύγκλιση Ουάσιγκτον και ευρωπαϊκών κυβερνήσεων γύρω από τον στόχο της ενεργειακής απεξάρτησης από τη Ρωσία.
Για τις ΗΠΑ, η στρατηγική αυτή συνδέεται με τη γεωπολιτική σταθερότητα σε μια περιοχή που εξακολουθεί να θεωρείται ευάλωτη στη ρωσική επιρροή. Για την Ευρώπη, και ιδιαίτερα για την Ελλάδα, η ανάπτυξη νέων διασυνδέσεων και εμπορικών ροών θεωρείται εργαλείο οικονομικής ανάπτυξης και περιφερειακής συνοχής, με προεκτάσεις που αγγίζουν ευρύτερα έργα διαδρόμων, όπως ο IMEC.
Πολιτικές επαφές Στ. Παπασταύρου
Στο πλαίσιο της επίσκεψής του στην Ουάσιγκτον, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου αναμένεται να πραγματοποιήσει το πρωί της Τετάρτης τριμερή συνάντηση με τον υπουργό Εσωτερικών των ΗΠΑ και επικεφαλής του Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας Νταγκ Μπέργκαμ, καθώς και με τον υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ.
Παράλληλα, θα έχει επαφές στο Καπιτώλιο, όπου προγραμματίζεται να συναντήσει τον πρόεδρο της Επιτροπής Διεθνών Σχέσεων της Γερουσίας Τζιμ Ρις, καθώς και τους βουλευτές Τσακ Φλάισμαν και Ράντι Βέμπερ, οι οποίοι διατηρούν ενεργό ενδιαφέρον για τη συνεργασία με την Ελλάδα σε ενεργειακά ζητήματα.
Στρατηγικό deal της ONEX Shipyards
Παράλληλα, σημαντικό βήμα για τη ναυπηγική και ενεργειακή βιομηχανία της Ελλάδας συνιστά η συμφωνία ανάμεσα στην ONEX Shipyards, ιδιοκτήτρια των ναυπηγείων Ελευσίνας και Σύρου, και τη νοτιοκορεατική Hanwha Power Systems, έναν από τους μεγαλύτερους ομίλους της Νοτίου Κορέας με ισχυρή παρουσία στην αμερικανική αγορά. Η Hanwha είχε πρόσφατα εξαγοράσει το Philly Shipyard το 2024, ενισχύοντας περαιτέρω τη δυνατότητα συνεργασιών με τις ΗΠΑ.
Η συμφωνία υπογράφτηκε από τον CEO της ONEX Shipyards, Πάνο Ξενοκώστα, παρουσία του Υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη και του Υπουργού Περιβάλλοντος & Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου, και εντάσσεται στον αμερικανικό στρατηγικό σχεδιασμό για την ενίσχυση της ελληνικής ναυπηγικής και ναυτιλιακής βιομηχανίας.
Η συνεργασία αφορά τη ναυπήγηση εμπορικών πλοίων για τις ΗΠΑ, με έμφαση σε:
- LNG carriers: δεξαμενόπλοια για τη μεταφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου.
- FSRU (Floating Storage and Regasification Units): πλωτές μονάδες αποθήκευσης και επαναεριοποίησης LNG, κρίσιμες για την ανάπτυξη υποδομών υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Νέο λιμάνι Ελευσίνας: Αντίπαλο δέος στον Πειραιά
Παράλληλα, μέσα στον Μάρτιο, το Υπερταμείο αναμένεται να προκηρύξει τον διαγωνισμό για την ανάπτυξη του νέου λιμανιού της Ελευσίνας, το οποίο προορίζεται να λειτουργήσει ως στρατηγική υποδομή και αντίπαλο δέος στον Πειραιά, που ελέγχεται από την Cosco.
Στον διαγωνισμό αναμένεται να συμμετάσχουν μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι, με έντονη παρουσία στις πρόσφατες ελληνοαμερικανικές ενεργειακές επαφές, καθώς και η ONEX Shipyards. Εκτιμάται επίσης ότι η αμερικανική κρατική αναπτυξιακή τράπεζα DFC (U.S. International Development Finance Corporation) θα εμπλακεί σε κάποιο από τα υποψήφια σχήματα.
