Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πιέζουν την Κομισιόν να διορίσει έναν διαπραγματευτεί που θα εκπροσωπήσει τα συμφέροντά τους στο Ουκρανικό και θα μπορεί να συμμετάσχει σε διαπραγματεύσεις με το Κρεμλίνο. Στην ΕΕ είναι διάχυτος ο φόβος πως οι ΗΠΑ θα καταλήξουν σε μια συμφωνία με τη Ρωσία πίσω από την πλάτη τους.
Επικεφαλής του μπλοκ των ευρωπαϊκών κρατών για την αναζήτηση ενός ευρωπαίου διαπραγματευτή είναι η Γαλλία και η Ιταλία. Σύμφωνα με διπλωμάτες και αξιωματούχους που μίλησαν στο Politico, το σχέδιό τους κερδίζει διαρκώς υποστηρικτές, καθώς, όπως επισημαίνουν, για να μπορέσει η ΕΕ να διατηρήσει τις «κόκκινες γραμμές» της απαιτείται η παρουσία της στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Η επιλογή ενός ευρωπαίου διαπραγματευτή θα σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη εμπλέκεται στις συνομιλίες για το Ουκρανικό και θα στείλει ένα μήνυμα πως οι Ευρωπαίοι είναι έτοιμοι να διαδραματίσουν έναν ουσιαστικό ρόλο τόσο σε μια ενδεχόμενη συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου, όσο και στην επόμενη ημέρα στην Ουκρανία.
Σημειώνεται πως τόσο ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, όσο και η Ιταλίδα πρωθυπουργός, Τζόρτζια Μελόνι, έχουν δηλώσει δημόσια πως τάσσονται υπέρ ενός ανοίγματος διπλωματικών διαύλων με τον Ρώσο ηγέτη Βλαντιμίρ Πούτιν, αλλά και τον στενό του κύκλο.
«Ο Μακρόν υποστηρίζει τις τελευταίες ημέρες ότι, δεδομένων των διμερών συζητήσεων μεταξύ Αμερικανών και Ρώσων, είναι σημαντικό να υπάρχει τουλάχιστον κάποιος ρόλος στη συζήτηση», δήλωσε ανώτερος Γάλλος αξιωματούχος.
«Η Μελόνι το στήριξε έντονα αυτό… δεν έχουν αυταπάτες για το τι μπορεί να επιτευχθεί μέσω αυτών των συνομιλιών, αλλά στη ζυγαριά μεταξύ του να μην εμπλακείς και του να εμπλακείς, αυξάνεται σε ορισμένες πρωτεύουσες η εκτίμηση των πλεονεκτημάτων της εμπλοκής», πρόσθεσε.
Οι αρνητές της διαπραγμάτευσης
Παρότι οι υποστηρικτές της πρότασης για έναν ευρωπαίοι διαπραγματευτή αυξάνονται, υπάρχει και ένα ισχυρό μπλοκ χωρών που εκφράζει σοβαρές διαφωνίες και ενστάσεις. Όπως ισχυρίζονται μια τέτοια κίνηση θα υπονοούσε πως η Ρωσία είναι πραγματικά έτοιμη για μια καλόπιστη διαπραγμάτευση και δεν επιδιώκει την υποταγή της Ουκρανίας.
Υπενθυμίζεται πως το σχέδιο του Τραμπ για τερματισμό του πολέμου έχει επί του παρόντος τελματώσει, καθώς το Κίεβο – με την υποστήριξη τον Ευρωπαίων – απορρίπτει κατηγορηματικά την παραχώρηση εδαφών στη Ρωσία και μάλιστα περιοχών που ο ρωσικός στρατός δεν έχει ακόμη καταλάβει.
Η Ρωσία ελέγχει σχεδόν το 20% της Ουκρανικής επικράτειας και πάνω από το 85% του Ντονμπάς, δηλαδή της περιοχής που αποτελείται από τις περιφέρειες του Λουγκάνσκ και του Ντονέτσκ. Ωστόσο το ειρηνευτικό σχέδιο που έχει κατατεθεί στο Κίεβο από την Ουάσιγκτον – και έχει την έγκριση της Μόσχας – προβλέπει την παραχώρηση ολόκληρου του Ντονμπάς.
Οι Ευρωπαίοι θέλουν να έχουν λόγο
Σύμφωνα με ευρωπαίους αξιωματούχους, στις Βρυξέλλες διεξάγονται συζητήσεις για το τι θα μπορούσε να συνεισφέρει η Ένωση σε ενδεχόμενες συνομιλίες και πώς αυτές θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ώστε να διασφαλιστεί ότι ο Τραμπ δεν θα παραγκωνίσει τις ευρωπαϊκές ανησυχίες.
«Υπάρχουν ζητήματα που δεν μπορούν να συζητηθούν μόνο με τις ΗΠΑ, όταν έχουν άμεσες επιπτώσεις στην ασφάλειά μας ως Ευρωπαίων», είπε ο αξιωματούχος στο Politico. «Το μήνυμα προς την Ουάσιγκτον είναι εξίσου σημαντικό με το μήνυμα προς τη Μόσχα».
Ο Κερτ Βόλκερ, ο οποίος διετέλεσε ειδικός εκπρόσωπος των ΗΠΑ για τις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία κατά την πρώτη θητεία Τραμπ και πρεσβευτής στο ΝΑΤΟ την περίοδο 2008-2009 επί προεδρίας Τζορτζ Ου. Μπους, δήλωσε στο Politico ότι οι Βρυξέλλες πρέπει να είναι πιο διεκδικητικές αν θέλουν να συμμετάσχουν στις συνομιλίες.
«Έχει γίνει σαφές ότι ο Τραμπ θα συνεχίσει τον διάλογό του με τον Πούτιν, τόσο απευθείας όσο και μέσω του [Αμερικανού απεσταλμένου Στιβ] Γουίτκοφ», είπε. «Αυτό δεν πρόκειται να σταματήσει. Άρα πρέπει να έχεις και τη δική σου επικοινωνία αν αυτό συμβαίνει — δεν πρόκειται για το να βρίσκεσαι στο ίδιο δωμάτιο με Αμερικανούς και Ρώσους, αλλά για το να έχεις οποιαδήποτε μορφή επικοινωνίας».
Ποιον θα εκπροσωπεί ο διαπραγματευτής;
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες συζήτησαν για πρώτη φορά την ιδέα ενός ειδικού απεσταλμένου σε σύνοδο κορυφής της ΕΕ τον περασμένο Μάρτιο, επιβεβαίωσε ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ. Ωστόσο δεν ελήφθη κάποια σχετική απόφαση και οι προτάσεις δεν συμπεριλήφθηκαν στο επακόλουθο κοινό ανακοινωθέν.
Η συζήτηση αφορούσε έναν ρόλο που θα ήταν στενά εστιασμένος στην εκπροσώπηση των Βρυξελλών σε συνομιλίες παράλληλα με το Κίεβο – κάτι εντελώς διαφορετικό από την πρόταση της Μελόνι για έναν συνομιλητή με τη Μόσχα. «Χώρες που στήριζαν έναν απεσταλμένο για την Ουκρανία μπορεί να μη στηρίζουν έναν απεσταλμένο για συνομιλίες με τη Ρωσία», σχολίασε ο αξιωματούχος.
Η Κάγια Κάλας, ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική, έχει σταθερά παρουσιάσει τον εαυτό της ως τη μόνη υποψήφια για οποιονδήποτε ρόλο στις διαπραγματεύσεις για το μέλλον της Ουκρανίας.
Η πρώην πρωθυπουργός της Εσθονίας υπήρξε σταθερή σύμμαχος του Κιέβου και έχει αξιοποιήσει τη θέση της για να συντονίσει τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες υπέρ ισχυρότερων κυρώσεων, με στόχο να εξαναγκαστεί η Ρωσία να τερματίσει τον επιθετικό της πόλεμο.
«Αν η Ευρώπη όριζε έναν ειδικό απεσταλμένο, το ερώτημα είναι: ποιον θα εκπροσωπεί αυτό το πρόσωπο; Σε ποιον θα λογοδοτεί;» αναρωτήθηκε ο Βόλκερ. «Αν ήταν [η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα] φον ντερ Λάιεν, αυτό θα παραγκώνιζε την Κάγια Κάλας και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης – οι περισσότεροι απεσταλμένοι συνήθως προέρχονται από εκεί, αλλά τότε το επίπεδο θα ήταν πολύ χαμηλό για συνομιλίες απευθείας με τον Πούτιν, άρα δεν θα λειτουργούσε.
«Από την άλλη, μπορώ εύκολα να φανταστώ τις συζητήσεις στην Επιτροπή αν ήταν το Συμβούλιο που θα όριζε απεσταλμένο. Αυτό δεν θα περνούσε ποτέ».
Αξιωματούχοι επιβεβαίωσαν ότι βασικές πτυχές της θέσης — όπως το αν θα εκπροσωπεί μόνο την ΕΕ ή ολόκληρη την «συμμαχία των προθύμων», συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου και άλλων – δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί. Το ίδιο ισχύει για το διπλωματικό κύρος της θέσης και για το αν θα διοριστεί επίσημα ένας γραφειοκράτης ή αν ο ρόλος θα ανατεθεί άτυπα σε εν ενεργεία εθνικό ηγέτη.
Τα πρόσωπα που έχουν «πέσει» στο τραπέζι
Ο Ιταλός κυβερνητικός υπουργός Τζοβανμπατίστα Φατζολάρι – στενός σύμμαχος της Μελόνι, του οποίου η Ουκρανή σύζυγος πιστώνεται ότι συνέβαλε στη διαμόρφωση στήριξης προς το Κίεβο εντός του κυβερνητικού συνασπισμού στη Ρώμη – δήλωσε το Σαββατοκύριακο ότι η θέση του ειδικού απεσταλμένου θα έπρεπε να προσφερθεί στον πρώην πρωθυπουργό της Ιταλίας, Μάριο Ντράγκι.
Τέσσερις άλλοι διπλωμάτες, εν τω μεταξύ, σημείωσαν ότι ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, έχει συχνά παρουσιαστεί ως πιθανός εκπρόσωπος της Ευρώπης σε οποιεσδήποτε συνομιλίες με την Ουάσιγκτον και τη Μόσχα. Ο κεντροδεξιός διπλωμάτης έχει αναπτύξει φιλικές σχέσεις με τον Τραμπ, παίζοντας γκολφ, ενώ η χώρα του μοιράζεται σύνορα με τη Ρωσία.
Σύμφωνα με έναν εξ αυτών, η επιλογή «εν ενεργεία ηγέτη» σημαίνει ότι θα μπορούσε να είναι «λίγο πιο ελεύθερος σε όσα λέει». Ωστόσο, «υπάρχει και το ερώτημα του πότε είναι η κατάλληλη στιγμή να μιλήσεις με τον Πούτιν. Υπάρχει κίνδυνος, αν το κάνεις, να νομιμοποιείς με κάποιον τρόπο και τις θέσεις του;».
Ενδεικτική των αντιθέσεων εντός στην ΕΕ είναι η δήλωση δύο αξιωματούχων οι οποίοι είπαν πως δεν υπάρχει καμία θέση ειδικού απεσταλμένου και ότι κάθε συζήτηση για υποψηφίους είναι πρόωρη. Παρ’ όλα αυτά, ένας τρίτος σημείωσε με νόημα: «Καμία από αυτές τις θέσεις δεν υπάρχει — μέχρι να υπάρξει».
Τι λένε στη Μόσχα
Στη Ρωσία, η πρόταση για διορισμό ειδικού απεσταλμένου στο ουκρανικό έχει προκαλέσει ανάμεικτες αντιδράσεις.
Για παράδειγμα, ο Νικολάι Τοπόρνιν, διευθυντής του Κέντρου Ευρωπαϊκής Πληροφόρησης και πολιτικός επιστήμονας , δήλωσε στην Gazeta.Ru ότι η Ευρώπη εμπλέκεται ήδη «αόρατα» στο διαπραγματευτικό τρίγωνο Ουάσινγκτον – Μόσχας – Κίεβου, αλλά για να επιτευχθεί πραγματική επιτυχία, είναι απαραίτητη μια πραγματική ευρωπαϊκή παρουσία στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί εδώ και πολύ καιρό μια αόρατη παρουσία στη διαδικασία των διαπραγματεύσεων, επειδή ο Ουκρανός ηγέτης Βολοντίμιρ Ζελένσκι δεν μπορεί να κάνει ούτε βήμα χωρίς τη συμβουλή των Βρυξελλών. Το Κίεβο επικοινωνεί πάντα με τους Ευρωπαίους πολιτικούς πριν από οποιεσδήποτε σημαντικές διαπραγματεύσεις ή συναντήσεις με Αμερικανούς εκπροσώπους. Ωστόσο, αυτή η σκιώδης παρουσία έχει γίνει μάλλον κωμική στο πλαίσιο της ενεργού συμμετοχής των Ηνωμένων Πολιτειών», δήλωσε ο πολιτικός επιστήμονας.
Εξήγησε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση απεγνωσμένα προσπαθεί να επιδείξει την εξουσία της στην Ουκρανία και στην επίλυση σημαντικών διεθνών ζητημάτων. Ωστόσο, δεδομένου του επιτυχημένου ιστορικού των αμερικανικών επαφών με τη Ρωσία, οι Ευρωπαίοι είναι αυτοί που μένουν στο απυρόβλητο, πρόσθεσε ο Τοπόρνιν.
«Είναι δύσκολο να πούμε αν ο διορισμός ενός ειδικού απεσταλμένου για τις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία θα οδηγήσει σε απτά αποτελέσματα. Είναι απαραίτητο να κατανοήσουμε την εντολή και το εύρος των εξουσιών αυτού του ειδικού απεσταλμένου. Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί ότι η επιθυμία της Ευρώπης να συνεργαστεί με τη Ρωσία αποτελεί θετική εξέλιξη, καθώς η Μόσχα και οι Βρυξέλλες έχουν επίσης πολλά να συζητήσουν», πιστεύει ο πολιτικός επιστήμονας.
Κατά τη διάρκεια των άμεσων επαφών, η Μόσχα και οι Βρυξέλλες θα μπορούσαν να συζητήσουν άμεσα τις απειλές ανάπτυξης ευρωπαϊκών στρατευμάτων σε ουκρανικό έδαφος, τις εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία από την Ευρώπη και τις εγγυήσεις ασφαλείας για την Ευρώπη από τη Ρωσία, πρότεινε ο Τοπόρνιν.
Η μορφή των διαπραγματεύσεων για το ουκρανικό ζήτημα θα εξαρτηθεί τελικά από τη ρωσική ηγεσία, αλλά οι Ευρωπαίοι θα μπορούσαν πράγματι να συμμετάσχουν στη διαδικασία των διαπραγματεύσεων. Ο Κονσταντίν Ντόλγκοφ, Πρέσβης Ειδικών Θεμάτων και Επίτροπος για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, τη Δημοκρατία και το Κράτος Δικαίου στο ρωσικό Υπουργείο Εξωτερικών, μοιράστηκε αυτή την άποψη με την Gazeta.Ru.
«Η θέση των περισσότερων ευρωπαϊκών χωρών σε αυτό το σημείο έχει περιοριστεί στη συνεχή και ολοκληρωμένη υποστήριξη της Ουκρανίας για την επίτευξη νίκης επί της Ρωσίας. Σαφώς, με μια τέτοια θέση, οποιεσδήποτε διαπραγματεύσεις μεταξύ Μόσχας και Βρυξελλών είναι εκτός συζήτησης. Ωστόσο, εάν είναι πρόθυμες να εγκαταλείψουν τις ρωσοφοβικές τους θέσεις και να υιοθετήσουν μια εποικοδομητική προσέγγιση στον διάλογο, θα μπορούσαν κάλλιστα να εξασφαλίσουν μια θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων», δήλωσε ο διπλωμάτης.
Οι Ευρωπαίοι βλέπουν ότι η θέση των Ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων στο πεδίο της μάχης επιδεινώνεται μέρα με τη μέρα και οι πιθανότητές τους να συμμετάσχουν στη διαδικασία των διαπραγματεύσεων γίνονται ολοένα και πιο περιορισμένες, σημείωσε ο Ντόλγκοφ.
Κατά την άποψή του, ακριβώς από φόβο μήπως παραγκωνιστούν, η Ευρώπη θα μπορούσε να αλλάξει τη θέση της και να ξεκινήσει διάλογο με τη Μόσχα.
Δικαιολογούν τους εαυτούς τους
Από την άλλη πλευρά, πολλοί στην ρωσική κοινότητα εμπειρογνωμόνων πιστεύουν ότι η πρόθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διορίσει ειδικό απεσταλμένο για τις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία είναι ένα ακόμη τέχνασμα που δεν θα οδηγήσει σε τίποτα εποικοδομητικό.
Συγκεκριμένα, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ σημείωσε ότι όλες οι δυτικές προτάσεις στο πλαίσιο της διαπραγματευτικής διαδικασίας καταλήγουν στην εισαγωγή κατάπαυσης του πυρός στην Ουκρανία, προκειμένου να δοθεί χρόνος στο Κίεβο.
«Και όσοι μιλάνε τώρα, οι Ευρωπαίοι συνεχώς, η Γερμανία , ιδιαίτερα οι Βρετανοί, αυτή τη στιγμή η πρώτη προτεραιότητα είναι η κατάπαυση του πυρός… Όλα αυτά, φυσικά, δεν είναι σοβαρά, αν και είμαστε έτοιμοι να μιλήσουμε με αυτούς τους εκπροσώπους», είπε.
Αυτό που κάνει τώρα η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι καθαρή αυτοπροβολή που απευθύνεται σε εγχώριο κοινό., δήλωσε στην Gazeta.Ru ο Αντρέι Κλίμοφ, μέλος του Συμβουλίου Εξωτερικής και Αμυντικής Πολιτικής .
«Οι Ευρωπαίοι πολιτικοί προσπαθούν για άλλη μια φορά να καλύψουν την πλήρη πολιτική τους αποτυχία με κάθε είδους θεσμικούς στοχασμούς. Αν ήθελαν να επιστρέψουν σε κανονικό διάλογο με τη Μόσχα, δεν θα χρειαζόταν να εφεύρουν τίποτα. Απλώς πρέπει να άρουν όλους τους ηλίθιους περιορισμούς και να αποκαταστήσουν τους μηχανισμούς που υπήρχαν ήδη μεταξύ Ρωσίας και ΕΕ», δήλωσε ο πολιτικός.
Υπενθύμισε ότι η Ρωσία και η Ευρωπαϊκή Ένωση είχαν σε ισχύ συμφωνία εταιρικής σχέσης και συνεργασίας, βάσει της οποίας οι σύνοδοι κορυφής πραγματοποιούνταν δύο φορές το χρόνο, αλλά μετά το 2014, οι Βρυξέλλες άρχισαν να σαμποτάρουν αυτόν τον μηχανισμό.
«Η Μόσχα είναι, φυσικά, έτοιμη να μιλήσει με όλους, αλλά αυτός ο διάλογος πρέπει να είναι εποικοδομητικός. Αυτή τη στιγμή, οι Ευρωπαίοι πολιτικοί βρίσκονται, για να το θέσω ήπια, σε άσχημη θέση, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες τους έχουν γυρίσει την πλάτη. Ως εκ τούτου, φοβούνται ότι θα μπορούσαν να καταλήξουν οι τελευταίοι σε αυτόν τον κόσμο, άχρηστοι για κανέναν», πιστεύει ο Κλίμοφ.
Οι ευρωπαϊκές χώρες που έχουν αρχίσει να συζητούν για διάλογο με τη Ρωσία πρέπει πρώτα να παράσχουν στη Μόσχα «βασικές προσεγγίσεις» για την επίλυση της ουκρανικής κρίσης, και στη συνέχεια οι διαπραγματεύσεις θα είναι επιτυχείς, δήλωσε ο βουλευτής της Κρατικής Δούμας Ντμίτρι Νόβικοφ στην Gazeta.Ru .
«Οι διαπραγματεύσεις για χάρη των διαπραγματεύσεων δεν είναι πολύ ενδιαφέρουσες. Θα ήθελα να οδηγήσουν σε κάποιο αποτέλεσμα. Για να φτάσουμε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, νομίζω ότι είναι σημαντικό να ακούσουμε αρχικά ορισμένες βασικές προσεγγίσεις, προτεραιότητες και προτάσεις που οι Ευρωπαίοι πολιτικοί θα ήταν πρόθυμοι να φέρουν στο τραπέζι», τόνισε ο βουλευτής.
Χωρίς προϋποθέσεις και καθορισμένες θέσεις, το αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης Ρωσίας – Ευρώπης στο θέμα της Ουκρανίας θα είναι αβέβαιο. Σε μια τέτοια περίπτωση, «δεν αναμένονται σαφείς συμφωνίες», σημείωσε ο Νοβίκοφ.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει βρεθεί σε αδιέξοδο λόγω της ρωσοφοβίας της, επομένως οι Βρυξέλλες εξετάζουν το ενδεχόμενο επιστροφής σε διαπραγματεύσεις με τη Μόσχα. Η Ρωσία είναι έτοιμη για διάλογο, δήλωσε στην Gazeta.Ru ο ηγέτης του Φιλελεύθερου Δημοκρατικού Κόμματος και πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνών Υποθέσεων της Κρατικής Δούμας, Λεονίντ Σλούτσκι.
«Η ιδέα του διορισμού ενός ειδικού εκπροσώπου της ΕΕ για την ουκρανική διευθέτηση, με σκοπό να διαπραγματευτεί με τη Ρωσία, δεν είναι καινούργια. Προκύπτει τακτικά στο πλαίσιο ενός επιδεινούμενου αδιεξόδου λόγω των ρωσοφοβικών πολιτικών της γραφειοκρατίας των Βρυξελλών, οι οποίες υποβιβάζουν την Ευρώπη στο περιθώριο της ιστορίας», εξήγησε ο πολιτικός.


