Η απόφαση του Σι Τζινπίνγκ να θέσει υπό έρευνα για διαφθορά και να «ξηλώσει» τον κορυφαίο στρατηγό και άλλοτε στενό του σύμμαχο, Τζανγκ Γιουσιά, καταδεικνύει πως ο Πρόεδρος της Κίνας είναι αμείλικτος. Χωρίς δισταγμούς προχωράει στη μεγαλύτερη εκκαθάριση του κινεζικού στρατού εδώ και περίπου μισό αιώνα, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα: Οι στενές προσωπικές σχέσεις δεν προσφέρουν προστασία όταν τίθεται ζήτημα πίστης στην κομματική ηγεσία – και για την ακρίβεια… στη δική του ηγεσία.
Οι εξελίξεις αντανακλούν ένα παιχνίδι εξουσίας στο εσωτερικό της Κίνας, αλλά θα μπορούσαν να έχουν επιπτώσεις και στο ζήτημα της Ταϊβάν. Η «απρόσμενη» κίνηση του Σι εναντίον ενός μακροχρόνιου συμμάχου του και μέλους του Πολιτικού Γραφείου, οδηγεί σε συγκέντρωση ακόμη μεγαλύτερης εξουσίας στα χέρια του και «κανείς στην ηγεσία δεν είναι ασφαλής», σχολίασε στο Reuters o Τζόναθαν Τζιν του Brookings Institution με έδρα την Ουάσινγκτον.
Έρευνα σε βάρος ενός «ορκισμένου αδελφού»
Η έρευνα για διαφθορά εις βάρος του Τζανγκ, ο οποίος στο παρελθόν είχε περιγραφεί ως «ορκισμένος αδελφός» του Σι, σηματοδοτεί την εντυπωσιακή πτώση ενός ήρωα του Κόμματος με δεκαετίες οικογενειακών δεσμών με την ανώτατη ηγεσία της Κίνας.
Το ανώτατο όργανο λήψης αποφάσεων του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού έχει πλέον αποδεκατιστεί, με μόλις έναν εν ενεργεία αξιωματικό να παραμένει ακόμη στη θέση και τον Σι επικεφαλής. Όταν ξεκίνησε η τρίτη θητεία του, το 2022, η επιτροπή περιλάμβανε έξι στρατηγούς. «Ο Σι έχει αποδεκατίσει την ανώτατη ηγεσία του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού όσο κανένας άλλος ηγέτης πριν από αυτόν», δήλωσε στο Reuters ο Νιλ Τόμας, ερευνητής της Asia Society.
Η ταχύτητα με την οποία κινήθηκε η έρευνα για τον 75χρονο Τζανγκ, πρώτο αντιπρόεδρο της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής, αιφνιδίασε. Η ανακοίνωση έγινε το Σάββατο, μόλις τέσσερις ημέρες μετά την ξαφνική απουσία του από συνεδρίαση του Κομμουνιστικού Κόμματος.
Υπενθυμίζεται πως στην περίπτωση του Χε Γουεϊντόνγκ, του πρώην νούμερο δύο στρατηγού της χώρας που απομακρύνθηκε πέρυσι, μεσολάβησαν περίπου έξι μήνες μεταξύ της εξαφάνισής του και της επίσημης επιβεβαίωσης της έρευνας.
«Δεδομένης της βαθιάς φιλίας μεταξύ του Τζανγκ και του Σι, η φύση της “προδοσίας” πρέπει να είναι ιδιαίτερα σοβαρή», δήλωσε στο Bloomberg ο Βίκτορ Σι, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο και συγγραφέας βιβλίου για την πολιτική ελίτ της Κίνας.
Γιατί βρέθηκε στο στόχαστρο ο Τζανγκ;
Όπως συνήθως συμβαίνει στα εσωτερικά της Κίνας, οι ακριβείς λόγοι της έρευνας καλύπτονται από ένα πέπλο μυστηρίου. Η Wall Street Journal ανέφερε πως ο Τζανγκ κατηγορείται για διαρροή πληροφοριών σχετικά με το πυρηνικό οπλοστάσιο της χώρας στις ΗΠΑ και ότι έλαβε δωροδοκίες για κρίσιμες προαγωγές, μεταξύ των οποίων και για τη θέση του υπουργού Άμυνας, καθώς και για καίρια πόστα στο σύστημα στρατιωτικών προμηθειών. Το δημοσίευμα επικαλείται πηγές με γνώση εσωτερικής ενημέρωσης υψηλού επιπέδου πριν από τη δημόσια ανακοίνωση.
Η επίσημη εφημερίδα του στρατού, PLA Daily, έδωσε το Σάββατο έμφαση στην πολιτική πίστη, παρότι κατηγόρησε τόσο τον Τζανγκ όσο και έναν ακόμη καθαιρεθέντα στρατηγό, τον Λιου Τζενλί, για διαφθορά. Στο σχετικό άρθρο αναφερόταν ότι οι δύο στρατιωτικοί «καταπάτησαν» το «σύστημα ευθύνης» που διασφαλίζει την εξουσία του Σι στη διοίκηση του μεγαλύτερου μόνιμου στρατού στον κόσμο.
Εκκαθαρίσεις, «παιχνίδια εξουσίας» και Ταϊβάν
Oi ενέργειες του Τραμπ σχετικά με τη Γροιλανδία, έχουν πυροδοτήσει συζητήσεις σχετικά με το ενδεχόμενο ο Σι να επιχειρήσει να εκμεταλλευτεί την κατάσταση και να προχωρήσει σε δράση κατά της Ταϊβάν, την οποία η Κίνα αναγνωρίζει ως δικό της έδαφος.
Ωστόσο αναλυτές εκτιμούν στο Reuters πως «η αποψίλωση της ανώτατης στρατιωτικής ηγεσίας δείχνει ότι ο Σι δεν σχεδιάζει μια μεγάλη στρατιωτική κλιμάκωση κατά της Ταϊβάν στο άμεσο μέλλον. Η εκστρατεία εκκαθαρίσεων αποσκοπεί στην ανάδειξη μιας νέας γενιάς πιο ικανών και πιστών στρατηγών, που στο μέλλον θα συνιστούν μεγαλύτερη απειλή».
Η υπόθεση του Τζανγκ, αλλά και οι μαζικές εκκαθαρίσεις στο στράτευμα, φαίνεται να συνδέονται κυρίως με την επικείμενη αναδιάταξη της ηγεσίας στην Κίνα το 2027, μια διαδικασία που πραγματοποιείται κάθε πέντε χρόνια.
Ο Σι θεωρείται δεδομένο πως θα επιδιώξει μια τέταρτη θητεία στην ηγεσία της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου και ο Τζανγκ, ως ο ισχυρότερος στρατηγός της χώρας και μέλος του Πολιτικού Γραφείου, παρουσιαζόταν ως ένας από τους λίγους που είχε την επιρροή να κινητοποιήσει δυνάμεις στο εσωτερικό του Κομμουνιστικού Κόμματος εναντίον του Σι.
«Ο στρατός είναι ο μόνος θεσμός στην Κίνα που έχει ιστορικό αμφισβήτησης της κομματικής ηγεσίας», σχολίασε στο Bloomberg ο Ντένις Γουάιλντερ, πρώην αξιωματούχος της CIA για την Ανατολική Ασία και νυν ανώτερος ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Georgetown. «Αν υποθέσουμε ότι ο Σι θέλει τέταρτη θητεία, θα έπρεπε να φοβάται ότι ο Τζανγκ θα μπορούσε να ηγηθεί μιας προσπάθειας απομάκρυνσής του μέσα στο Κόμμα».
Η μεγαλύτερη εκκαθάριση από την εποχή του Μάο
Σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg, ο Σι Τζινπίνγκ έχει απομακρύνει σχεδόν το ένα πέμπτο των στρατηγών που ο ίδιος διόρισε. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη εκκαθάριση στον κινεζικό στρατό από την εποχή του Μάο, με συνέπειες που ενδέχεται να αναδιαμορφώσουν τη χώρα και πέρα από αυτήν.
«Ο Σι έφτασε στο σημείο να μην χρειάζεται πλέον τον Τζανγκ, ο οποίος τον προστάτευσε και προώθησε ιστορικές μεταρρυθμίσεις στον στρατό, αλλά πλέον θεωρείται αντίπαλος και απειλή για τον απόλυτο έλεγχό του στην εξουσία», ισχυρίστηκε ο Ντρου Τόμπσον, ανώτερος ερευνητής στο S. Rajaratnam School of International Studies.
Ο Τζανγκ είχε προηγουμένως την εποπτεία του Τμήματος Ανάπτυξης Εξοπλισμών του στρατού, αρμόδιου για την προμήθεια όπλων, το οποίο αποτέλεσε αφετηρία για τις εκκαθαρίσεις του 2023 που παρέσυραν σειρά αξιωματούχων, μεταξύ των οποίων και πρώην συνεργάτες του.
Οι ανησυχίες για ανταγωνιστικά κέντρα εξουσίας στον στρατό έγιναν εμφανείς και πέρυσι, μετά την απομάκρυνση μιας ακόμη ομάδας στρατηγών με αλληλεπικαλυπτόμενες καριέρες. Τα κρατικά μέσα τους κατηγόρησαν τότε ότι αμφισβήτησαν «το σύστημα στο οποίο ο πρόεδρος της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής φέρει την ύψιστη ευθύνη».
«Ο Σι έχει μια αποστολή… κανείς δεν είναι ασφαλής»
Όποιο κι αν είναι τελικά το βαθύτερο κίνητρο, η απομάκρυνση του Τζανγκ καταδεικνύει ότι κανείς δεν είναι στο απυρόβλητο. «Για να προβεί ο Σι σε μια τόσο δραστική κίνηση, σημαίνει δύο πράγματα: ότι έχει την πλήρη στήριξη του Κομμουνιστικού Κόμματος και ότι αισθάνεται βέβαιος για την εδραίωση του ελέγχου του επί του στρατού», τόνισε στο Reuters o Λάιλ Μόρις, ανώτερος ερευνητής στο Asia Society Policy Institute.
«Είναι πλέον ξεκάθαρο ότι κανείς στην ηγεσία δεν είναι ασφαλής, ανεξάρτητα από τη σχέση του με τον Σι», δήλωσε ο Τζόναθαν Τζιν, ερευνητής στο Brookings Institution και πρώην αναλυτής της CIA για την Κίνα. «Ο Σι είναι άνθρωπος με αποστολή. Θα κάνει ό,τι χρειαστεί για να διασφαλίσει ότι το Κόμμα και ο στρατός του θα παραμείνουν πολιτικά πιστοί και ιδεολογικά αφοσιωμένοι», σχολίασε από την πλευρά του ο Νιλ Τόμας της Asia Society.
