Κατηγορηματικά αντίθετοι εμφανίζονται Ουκρανοί στρατιώτες στο σχέδιο Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου. Το σχέδιο προβλέπει – μεταξύ άλλων – την παραχώρηση εδαφών στους Ρώσους, γεγονός που προκαλεί σφοδρές αντιδράσεις στους αξιωματικούς και τους στρατιώτες που μάχονται στην πρώτη γραμμή του ανατολικού μετώπου.
Δεν είναι λίγοι αυτοί που φοβούνται πως η προώθησή του θα μπορούσε να προκαλέσει ακόμη και ανταρσία στις τάξεις του ουκρανικού στρατεύματος. Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Wall Street Journal μέσα στον στρατό υπάρχει δυσαρέσκεια τόσο για τον Ζελένσκι, όσο και για τον στρατηγό Ολεξάντρ Σίρσκι, τον οποίο διόρισε το 2024 στη θέση του στρατηγού Βαλερί Ζαλούζνι.
Ο Ζαλούζνι ήταν και παραμένει ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα στην Ουκρανία, καθώς ηγήθηκε της πρώτης επιτυχημένης αντεπίθεσης και η κυρίαρχη αντίληψη είναι πως πλήρωσε το γεγονός πως αποτελούσε έναν πιθανό πολιτικός αντίπαλο του Ζελένσκι, ο οποίος αφού τον απομάκρυνε από το στράτευμα, τον έστειλε πρέσβη στο Λονδίνο.
Οποιαδήποτε εντολή του Ζελένσκι για παράδοση των οχυρωμένων πόλεων του βόρειου Ντονμπάς, όπως απαιτεί το σχέδιο, θα μπορούσε να προκαλέσει κρίση στις σχέσεις πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας, προειδοποίησε ο Φραντς Στέφαν Γκάντι, στρατιωτικός αναλυτής με έδρα τη Βιέννη που επισκέπτεται συχνά το μέτωπο.
Το BBC συνομίλησε με δεκάδες άνδρες του ουκρανικού στρατού, μέσω κοινωνικών δικτύων και email, για το αμερικανικό σχέδιο των 28 σημείων. «Είναι απαίσιο… κανείς δεν πρόκειται να το στηρίξει», τόνισε στρατιώτης από την ανατολική Ουκρανία, ενώ στρατιωτικός νοσοκόμος με το διακριτικό Στούτσερ το απορρίπτει ως «εντελώς ντροπιαστικό προσχέδιο ειρηνευτικού σχεδίου, ανάξιο της προσοχής μας».
Ο Μάτρος, που πολεμά από το 2018 στην ανατολική Ουκρανία, πριν ξεκινήσει η επίθεση της Ρωσίας, λέει ότι η παραχώρηση του Ντονμπάς θα «μηδενίσει τα πάντα, όλους τους κόπους των ενόπλων δυνάμεων». «Θα ακυρώσει τις θυσίες των στρατιωτών και των αμάχων», σημειώνει.
Σχετικά με ένα άλλο επίμαχο σημείο του σχεδίου, τη μείωση του Ουκρανικού στρατού από 800.000 σε 600.000, ο Στούτσερ διαφωνεί, λέγοντας ότι ο ουκρανικός στρατός «είναι το μόνο που μας χωρίζει από την ήττα και τη σκλαβιά». Ο Μάτρος αποκαλεί την πρόταση «παράλογη και χειριστική».
Υπάρχουν πάντως και αυτοί που εμφανίζονται απογοητευμένοι από τις εξελίξεις και εξαντλημένοι από τον σχεδόν τετραετή πόλεμο και δηλώνουν πως ενδεχομένως «έφτασε η ώρα να συμφωνήσουν έστω σε κάτι». «Ας τα πάρουν. Δεν έχει μείνει σχεδόν κανείς στις πόλεις και τα χωριά. Δεν πολεμάμε για τους ανθρώπους αλλά για τη γη, και χάνουμε κι άλλους ανθρώπους».
Ο Αντρίι, αξιωματικός του γενικού επιτελείου, παραδέχεται ότι όσα προτείνονται για Λουγκάνσκ και Ντονέτσκ είναι «οδυνηρά και δύσκολα» αλλά λέει ότι η χώρα ίσως να μην έχει άλλη επιλογή. «Μπορεί να μην θέλουμε να το παραδώσουμε, αλλά δεν θα μπορέσουμε να το κρατήσουμε με στρατιωτική ισχύ και πόρους», σημειώνει. «Αν αυτό σταματήσει τον πόλεμο, τότε κάνει για μένα».
Σημειώνεται πως το σχέδιο που παρουσιάστηκε στο Κίεβο προβλέπει παραχώρηση ολόκληρου του Ντονμπάς, ακόμη και εδαφών που δεν έχουν καταληφθεί ακόμη από τους Ρώσους, οι δυνάμεις των οποίων ωστόσο προελαύνουν, πετυχαίνοντας σημαντικές εδαφικές νίκες και καταλαμβάνοντας πόλεις κλειδιά. Σημειώνεται πως ο ρωσικός στρατός έχει θέσει υπό τον έλεγχό του σχεδόν το 20% της ουκρανικής επικράτειας.
Στα δύο το στράτευμα και για τις εγγυήσεις ασφαλείας
Διχασμός φαίνεται πως επικρατεί και για το ζήτημα των εγγυήσεων ασφαλείας, το οποίο αναγνωρίζεται από το Κίεβο ως κομβικό για την αποδοχή του αμερικανικού σχεδίου.
Σύμφωνα με την πρόταση των ΗΠΑ, η ένταξη της Ουκρανίας αποκλείεται, αλλά όχι η ένταξή της στην ΕΕ. Παράλληλα υπάρχουν υποσχέσεις για αμερικανικές εγγυήσεις σε περίπτωση νέας ρωσικής επίθεσης, χωρίς όμως να έχουν δοθεί λεπτομέρειες για το τι ακριβώς σημαίνει αυτό. Αποκλείει επίσης την παρουσία στρατευμάτων του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία.
Ο Γιεβχέν, χειριστής drone, πιστεύει ότι η παρουσία ξένων στρατευμάτων είναι κρίσιμη εγγύηση. Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία πιέζουν για μια «δύναμη διασφάλισης» στο πλαίσιο μιας «Συμμαχίας των Προθύμων». «Μου αρέσει το βρετανικό σχέδιο για αποστολή στρατευμάτων», λέει. «Αυτό είναι το μόνο που θα μας βοηθήσει να νικήσουμε».
Ο Αντρίι, από την άλλη, δεν πιστεύει ότι η Ευρώπη μπορεί να προσφέρει ουσιαστικές εγγυήσεις. «Η Ευρώπη αποδείχθηκε άτολμη και διχασμένη. Φαίνεται ότι όλη η ελπίδα είναι οι ΗΠΑ». Άλλοι στρατιώτες δεν εμπιστεύονται ούτε τις ΗΠΑ. «Οι αμερικανικές εγγυήσεις με τη σημερινή κυβέρνηση δεν είναι εγγυήσεις», λέει ο Στούτσερ.
Θέλουν εκλογές – «Μαύρο» στον Ζελένσκι
Σχετικά με τη διεξαγωγή εκλογών εντός 100 ημερών από τη συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου, οι άνδρες στον ουκρανικό στρατό εκφράζουν ανοιχτά τη δυσαρέσκειά τους για την κυβέρνηση. Μάλιστα η αντίδραση για την σημερινή ουκρανική ηγεσία εντείνεται και λόγω των νέων αποκαλύψεων για το μεγάλο σκάνδαλο διαφθοράς.
Υπενθυμίζεται πως πρωταγωνιστής του σκανδάλου ήταν ο Τιμούρ Μίντιτς, στενός συνεργάτης και προσωπικός φίλος του Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Μάλιστα ο πρόεδρος της Ουκρανίας, το περασμένο καλοκαίρι, είχε προσπαθήσει να χαλιναγωγήσει τις δύο ανεξάρτητες αρχές που αποκάλυψαν το σκάνδαλο, σε μια χρονική περίοδο που οι έρευνες προσέγγιζαν πρόσωπα του στενού του περιβάλλοντος. Ο Ζελένσκι βρίσκεται πλέον με την πλάτη στον τοίχο, καθώς οι συνεχιζόμενες έρευνες αποκαλύπτουν όλο και περισσότερους εμπλεκόμενους από την «αυλή» του, μεταξύ των οποίων και δύο υπουργούς της κυβέρνησής του.
Ο δε Τιμούρ Μίντιτς παραμένει «άφαντος» καθώς διέφυγε παράνομα από την Ουκρανία, λόγω στρατιωτικού νόμου, μια ημέρα πριν οι αρχές προχωρήσουν στη σύλληψή του. Πολλοί εκτιμούν πως ο «αρχιμιζαδόρος» της Ουκρανίας, όπως πλέον τον αποκαλούν, είχε εσωτερική πληροφόρηση πως επίκειται η δίωξή του. Ο Ζελένσκι μετά τις αποκαλύψεις προσπάθησε να πάρει αποστάσεις από τους εμπλεκόμενους, όμως δύσκολα μπορεί πλέον να βγει από το κάδρο των ευθυνών.
Η υπόθεση συζητείται έντονα και στο μέτωπο. Πολλοί από τους στρατιώτες με τους οποίους μίλησε το BBC στηρίζουν την ιδέα εκλογών. «Φυσικά χρειάζονται. Αυτοί που κυβερνούν τώρα δεν έχουν την εμπιστοσύνη μας», λέει ένας εξ αυτών, ενώ άλλος τονίζει ότι «η κυβέρνηση πρέπει να καθαριστεί από τη διαφθορά». Ο Αντρίι θεωρεί ότι χρειάζεται «πλήρης επανεκκίνηση», αλλά ενδεχομένως όχι άμεσα.
Το αδιέξοδο του Ζελένσκι
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι εμφανίζεται πιο αποδυναμωμένος από ποτέ. Και αυτή η ευαλωτότητα κάνει ακόμη πιο δύσκολη τη διαπραγμάτευση για τον τερματισμό του πολέμου. Είναι ενδεικτικό πως στο δραματικό διάγγελμά του, πέρα από το κρίσιμο δίλημμα το οποίο όπως είπε είναι «να χαθεί ένας βασικός εταίρος (ΗΠΑ) ή να χαθεί η αξιοπρέπεια της Ουκρανίας», έστειλε και μήνυμα ενότητας, ζητώντας να μπει ένα τέλος στις «πολιτικές έριδες», όπως χαρακτήρισε τις επικρίσεις που δέχεται από την αντιπολίτευση για την διαφθορά στη χώρα.
Όμως πολλοί στην Ουκρανία αντιλαμβάνονται το αμερικανικό σχέδιο ως «συνθηκολόγηση» και αυτό καθιστά ακόμη πιο δυσχερή τη θέση του Ζελένσκι στις συνομιλίες. Η κατάσταση της Ουκρανίας στο πεδίο πιθανότατα θα γίνει ακόμη χειρότερη τον επόμενο χρόνο και οι ρωσικές απαιτήσεις ίσως γίνουν ακόμη σκληρότερες.
Ενδεχομένως όμως, όπως σημείωσε στη Wall Street Journal, ο Ντμίτρο Κουλέμπα, που υπηρέτησε ως υπουργός Εξωτερικών μέχρι πέρυσι, η κυβέρνηση θεωρεί ότι οι συνέπειες της αποδοχής του σχεδίου του Τραμπ θα ήταν χειρότερες από την απόρριψή τους.
