Η Ευρωπαϊκή Ένωση ποντάρει στο ότι το μέλλον του ενεργειακού της συστήματος βρίσκεται κάτω από τον ήλιο της Βόρειας Αφρικής.
Την Τρίτη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεσμεύτηκε να διαθέσει 5 δισ. ευρώ από κονδύλια της ΕΕ για έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή, τα οποία θα μπορούσαν να τροφοδοτούν με ηλεκτρική ενέργεια το ευρωπαϊκό δίκτυο.
Το όραμα είναι ότι τα ηλιακά πάνελ στην ηλιόλουστη έρημο Σαχάρα και οι ανεμογεννήτριες κατά μήκος των νότιων και ανατολικών ακτών της Μεσογείου θα παράγουν ηλεκτρική ενέργεια, η οποία στη συνέχεια θα μεταφέρεται μέσω υποθαλάσσιων γραμμών μεταφοράς υψηλής τάσης και θα καταλήγει στο ευρωπαϊκό δίκτυο.
Αυτή η ηλεκτρική ενέργεια θα αντικαθιστούσε τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, βοηθώντας την Ευρώπη να επιτύχει τους φιλόδοξους στόχους της για εξηλεκτρισμό και κλιματική πολιτική.
Η Επιτροπή ελπίζει ότι η χρηματοδότηση της ΕΕ θα προσελκύσει ιδιωτικά κεφάλαια για επενδύσεις, κινητοποιώντας έως και 25 δισ. ευρώ επενδύσεων σε ηλιακή και αιολική ενέργεια, υδρογόνο, δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και άλλες καθαρές τεχνολογίες έως το 2035.
«Ο λογαριασμός της ΕΕ για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων έχει αυξηθεί κατά πάνω από 47 δισ. ευρώ τις τελευταίες 100 ημέρες, αλλά ούτε ένα μόριο ενέργειας παραπάνω», δήλωσε ο επικεφαλής ενέργειας της ΕΕ, Dan Jørgensen, σε συνέντευξη Τύπου την Τρίτη, κατά την παρουσίαση της νέας πρωτοβουλίας.
Μέχρι το 2035, η Επιτροπή αναμένει ότι η πρωτοβουλία θα υποστηρίξει την ανάπτυξη τουλάχιστον 15 γιγαβάτ νέας ισχύος από ανανεώσιμες πηγές, θα δημιουργήσει περισσότερες από 100.000 θέσεις εργασίας και θα ενισχύσει τις διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας στη Μεσόγειο.
Η λύση στην ενεργειακή ασφάλεια
Η έναρξη της πρωτοβουλίας, γνωστής ως T-MED, έρχεται καθώς η Ευρώπη αντιμετωπίζει ανανεωμένη αστάθεια στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές λόγω του πολέμου στο Ιράν. Ο Jørgensen συνέδεσε άμεσα την πρωτοβουλία με την τρέχουσα κρίση, υποστηρίζοντας ότι τα πρόσφατα γεγονότα έχουν και πάλι αποκαλύψει τους κινδύνους της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.
«Η ενεργειακή μας ασφάλεια πρέπει να βασίζεται σε ηλεκτροποιημένα ενεργειακά συστήματα που στηρίζονται σε καθαρή ενέργεια, σύγχρονα δίκτυα και αυξημένη διασυνδεσιμότητα», είπε.
Σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, η Βόρεια Αφρική και η Μέση Ανατολή διαθέτουν περίπου 2.300 γιγαβάτ δυναμικού ανανεώσιμης ενέργειας, περισσότερο από το διπλάσιο της σημερινής εγκατεστημένης ισχύος της ΕΕ. Η ηλιακή και αιολική ενέργεια μπορούν να παραχθούν 30% έως 40% φθηνότερα απ’ ό,τι στην Ευρώπη, εκτιμά η Επιτροπή.
Ωστόσο, η κλίμακα της πρόκλησης παραμένει τεράστια.
Οι ίδιες οι εκτιμήσεις της Επιτροπής δείχνουν ότι η περιοχή θα χρειαστεί πολύ πάνω από 100 δισ. ευρώ επενδύσεων μέχρι το τέλος της δεκαετίας για να αξιοποιήσει πλήρως το δυναμικό της στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Αξιωματούχοι παραδέχτηκαν την Τρίτη ότι ο στόχος των 25 δισ. ευρώ είναι μόνο ένα σημείο εκκίνησης.
Η Επιτροπή ελπίζει ότι μια νέα επενδυτική πλατφόρμα T-MED, που αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία τον Σεπτέμβριο, θα βοηθήσει να καλυφθεί αυτό το κενό, φέρνοντας κοντά κυβερνήσεις, αναπτυξιακές τράπεζες, φορείς ανάπτυξης έργων και ιδιώτες επενδυτές. Ταυτόχρονα, οι Βρυξέλλες σχεδιάζουν να πιέσουν τις χώρες-εταίρους να απλοποιήσουν τις διαδικασίες αδειοδότησης, να βελτιώσουν την πρόσβαση στα δίκτυα και να ενισχύσουν τα ρυθμιστικά πλαίσια, ώστε τα έργα να γίνουν πιο ελκυστικά για τους επενδυτές.
Η πρωτοβουλία θυμίζει μια στρατηγική που η Ευρώπη είχε επιχειρήσει και στο παρελθόν. Πάνω από μια δεκαετία πριν, το έργο Desertec επιδίωξε να αξιοποιήσει την ηλιακή ενέργεια της Βόρειας Αφρικής και να την εξάγει στην Ευρώπη. Παρά τον αρχικό ενθουσιασμό, το έργο τελικά απέτυχε λόγω πολιτικής αβεβαιότητας, δυσκολιών χρηματοδότησης και ανησυχιών για το κόστος των νέων υποδομών.
Παρόμοια έργα σε άλλα μέρη του κόσμου έχουν επίσης καταρρεύσει — για παράδειγμα, το έργο Sun Cable, που υποσχόταν να τροφοδοτήσει τη Σιγκαπούρη με ηλιακή ενέργεια από την Αυστραλία μέσω του μεγαλύτερου υποθαλάσσιου καλωδίου ηλεκτρικής ενέργειας στον κόσμο, τελικά κατέληξε σε αποτυχία.
