Κύμα διεθνούς αλληλεγγύης έχει πυροδοτήσει η ιστορία του 26χρονου Ιρανού διαδηλωτή Ερφάν Σολτανί, ο οποίος συνελήφθη από τις αρχές και κινδυνεύει με απαγχονισμό από το ισλαμικό καθεστώς της χώρας.
Σύμφωνα με οργανώσεις, ο Ερφάν Σολτανί θα έχει δικαίωμα να συναντήσει μόνο δέκα λεπτά την οικογένειά του πριν απαγχονιστεί, την Τετάρτη το πρωί, για τη συμμετοχή του στις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις την περασμένη Πέμπτη.
Ο ιδιοκτήτης καταστήματος ρούχων συνελήφθη στην κατοικία του στο Φαρντίς της Καράτζ, κρατήθηκε στη φυλακή και καταδικάστηκε ταχύτατα σε θάνατο. Ο Σολτανί είναι ένας από τους 10.700 ανθρώπους που έχουν συλληφθεί από την έναρξη των διαδηλώσεων στα τέλη του περασμένου έτους, σύμφωνα με την αμερικανική οργάνωση Human Rights Activists News Agency (HRANA).
Η Αρίνα Μοράντι, μέλος της Οργάνωσης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Hengaw, η οποία έχει μιλήσει με πηγές κοντά στην οικογένεια του Σολτανί, δήλωσε στη Daily Mail ότι οι δικοί του άνθρωποι είναι «σοκαρισμένοι» και «σε απόγνωση» από την «πρωτοφανή» καταστολή.
«Ο γιος τους δεν ήταν ποτέ πολιτικός ακτιβιστής. Ήταν απλώς μέρος της νεότερης γενιάς που διαμαρτυρόταν για την τρέχουσα κατάσταση στο Ιράν», είπε και πρόσθεσε: «Συνελήφθη την περασμένη Πέμπτη και για ημέρες δεν υπήρχε καμία πληροφορία γι’ αυτόν, μέχρι που οι αρχές κάλεσαν την οικογένεια και είπαν ότι τον συνέλαβαν και ότι θα εκτελεστεί την Τετάρτη – δηλαδή αύριο».
Τουλάχιστον 2.000 οι νεκροί… επισήμως
Ιρανός αξιωματούχος παραδέχθηκε στο Reuters ότι περίπου 2.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν στις διαδηλώσεις, αποδίδοντας τους θανάτους αμάχων και στελεχών των δυνάμεων ασφαλείας σε «τρομοκράτες». Ωστόσο, η ΜΚΟ Iran Human Rights, με έδρα τη Νορβηγία, προειδοποίησε ότι ο αριθμός των νεκρών μπορεί να είναι πολύ υψηλότερος — «σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, πάνω από 6.000».
Οι εκτελέσεις στο Ιράν μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να μετατρέπονται σε δημόσια θεάματα, πρόσθεσε η Μοράντι, ενώ ο νεαρός διαδηλωτής πιθανότατα θα υποστεί βασανιστήρια και κακομεταχείριση κατά την κράτησή του.
Η Μοράντι δήλωσε βέβαιη ότι το καθεστώς θα προχωρήσει και σε άλλες εξωδικαστικές εκτελέσεις τις επόμενες εβδομάδες.
«Οι εχθροί του Θεού τιμωρούνται με θάνατο»
Ο Σαχίν Γκομπαντί, μέλος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του Εθνικού Συμβουλίου Αντίστασης του Ιράν (NCRI), δήλωσε στη Daily Mail: «Ο Αλί Χαμενεΐ, ο ηγέτης του καθεστώτος, έχει χαρακτηρίσει ρητά τους διαδηλωτές ως “ταραξίες”, και ο γενικός εισαγγελέας του καθεστώτος έχει δηλώσει ότι οι ταραξίες είναι “μοχαρέμπ” — “εχθροί του Θεού” — κατηγορία που τιμωρείται με θάνατο.
Ο επικεφαλής της Δικαιοσύνης έχει επίσης δηλώσει ότι «έχουν συσταθεί ειδικά τμήματα για την ταχεία εξέταση των υποθέσεων των εξεγερμένων, και οι δικαστικοί αξιωματούχοι έχουν λάβει εντολή, εφόσον χρειαστεί, να βρίσκονται επιτόπου, να ενημερώνονται άμεσα και να εξετάζουν διεξοδικά τις υποθέσεις».
Πάνω από 2.200 εκτελέσεις το 2025
Αν και ο Σολτανί φέρεται να είναι το πρώτο θύμα που θα εκτελεστεί από την έναρξη των διαδηλώσεων στις 28 Δεκεμβρίου του περασμένου έτους, η Ισλαμική Δημοκρατία εφαρμόζει εδώ και χρόνια τη θανατική ποινή ως μέσο καταστολής της διαφωνίας.
Σύμφωνα με το NCRI, περισσότερες από 2.200 εκτελέσεις πραγματοποιήθηκαν το 2025 σε 91 πόλεις, αριθμός που αποτελεί ιστορικό υψηλό στα 36 χρόνια εξουσίας του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ ως ανώτατου ηγέτη.
«Απαγχονισμός με συνοπτικές διαδικασίες»
Η Εθνική Ένωση για τη Δημοκρατία στο Ιράν χαρακτήρισε τον Σολτανί «νεαρό αναζητητή της ελευθερίας», του οποίου «το μόνο έγκλημα είναι ότι φώναξε για την ελευθερία του Ιράν».
Η Ιρανή δημοσιογράφος Αζαντέχ Σαφιΐ δημοσίευσε βίντεο του Σολτανί να χορεύει στο αυτοκίνητό του υπό μουσική, προειδοποιώντας τους ακολούθους της για την «αρχή» «εκτεταμένων εκτελέσεων στο Ιράν».
«Ο 26χρονος γιος του Φαρντίς στην Καράτζ, είναι βασιλιάς και ένας από τους νέους που βγήκαν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν και να αντιταχθούν στην Ισλαμική Δημοκρατία και τώρα αντιμετωπίζει τον κίνδυνο εκτέλεσης», έγραψε.
«Είναι ο μόνος για τον οποίο μάθαμε! Πολλοί άνθρωποι που συνελήφθησαν αυτές τις ημέρες, εν μέσω διακοπής του διαδικτύου, κινδυνεύουν να εκτελεστούν χωρίς καν να το γνωρίζουμε! Συνελήφθη το βράδυ της Πέμπτης μετά από μαζικές δημόσιες διαδηλώσεις και τώρα έχει καταδικαστεί σε θάνατο χωρίς δικηγόρο και σε εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα, χωρίς δίκαιη δίκη, με προγραμματισμένη εκτέλεση την Τετάρτη».
Η Hengaw υποστήριξε ότι πηγή κοντά στην οικογένεια του Σολτανί δήλωσε πως οι αρχές τους ενημέρωσαν για τη θανατική καταδίκη τέσσερις ημέρες μετά τη σύλληψή του, λέγοντας ότι ήταν «τελεσίδικη και θα εκτελεστεί την Τετάρτη». «Στην οικογένεια φέρεται να δόθηκε μόνο μια σύντομη ευκαιρία για τελευταία επίσκεψη πριν από την εκτέλεση», ανέφερε η οργάνωση σε ανακοίνωση στην ιστοσελίδα της.
«Η πηγή πρόσθεσε ότι η αδελφή του Ερφάν Σολτανί, η οποία είναι αδειοδοτημένη δικηγόρος, προσπάθησε να προχωρήσει την υπόθεση μέσω νομικών οδών, αλλά οι αρχές μέχρι στιγμής της έχουν στερήσει την πρόσβαση στον φάκελο».
«Από τη σύλληψή του, ο Ερφάν Σολτανί έχει στερηθεί τα πιο βασικά του δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε νομική εκπροσώπηση, του δικαιώματος υπεράσπισης και άλλων θεμελιωδών εγγυήσεων της δίκαιης διαδικασίας», συνεχίζει η ανακοίνωση. «Η οικογένειά του έχει επίσης σκόπιμα κρατηθεί στο σκοτάδι σχετικά με τη δικαστική διαδικασία».
«Ξεκάθαρη παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων»
Η οργάνωση Hengaw χαρακτήρισε την υπόθεση «ξεκάθαρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων», επικαλούμενη τον «εσπευσμένο και μη διαφανή» χαρακτήρα της, καθώς και το γεγονός ότι στον Σολτανί αρνήθηκαν πρόσβαση σε δικηγόρο, ουσιαστική υπεράσπιση και ανεξάρτητη και αμερόληπτη δίκη.
Ο διευθυντής της Iran Human Rights, Μαχμούντ Αμιρί-Μογκαντάμ, δήλωσε: «Η μαζική δολοφονία άοπλων διαδηλωτών τις τελευταίες ημέρες από την Ισλαμική Δημοκρατία θυμίζει τα εγκλήματα του καθεστώτος τη δεκαετία του 1980, τα οποία έχουν αναγνωριστεί ως εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Ο κίνδυνος μαζικών και εξωδικαστικών εκτελέσεων διαδηλωτών είναι εξαιρετικά σοβαρός. Βάσει της αρχής της Ευθύνης για Προστασία, η διεθνής κοινότητα έχει καθήκον να προστατεύσει τους άμαχους διαδηλωτές από μαζικές δολοφονίες από την Ισλαμική Δημοκρατία και τους Φρουρούς της Επανάστασης. Καλούμε τους πολίτες και την κοινωνία των πολιτών στις δημοκρατικές χώρες να υπενθυμίσουν στις κυβερνήσεις τους αυτή την ευθύνη».
Διεθνείς αντιδράσεις
Η Ιρανή δημοσιογράφος Μασίχ Αλινετζάντ καταδίκασε την προγραμματισμένη εκτέλεση γράφοντας στην πλατφόρμα X: «Έτσι συντρίβει η Ισλαμική Δημοκρατία τη διαφωνία: Κλείνει το διαδίκτυο. Σκοτώνει διαδηλωτές στους δρόμους. Ξεκινά ταχείες εκτελέσεις για να τρομοκρατήσει την κοινωνία και να την οδηγήσει στη σιωπή».
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε την Τρίτη ότι το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν ζει τις «τελευταίες του ημέρες», καθώς αυξάνονται οι πιέσεις λόγω της βίας κατά των διαδηλωτών. «Όταν ένα καθεστώς μπορεί να κρατηθεί στην εξουσία μόνο μέσω της βίας, τότε ουσιαστικά έχει τελειώσει», είπε κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στην Ινδία και τόνισε χαρακτηριστικά: «Πιστεύω ότι παρακολουθούμε τις τελευταίες ημέρες και εβδομάδες αυτού του καθεστώτος».
Ο Μερτς πρόσθεσε ότι οι ηγέτες του Ιράν δεν έχουν «καμία νομιμοποίηση», καθώς δεν εξελέγησαν από τον λαό, και ότι ο πληθυσμός πλέον «ξεσηκώνεται». «Ελπίζω να υπάρξει τρόπος να τερματιστεί αυτή η σύγκρουση ειρηνικά», είπε. Επισήμανε επίσης ότι το Βερολίνο βρίσκεται σε επαφή με τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, με στόχο «να διασφαλιστεί μια ειρηνική μετάβαση σε μια δημοκρατική κυβέρνηση στο Ιράν».
«Εμπόλεμη ζώνη οι δρόμοι, παντού νεκροί»
Αυτόπτες μάρτυρες περιγράφουν πώς οι δρόμοι – κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων – μετατράπηκαν σε «εμπόλεμες ζώνες», καθώς οι δυνάμεις ασφαλείας άνοιγαν πυρ εναντίον άοπλων διαδηλωτών με Καλάσνικοφ και τα νεκροτομεία έχουν γεμίσει με νεκρούς.
«Είναι σαν εμπόλεμη ζώνη, οι δρόμοι είναι γεμάτοι αίμα», δήλωσε ανώνυμος Ιρανός στο πρόγραμμα Today του BBC Radio 4. «Παίρνουν τα πτώματα με φορτηγά, όλοι είναι τρομοκρατημένοι απόψε. Γίνεται σφαγή εδώ — επίσημα είναι σφαγή».
Υπενθυμίζεται πως μία από τις μεγαλύτερες πανεθνικές διαδηλώσεις σημειώθηκε την Πέμπτη, τη δωδέκατη νύχτα κινητοποιήσεων, μετά από καλέσματα του Ρεζά Παχλαβί, γιου του έκπτωτου σάχη του Ιράν και εξέχουσας μορφής της ιρανικής αντιπολίτευσης στο εξωτερικό. Την Παρασκευή, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν Αλί Χαμενεΐ προειδοποίησε ότι η «Ισλαμική Δημοκρατία δεν θα υποχωρήσει» και διέταξε τις δυνάμεις ασφαλείας και τους Φρουρούς της Επανάστασης να καταστείλουν βίαια τους διαδηλωτές.
Μια νεαρή γυναίκα από την Τεχεράνη δήλωσε ότι η περασμένη Πέμπτη έμοιαζε με «την ημέρα της κρίσης». «Ακόμη και απομακρυσμένες γειτονιές της Τεχεράνης ήταν γεμάτες διαδηλωτές — μέρη που δεν θα το πίστευες», είπε στο BBC.
«Όμως την Παρασκευή οι δυνάμεις ασφαλείας σκότωναν και σκότωναν και σκότωναν. Το να το βλέπω με τα μάτια μου με έκανε τόσο άρρωστη που έχασα εντελώς το ηθικό μου. Η Παρασκευή ήταν μια αιματηρή ημέρα». «Στον πόλεμο και οι δύο πλευρές έχουν όπλα. Εδώ ο κόσμος μόνο φωνάζει συνθήματα και σκοτώνεται. Είναι ένας μονόπλευρος πόλεμος», τόνισε.
