Η Τουρκία εξετάζει το ενδεχόμενο δημιουργίας ζώνης ασφαλείας στην ιρανική πλευρά των συνόρων της, σε περίπτωση που καταρρεύσει η κυβέρνηση στην Τεχεράνη, σύμφωνα με πληροφορίες του Middle East Eye (MEE). Το σχέδιο εντάσσεται στην προετοιμασία της Άγκυρας για πολλαπλά σενάρια αποσταθεροποίησης στο Ιράν και αποσκοπεί κυρίως στην αποτροπή ενός νέου μαζικού προσφυγικού κύματος προς το τουρκικό έδαφος.
Ανώτατοι αξιωματούχοι του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών ενημέρωσαν κεκλεισμένων των θυρών βουλευτές την Πέμπτη στο κοινοβούλιο. Σύμφωνα με δύο συμμετέχοντες στην ενημέρωση που μίλησαν στο MEE, οι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η Άγκυρα προετοιμάζεται για διάφορα ενδεχόμενα. Ένας από τους συμμετέχοντες δήλωσε ότι χρησιμοποιήθηκε ο όρος «ζώνη ασφαλείας», ενώ δεύτερη πηγή ανέφερε ότι, αν και ο όρος δεν ειπώθηκε ρητά, εκφράστηκε σαφώς η πρόθεση να ληφθούν μέτρα πέραν των συνηθισμένων, ώστε οι ενδεχόμενοι μετανάστες να παραμείνουν στην ιρανική πλευρά των συνόρων.
Η Τουρκία έχει ήδη ενισχύσει σημαντικά την ασφάλεια κατά μήκος των 560 χιλιομέτρων των συνόρων της με το Ιράν. Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι έχουν εγκατασταθεί 203 ηλεκτροοπτικοί πύργοι και 43 πύργοι με ανελκυστήρα, έχει κατασκευαστεί αρθρωτό τσιμεντένιο τείχος μήκους 380 χιλιομέτρων, καθώς και 553 χιλιόμετρα αμυντικών τάφρων. Οι συνοριακές περιοχές παρακολουθούνται σε 24ωρη βάση μέσω συστημάτων αναγνώρισης και επιτήρησης, συμπεριλαμβανομένων drones και αεροσκαφών.
Κατά την ίδια ενημέρωση, σύμφωνα με τουρκικά μέσα ενημέρωσης, οι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι περίπου 4.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 20.000 τραυματίστηκαν στις πρόσφατες αιματηρές διαδηλώσεις στο Ιράν. Οι κινητοποιήσεις πυροδοτήθηκαν από τον υψηλό πληθωρισμό και την απότομη υποτίμηση του ιρανικού νομίσματος και εξαπλώθηκαν γρήγορα σε όλη τη χώρα. Παρότι σημειώθηκαν περιστατικά βίας από μερίδα διαδηλωτών, έρευνες και οπτικό υλικό δείχνουν ότι οι ιρανικές αρχές χρησιμοποίησαν δυσανάλογη βία για την καταστολή των διαδηλώσεων, ενώ επέβαλαν και διακοπή της πρόσβασης στο διαδίκτυο.
Αναπτύχθηκε αμερικανικός στρατός στην περιοχή
Την ίδια ώρα, η διεθνής ανησυχία εντείνεται λόγω της στρατιωτικής κινητοποίησης των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, δήλωσε ότι η Άγκυρα αντιτίθεται σε κάθε ξένη παρέμβαση στο Ιράν και κάλεσε την Ουάσινγκτον να επιδιώξει διπλωματική λύση. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, αφού αρχικά απείλησε την Τεχεράνη, δήλωσε στη συνέχεια ανοιχτός σε συνομιλίες, ωστόσο αμερικανικές πηγές εξετάζουν το ενδεχόμενο στοχευμένων πληγμάτων κατά Ιρανών αξιωματούχων που θεωρούνται υπεύθυνοι για τον θάνατο διαδηλωτών.
Οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει πολεμικά αεροσκάφη, συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας και πολεμικά πλοία στην περιοχή της Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής, με το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln να φτάνει στα ύδατα της Μέσης Ανατολής τη Δευτέρα.
Η Τουρκία, έχοντας βιώσει τις συνέπειες της εισβολής στο Ιράκ το 2003 και του συριακού εμφυλίου πολέμου από το 2011 έως το 2024, παραμένει ιδιαίτερα επιφυλακτική απέναντι σε σενάρια αλλαγής καθεστώτος. Οι συγκρούσεις αυτές οδήγησαν εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες στη χώρα, επιβαρύνοντας τομείς όπως η ενέργεια και το εμπόριο. Η τουρκική κοινωνία παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητη στο προσφυγικό, ιδίως λόγω της παρουσίας 2,7 εκατομμυρίων Σύρων, πολλοί από τους οποίους επιστρέφουν πλέον στη Συρία μετά την πτώση του Μπασάρ αλ-Άσαντ.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις Τούρκων αξιωματούχων που είχε δημοσιεύσει το MEE τον Ιούνιο, ένας πόλεμος πλήρους κλίμακας μεταξύ Ισραήλ και Ιράν θα μπορούσε να ωθήσει έως και ένα εκατομμύριο Ιρανούς προς τα τουρκικά σύνορα. Η Άγκυρα έχει καταστήσει σαφές ότι δεν προτίθεται να εφαρμόσει πολιτική «ανοιχτών θυρών» και ότι θα δεχθεί μόνο περιπτώσεις επείγουσας ανθρωπιστικής ανάγκης, παρότι οι Ιρανοί σήμερα εισέρχονται στη χώρα χωρίς βίζα.
Παράγοντα αβεβαιότητας αποτελεί η παρουσία τουλάχιστον 12 εκατομμυρίων Αζέρων Τούρκων στο Ιράν. Παραμένει ασαφές πώς θα αντιδρούσε η Τουρκία σε περίπτωση μαζικής άφιξής τους στα σύνορα, εξέλιξη που θα μπορούσε να προκαλέσει έντονες εσωτερικές πιέσεις για την αποδοχή τους.
