Ένας αδύνατος χίπης και ένας σπασίκλας μηχανικός που έγιναν φίλοι και διασκέδαζαν κάνοντας φάρσες, ορκίστηκαν να αλλάξουν τον κόσμο όταν ίδρυσαν μια νεοσύστατη επιχείρηση στη Σίλικον Βάλεϊ μια Πρωταπριλιά, πριν από 50 χρόνια.
Στη συνέχεια — χωρίς πλάκα — τα κατάφεραν .
Η απίθανη οδύσσεια ξεκίνησε την 1η Απριλίου του 1976, όταν ο, τότε ατημέλητος, Στιβ Τζομπς και ο φίλος του, Στιβ Βόζνιακ, που ασχολούνταν με μικροσυσκευές, υπέγραψαν ένα δισέλιδο έγγραφο συνεργασίας που δημιούργησε την Apple Computer Co.
Ο Τζομπς, ένας 21χρονος που παράτησε το κολέγιο, και ο Βόζνιακ, ένας 25χρονος υπάλληλος της Hewlett – Packard, έλαβαν ο καθένας από 45% στην Apple, με το υπόλοιπο 10% να πηγαίνει στον 41χρονο σύμβουλό τους, Ρον Γουέιν.
Ένα λάθος 370 δισεκατομμυρίων δολαρίων
Η εταιρεία είχε τόσο ασταθές ξεκίνημα προσπαθώντας να κατασκευάσει έναν προσωπικό υπολογιστή στο Λος Άλτος της Καλιφόρνια, την πατρίδα των γονιών του Τζομπς, που ο Γουέιν παραιτήθηκε από το μερίδιό του για 2.300 δολάρια.
Αποδείχθηκε ότι ήταν ένα λάθος 370 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με βάση το πόσο θα είχαν αυξηθεί οι μετοχές του τώρα που η Apple υπερηφανεύεται για την αγοραία αξία της στα 3,7 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Αλλά η Apple παραλίγο να καταρρεύσει πριν χτίσει τη σημερινή αυτοκρατορία της.
Αφού τα «έσπασε» με τον Τζομπς σε μια πικρή διάλυση των σχέσεών τους το 1985, η τεχνολογική εταιρεία κατέληξε σε μια απροσδόκητη συμφωνία που έφερε πίσω τον εξόριστο συνιδρυτή της το 1997.
Αφού συμφώνησε απρόθυμα να είναι προσωρινός επικεφαλής, ο Τζομπς ανέλαβε ως διευθύνων σύμβουλος και δημιούργησε ένα εργοστάσιο καινοτομίας που παρήγαγε το iPod, το iPhone και το iPad σε μια δεκαετή έκρηξη πυρετώδους δημιουργικότητας.
Μια ματιά στην Οδύσσεια της Apple μέχρι στιγμής, από το Associated Press.
Η εκπληκτική άνοδος
Αν και ιδρύθηκε το 1976, η Apple δεν γνώρισε την πρώτη της μεγάλη επιτυχία μέχρι τον Ιούνιο του 1977, με την κυκλοφορία του υπολογιστή Apple II στην τιμή των 1.298 δολαρίων (περίπου 7.000 δολάρια τώρα, προσαρμοσμένο στον πληθωρισμό).
Με τις πωλήσεις της να σημειώνουν άνθηση, η Apple εισήχθη στο χρηματιστήριο στα τέλη του 1980 στα 22 δολάρια ανά μετοχή, που μεταφράζεται σε 10 σεντς ανά μετοχή μετά την προσαρμογή για τις διασπάσεις μετοχών.
Αυτό σημαίνει ότι 2.200 δολάρια που δαπανήθηκαν για την αγορά 100 μετοχών στην τιμή της αρχικής δημόσιας προσφοράς (IPO) θα άξιζαν σήμερα περισσότερα από 5,5 εκατομμύρια δολάρια.
Το επόμενο μεγάλο βήμα της Apple ήρθε στην ετήσια γενική συνέλευση των μετόχων της Apple στις 24 Ιανουαρίου 1984, όταν ο Τζομπς διάβασε τους πρώτους στίχους του τραγουδιού του Μπομπ Ντίλαν, «The Times They Are A-Changin’» και αποκάλυψε το πρώτο Macintosh, ένα μηχάνημα που εισήγαγε στο κοινό το «ποντίκι» του υπολογιστή και μια γραφική διεπαφή.
Δύο ημέρες μετά η Apple παρουσίασε τον υπολογιστή Macintosh με μια διαφήμιση 60 δευτερολέπτων σε σκηνοθεσία Ρίντλεϊ Σκοτ, η οποία θύμιζε το μυθιστόρημα «1984» του Τζορτζ Όργουελ κατά τη διάρκεια του Super Bowl εκείνης της χρονιάς. Η διαφήμιση προκάλεσε τόσο μεγάλο ντόρο που πιστώνεται ευρέως ότι μετέτρεψε τις διαφημίσεις του Super Bowl σε μορφή τέχνης και μέρος του πολιτιστικού πνεύματος της εποχής.
Παρά τα πρωτοποριακά χαρακτηριστικά του, ο Macintosh (που πήρε το όνομά του από το αγαπημένο είδος μήλου ενός μηχανικού) κόστιζε 2.500 δολάρια (ίσο με σχεδόν 7.900 δολάρια σήμερα) – ένας από τους λόγους που δεν πούλησε τόσο καλά όσο αναμενόταν.
Η απογοήτευση είχε ως αποτέλεσμα απολύσεις και άλλες περικοπές κόστους από τον Διευθύνοντα Σύμβουλο της Apple, Τζον Σκάλεϊ, ένα πρώην στέλεχος της PepsiCo, τον οποίο ο Τζομπς είχε βοηθήσει προσωπικά να προσληφθεί στην εταιρεία το 1983. Ένα χρόνο μετά την κυκλοφορία των Macintosh, η κάποτε στενή σχέση μεταξύ Σκάλεϊ και Τζομπς είχε εξελιχθεί σε μια μάχη για την εξουσία.
Το διοικητικό συμβούλιο της Apple τάχθηκε υπέρ του Σκάλεϊ, ωθώντας τον Τζομπς να παραιτηθεί τον Σεπτέμβριο του 1985 με ένα αίσθημα προδοσίας που τον πλήγωνε τόσο βαθιά που πούλησε όλες τις μετοχές της Apple που είχε στην κατοχή του εκτός από μία.
Ψάχνοντας «τιμονιέρη»
Μετά την αποχώρηση του Τζομπς, η Apple παρήγαγε δημοφιλείς εκδόσεις του Mac με τον Σκάλεϊ στο τιμόνι.
Ωστόσο, οι κομψά σχεδιασμένοι υπολογιστές της Apple δεν μπόρεσαν να επιβραδύνουν την ορμή των πωλήσεων πιο φθηνών υπολογιστών που λειτουργούσαν με λογισμικό της Microsoft, της οποίας οι θρασύτατες τακτικές αντιγραφής της γραφικής διεπαφής του Mac πυροδότησαν μια επταετή νομική διαμάχη που κατέληξε με απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ το 1994, η οποία απέρριψε τις αξιώσεις της Apple για πνευματικά δικαιώματα.
Πριν από αυτή την αποτυχία, η Apple απέλυσε τον Σκάλεϊ στα μέσα του 1993 και τον αντικατέστησε με τον Michael Spindler, ο οποίος παρέμεινε μέχρι τις αρχές του 1996, όταν και αυτός απολύθηκε εν μέσω των αυξανόμενων ζημιών της εταιρείας.
Στην απελπισία της, η Apple επέλεξε τον επόμενο διευθύνοντα σύμβουλο από το δικό της διοικητικό συμβούλιο, τον Τζιλ Αμέλιο (Gil Amelio), ο οποίος είχε σχεδιάσει μια αναδιάρθρωση στην εταιρεία κατασκευής τσιπ υπολογιστών National Semiconductor.
Σχεδόν όλες οι κινήσεις του Amelio δεν απέδωσαν εκτός από μία: μια εκπληκτική συμφωνία 428 εκατομμυρίων δολαρίων για ένα λειτουργικό σύστημα που κατασκεύασε η NeXT, μια νεοσύστατη εταιρεία υπολογιστών που λάνσαρε ο Τζομπς αφού έφυγε από την Apple.
Η αξιοσημείωτη ανάσταση
Ο Τζομπς ήθελε να αφιερώσει μόνο λίγους μήνες συμβουλεύοντας τον Αμέλιο το 1997, επιμένοντας ότι ήθελε να επικεντρωθεί στην οικογένειά του όταν δεν ήταν απασχολημένος ως Διευθύνων Σύμβουλος της Pixar, του στούντιο ψηφιακών κινουμένων σχεδίων που αγόρασε από τον σκηνοθέτη του «Star Wars» Τζορτζ Λούκας για 5 εκατομμύρια δολάρια το 1986.
Αλλά αυτά τα σχέδια άλλαξαν τον Ιούλιο του 1997, όταν η Apple απέλυσε τον Αμέλιο, θέτοντας τις βάσεις για να ενορχηστρώσει ο Τζομπς μια εκπληκτική ανατροπή.
Μέχρι τον Αύγουστο του 1997, ο Τζομπς είχε κάνει ειρήνη με τον μακροχρόνιο αντίπαλό του, τον ιδρυτή της Microsoft, Μπιλ Γκέιτς , και είχε καταλήξει σε μια συμφωνία που περιελάμβανε μια εισροή 150 εκατομμυρίων δολαρίων από τον κατασκευαστή των Windows.
Τα χρήματα άνοιξαν το δρόμο για να παρουσιάσει ο Τζομπς μια νέα σειρά ημιδιαφανών υπολογιστών σε χρώμα καραμέλας, με την ονομασία «iMac». Το «i» που προλογίζει τον Mac προανήγγειλε ένα νέο δόγμα που αποτελούνταν από πέντε σημεία: «διαδίκτυο, άτομο, διδασκαλία, ενημέρωση, έμπνευση».
Ο Τζομπς παρουσίασε το πρώτο iPod τον Οκτώβριο του 2001, μια συσκευή αποθήκευσης μουσικής που αρχικά μπορούσε να χωρέσει έως και 1.000 τραγούδια.
Η Apple πούλησε 450 εκατομμύρια συσκευές σε διαφορετικά σχέδια, καταργώντας παράλληλα τη μορφή CD και θέτοντας τις βάσεις για την εποχή του streaming μουσικής.
iPhone, το μέγα
Σε αυτό που έμελλε να γίνει το κορυφαίο του επίτευγμα, ο Τζομπς ανέβηκε σε μια σκηνή στο Σαν Φρανσίσκο στις 9 Ιανουαρίου 2007 και ενημέρωσε το πλήθος ότι επρόκειτο να τους δείξει τρεις καινοτομίες: ένα iPod με χειριστήρια αφής, ένα επαναστατικό κινητό τηλέφωνο και μια συσκευή επικοινωνίας στο διαδίκτυο.
Στη συνέχεια, ήρθε η συγκλονιστική του αποκάλυψη:
«Δεν πρόκειται για τρεις ξεχωριστές συσκευές. Αυτή είναι μία συσκευή! Και την ονομάζουμε iPhone».
Περισσότερα από 3 δισεκατομμύρια iPhone έχουν πουληθεί από τότε και η συσκευή εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει περισσότερο από το ήμισυ των ετήσιων εσόδων της Apple, ύψους 416 δισεκατομμυρίων δολαρίων, σχεδόν 15 χρόνια μετά τον θάνατο του Τζομπς από καρκίνο.
Η συνεχιζόμενη εξάρτηση της Apple από το iPhone πηγάζει εν μέρει από την αδυναμία της εταιρείας να δημιουργήσει ένα ακόμη μαγευτικό προϊόν υπό την ηγεσία του διαδόχου του Τζομπς, Τιμ Κουκ.
Ακόμα κι έτσι, η Apple αξίζει 10 φορές περισσότερο από την αγοραία αξία της, η οποία ανερχόταν σε 350 δισεκατομμύρια δολάρια, όταν πέθανε ο Τζομπς.
Απόδειξη ότι ο Κουκ υπήρξε άξιος συνεχιστής μιας κληρονομιάς που άφησε πίσω του ένας οραματιστής, από «αυτούς που βλέπουν τα πράγματα διαφορετικά», όπως έλεγε και η διάσημη ατάκα από την διαφημιστική καμπάνια της Apple «Think Different» του 1997.
