Κοινή παραδοχή των Ευρωπαίων είναι πως τα κεφάλαια που έχουν δοθεί στην Ουκρανία είναι «δανεικά και αγύριστα». Οι προϋπολογισμοί των κρατών – μελών μαστίζονται από ελλείμματα και υψηλές περικοπές σε κοινωνικές δαπάνες ώστε να χρηματοδοτηθούν τα σχέδια για τον στρατιωτικό επανεξοπλισμό της Ευρώπης.
Με αυτά τα δεδομένα η οικονομική υποστήριξη της Ουκρανίας, που σύμφωνα με οικονομικούς αναλυτές θα μπορούσε να είναι έως και 100 δισ. δολάρια ετησίως, καθίσταται δυσβάσταχτη. Τα ταμεία αδειάζουν, όμως οι ευρωπαίοι συνεχίζουν τη στρατηγική της σύγκρουσης και ως λύση για τη συνέχιση της ροής κεφαλαίων προς το Κίεβο, η Κομισιόν προωθεί τη χρήση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων στην Ευρώπη.
Η Euroclear (ο χρηματοπιστωτικός οργανισμό με έδρα τις Βρυξέλλες που έχει στην κατοχή του το μεγαλύτερο ποσοστό των ρωσικών κεφαλαίων) και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, προειδοποιούν ότι μια τέτοια ενέργεια που παραβιάζει τους διεθνούς κανόνες θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στην Ευρώπη, αφήνοντάς την εκτεθειμένη, νομικά και οικονομικά λόγω αποζημιώσεων, αλλά και πλήττοντας την αξιοπιστία του χρηματοπιστωτικού τομέα της. Η Μόσχα έχει τονίσει πως η κατάσχεση των περιουσιακών της στοιχείων είναι «ξεκάθαρη κλοπή» και θα κινηθεί κατά ευρωπαϊκών χωρών με «όλους τους δυνατούς τρόπους».
Στόχος η χορήγηση δανείου 140 δισ. στην Ουκρανία
Παρά τις αντιδράσεις, ηγετικά στελέχη της Ευρώπης, μεταξύ των οποίων και του Ηνωμένου Βασιλείου, εκφράζουν την αισιοδοξία τους πως μέχρι το τέλος του έτους θα μπορούσαν να καμφθούν οι ενστάσεις και να επιτευχθεί μια συμφωνία για χορήγηση δανείου 140 δισ. ευρώ στην Ουκρανία, με εγγύηση τα παγωμένα αποθέματα της Ρωσικής Κεντρικής Τράπεζας. Η κίνηση θεωρείται κρίσιμη για να μπορέσει το Κίεβο να διατηρήσει την αμυντική του προσπάθεια.
Ο Υπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας, Ράντοσλαβ Σικόρσκι, εμφανίστηκε ιδιαίτερα αισιόδοξος για τις «ευτυχή κατάληξη» και απορρίπτοντας τις προειδοποιήσεις και τους κινδύνους, έθεσε το θέμα με το εξής δίλημμα: «Είναι πολύ απλό: είτε θα χρησιμοποιήσουμε τα χρήματα του επιτιθέμενου, είτε τα δικά μας. Μην με ρωτάτε τι προτιμώ».
Υπενθυμίζεται πως η σχετική πρόταση της Κομισιόν συζητήθηκε και στη συνάντηση των υπουργών Οικονομικών της G7 στην Ουάσινγκτον, αλλά και στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στην Κοπεγχάγη. Ευρωπαϊκά κράτη, όπως το Βέλγιο και η Γαλλία, έχουν εκφράσει την κατηγορηματική αντίθεση τους σε μια τέτοια κίνηση.
«Είμαστε όλοι βαθιά δεσμευμένοι στο να σεβόμαστε τους διεθνείς κανόνες. Δεν μπορείς να κατασχέσεις τα περιουσιακά στοιχεία μιας κεντρικής τράπεζας, ακόμη και σε μια τέτοια κατάσταση. Είναι ζήτημα αξιοπιστίας», δήλωσε ο Εμανουέλ Μακρόν και πρόσθεσε: «Όταν δεν σεβόμαστε το διεθνές δίκαιο… αυτό είναι η αρχή μιας πλήρους αναρχίας. Επομένως, θα σεβαστούμε το διεθνές δίκαιο. Τηρούμε τα προβλεπόμενα και δεν θα κάνουμε παράνομες ενέργειες με αυτά τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία».
Ωστόσο, η Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν δεν σκοπεύει να εγκαταλείψει το σχέδιο και θα επαναφέρει την πρότασή της στη Σύνοδο Κορυφής των ηγετών της ΕΕ, την Πέμπτη στις Βρυξέλλες. Από την πλευρά του, το Βέλγιο, στο οποίο βρίσκονται το μεγαλύτερο μέρος των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων μέσω της Euroclear, ζητά εγγυήσεις ότι δεν θα επωμιστεί μόνο του το κόστος σε περίπτωση αποτυχίας του σχεδίου και νομικών διεκδικήσεων. Επιδιώκει επίσης μεγαλύτερη πίεση προς την G7 να αναλάβει παρόμοια μέτρα στήριξης της Ουκρανίας.
Τι προβλέπει το σχέδιο
Σύμφωνα με το σχέδιο – που αποτυπώθηκε σε δύο σελίδες από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον περασμένο μήνα – η ΕΕ θα χορηγήσει στην Ουκρανία άτοκο δάνειο ύψους 140 δισ. ευρώ, βασισμένο στα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία που διαχειρίζεται η χρηματοοικονομική υπηρεσία Euroclear.
Το δάνειο θα χορηγηθεί με την προϋπόθεση ότι η Ρωσία, στο μέλλον, θα χρησιμοποιήσει αυτά τα περιουσιακά στοιχεία για την καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων όταν τελειώσει η σύγκρουση. «Αυτό που προτείνουμε δεν είναι δήμευση», ισχυρίστηκε ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ σε δημοσιογράφους νωρίτερα αυτόν τον μήνα.
Η Ρέιτσελ Ριβς, υπουργός Οικονομικών του Ηνωμένου Βασιλείου, επιβεβαίωσε πως το θέμα συζητήθηκε με τους ομολόγους της στη G7 στην Ουάσινγκτον, στο περιθώριο της ετήσιας συνόδου του ΔΝΤ. Όπως υποστήριξε, με στόχο να ικανοποιηθούν τα αιτήματα του Βελγίου και να καμφθούν οι αντιδράσεις του, οι χώρες της G7 θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως εγγυητές του δανείου. Οι διαπραγματεύσεις για το ύψος της συμβολής κάθε χώρας της G7 συνεχίζονται, συμπεριλαμβανομένου και του ρόλου των ΗΠΑ, οι οποίες ωστόσο μέχρι τώρα διαμηνύουν πως δεν επιθυμούν να αναλάβουν τέτοιο βάρος. Η πολιτική και νομική στήριξη από τον Λευκό Οίκο θεωρείται σημαντική.
«Η G7 συμφωνεί ότι πρέπει να συνεχίσουμε να ασκούμε πίεση στον Πούτιν ώστε να προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, και ταυτόχρονα να εξετάσουμε νέους τρόπους χρηματοδότησης της αμυντικής προσπάθειας της Ουκρανίας αξιοποιώντας τα ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία. Συνεχίζουμε να αναπτύσσουμε την προσέγγιση του Ηνωμένου Βασιλείου, εξετάζοντας μόνο επιλογές που είναι σύμφωνες με το διεθνές δίκαιο και οικονομικά υπεύθυνες», δήλωσε εκπρόσωπος της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου.
Υπενθυμίζεται πως η ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο ήδη διοχετεύουν στην Ουκρανία τα κέρδη που παράγονται από τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, με στόχο τη συγκέντρωση 45 δισ. ευρώ, αλλά μέχρι τώρα, η χρήση του ίδιου του κεφαλαίου δεν έχει προχωρήσει λόγω αντιδράσεων.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιεύουν διεθνή ΜΜΕ, οι ηγέτες της ΕΕ στη Σύνοδο της Πέμπτης αναμένεται να καλέσουν την Κομισιόν να καταρτίσει μια αναλυτική πρόταση για τη χρήση των παγωμένων ρωσικών στοιχείων, συμβατή με το διεθνές δίκαιο και «με βάση την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και κατανομή κινδύνων».
Το σχέδιο στηρίζεται σε δύο βασικούς άξονες: Ο πρώτος είναι πως τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία θα παραμείνουν παγωμένα, αλλά θα παρουσιαστούν ως εγγύηση και εν συνεχεία ως πολεμική αποζημίωση. Και ο δεύτερος είναι η ενεργοποίηση μιας διαδικασίας που θα παρακάμπτει το ενδεχόμενο «βέτο» από μια χώρα, όπως για παράδειγμα από την Ουγγαρία, η οποία διατηρεί στενότερες σχέσεις με τη Ρωσία. Ωστόσο, νομικοί του Συμβουλίου της ΕΕ εκφράζουν επιφυλάξεις και για τη νομιμότητα αυτής της προσέγγισης, η οποία θα μεταφέρει τις κυρώσεις από ομοφωνία σε ψήφιση μέσω πλειοψηφίας.
