Κλιμακώνεται η ένταση μεταξύ Ουάσινγκτον και Κοπεγχάγης μετά τη νέα δήλωση του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι οι ΗΠΑ «πρέπει να αποκτήσουν» τη Γροιλανδία, επικαλούμενος λόγους εθνικής ασφάλειας. Η δήλωση έρχεται μία ημέρα μετά τον διορισμό ειδικού απεσταλμένου για το αυτόνομο έδαφος της Δανίας στην Αρκτική – κίνηση που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από τους Ευρωπαίους συμμάχους.
Τι δήλωσε ο Τραμπ για τη Γροιλανδία
Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στην κατοικία του στο Μαρ-α-Λάγκο της Φλόριντα, τη Δευτέρα (22/12), ο Αμερικανός Πρόεδρος υποστήριξε ότι το ενδιαφέρον του για το νησί των μόλις 57.000 κατοίκων δεν σχετίζεται με τα σπάνια ορυκτά και τις εξορυκτικές δυνατότητες, αλλά με γεωπολιτικούς παράγοντες.
«Αν κοιτάξετε τη Γροιλανδία, σε όλη την ακτογραμμή της, θα δείτε ρωσικά και κινεζικά πλοία παντού», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ντόναλντ Τραμπ, προσθέτοντας: «Τη χρειαζόμαστε για την εθνική ασφάλεια. Πρέπει να την αποκτήσουμε». Επίσης, ο Αμερικανός Πρόεδρος εξαπέλυσε επίθεση κατά της Δανίας για τη διακυβέρνηση του ημιαυτόνομου εδάφους, λέγοντας: «Η Δανία δεν έχει ξοδέψει χρήματα. Δεν έχουν καμία στρατιωτική προστασία».
Παράλληλα, αμφισβήτησε τις διεκδικήσεις της Δανίας επί του νησιού, ισχυριζόμενος το εξής: «Λένε ότι η Δανία ήταν εκεί πριν από 300 χρόνια ή κάτι τέτοιο, με μια βάρκα. Λοιπόν, και εμείς ήμασταν εκεί με βάρκες, είμαι σίγουρος. Οπότε θα πρέπει να τα βρούμε όλα αυτά».
Ο διορισμός ειδικού απεσταλμένου πυροδότησε την κρίση
Επισημαίνεται ότι ορισμένοι στη Δανία και στη Γροιλανδία είχαν ελπίσει ότι το ενδιαφέρον του Ντόναλντ Τραμπ για την απόκτηση του ελέγχου του νησιού από την Κοπεγχάγη θα ατονούσε, αφού το είχε εκφράσει κατά την πρώτη του θητεία το 2019 και εκ νέου με την επιστροφή του στην εξουσία στις αρχές του τρέχοντος έτους.
Ωστόσο, οι ελπίδες αυτές διαψεύστηκαν όταν ο Ντόναλντ Τραμπ όρισε τον κυβερνήτη της Λουιζιάνα, Τζεφ Λάντρι, ως ειδικό απεσταλμένο για τη Γροιλανδία – ρόλος που παραδοσιακά ανατίθεται σε συγκρούσεις όπως αυτές στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή – χωρίς καμία διαβούλευση με το Νουούκ ή την Κοπεγχάγη.
Η αντίδραση από τη Γροιλανδία
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για τη στάση της Ουάσινγκτον.
«Είμαι λυπημένος που η χώρα μου υποβαθμίζεται από τον Τραμπ σε ένα ζήτημα ασφάλειας και εξουσίας», δήλωσε ο Γροιλανδός ηγέτης και πρόσθεσε: «Η εδαφική μας ακεραιότητα και το δικαίωμά μας στην αυτοδιάθεση βασίζονται στο διεθνές δίκαιο και δεν μπορούν απλώς να αγνοηθούν».
Το ευρωπαϊκό μέτωπο υπέρ της Δανίας
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έσπευσαν να συνταχθούν με τη Δανία, μεταξύ αυτών η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και οι υπουργοί Εξωτερικών της Γερμανίας, της Νορβηγίας και της Σουηδίας.
«Η εδαφική ακεραιότητα και η κυριαρχία αποτελούν θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου», δήλωσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τονίζοντας: «Αυτές οι αρχές είναι ουσιώδεις όχι μόνο για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά για τα έθνη σε ολόκληρο τον κόσμο». Επίσης, πρόσθεσε ότι η ασφάλεια της Αρκτικής αποτελεί μεγάλη προτεραιότητα για την Ε.Ε.
Ισχυρισμοί για ρωσικά και κινεζικά πλοία
Ο ισχυρισμός του Ντόναλντ Τραμπ περί παρουσίας πολυάριθμων ρωσικών και κινεζικών πλοίων κοντά στη Γροιλανδία αμφισβητείται από Γροιλανδούς και Δανούς αξιωματούχους, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι πλοία από καμία από τις δύο χώρες δεν έχουν εντοπιστεί τα τελευταία χρόνια.
Μάλιστα, σύμφωνα με τους Financial Times, το κινεζικό επιχειρηματικό ενδιαφέρον για τη Γροιλανδία έχει εξασθενήσει μετά από αρκετές αποτυχημένες προσπάθειες τη δεκαετία του 2010 για συμμετοχή σε εξορυκτικά και τουριστικά έργα.
Οι ΗΠΑ διατηρούν τη μοναδική στρατιωτική βάση στη Γροιλανδία, η οποία χρονολογείται από συμφωνία με τη Δανία το 1951 και σήμερα λειτουργεί ως η διαστημική βάση Πιτούφικ. Ωστόσο, η αμερικανική παρουσία στο νησί έχει συρρικνωθεί δραματικά τις τελευταίες δεκαετίες, από περίπου 15.000 στρατιωτικούς στο αποκορύφωμά της σε γύρω στους 200 σήμερα.
Με ενίσχυση στρατιωτικής παρουσίας απαντά η Δανία
Η Δανία έχει απαντήσει στις αυξανόμενες πιέσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ενισχύοντας σημαντικά τη δική της στρατιωτική δέσμευση στη Γροιλανδία.
Συγκεκριμένα, τον Οκτώβριο ανακοίνωσε δαπάνες ύψους 4,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων για δύο στρατιωτικές μονάδες στην πολική περιοχή, ένα κοινό αρχηγείο αρκτικής διοίκησης στην πρωτεύουσα της Γροιλανδίας, Νουούκ, καθώς και πλοία, αεροσκάφη, drones και ραντάρ.
Τι θέλουν οι κάτοικοι στη Γροιλανδία
Πάντως, σύμφωνα με δημοσκοπήσεις που διεξάγονται κατά καιρούς, η πλειονότητα των Γροιλανδών επιθυμεί την ανεξαρτησία από τη Δανία, αλλά μόνο όταν η οικονομία τους γίνει ισχυρότερη. Ειδικότερα, δημοσκόπηση τον Ιανουάριο έδειξε ότι το 85% των Γροιλανδών δεν επιθυμεί να γίνει μέρος των ΗΠΑ.
