Οι ΗΠΑ και η Ρωσία, σύμφωνα με τρεις πηγές που έχουν γνώση των συνομιλιών και μίλησαν στο Axios, φέρονται να βρίσκονται κοντά σε μια άτυπη συμφωνία για ολιγόμηνη συνέχιση της τήρησης της συνθήκης ελέγχου των πυρηνικών όπλων «New START», η οποία έληξε την Πέμπτη προκαλώντας διεθνή ανησυχία για την έναρξη μιας νέας κούρσας εξοπλισμών. Οι δύο πλευρές εμφανίζονται διατεθειμένες να αναζητήσουν ένα «σημείο ισορροπίας», ωστόσο ο Ντόναλντ Τραμπ θέλει στο τραπέζι και την Κίνα.
Δύο από τις πηγές σημείωσαν πως ένα προσχέδιο που προωθείτε για άτυπη ολιγόμηνη παράταση χρειάζεται την έγκριση και των δύο προέδρων, ενώ η τρίτη πηγή επιβεβαίωσε ότι οι διαπραγματεύσεις πραγματοποιήθηκαν τις τελευταίες 24 ώρες στο Άμπου Ντάμπι, χωρίς ωστόσο να επιβεβαιώνει κάποιο οριστικό deal.
Το Κρεμλίνο ανέφερε πως η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες συμφώνησαν να διατηρήσουν μια «υπεύθυνη» προσέγγιση παρά την εκπνοή της συνθήκης και παραμένουν έτοιμες να διαπραγματευθούν για το θέμα αυτό. «Υπάρχει συναίνεση, η οποία συζητήθηκε (κατά τις συνομιλίες) στο Αμπού Ντάμπι, σύμφωνα με την οποία οι δύο πλευρές θα υιοθετήσουν υπεύθυνες θέσεις και συνειδητοποιούν την ανάγκη να ξεκινήσουν γρήγορα διαπραγματεύσεις για το θέμα αυτό», δήλωσε ο εκπρόσωπος της ρωσικής Προεδρίας, Ντμίτρι Πεσκόφ.
H New START, που τερματίστηκε την Πέμπτη, αποτελούσε το τελευταίο μεγάλο «δίχτυ ασφαλείας» για τον περιορισμό των πυρηνικών οπλοστασίων των δύο χωρών, που από κοινού κατέχουν περίπου το 85% των πυρηνικών κεφαλών παγκοσμίως.
Παρασκηνιακές συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι
Και αυτές τις διαπραγματεύσεις έχουν αναλάβει οι απεσταλμένοι του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, οι οποίοι ηγούνται και των διαπραγματεύσεων για την Ουκρανία, ενώ εκπροσώπησαν τις ΗΠΑ και στη συμφωνία για τη Λωρίδα της Γάζας, μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς.
Οι συνομιλίες για τη New START έγιναν με Ρώσους αξιωματούχους στο περιθώριο των συνομιλιών για την Ουκρανία στο Άμπου Ντάμπι. «Συμφωνήσαμε με τη Ρωσία να ενεργήσουμε καλόπιστα και να ξεκινήσουμε συζητήσεις για το πώς θα μπορούσε να επικαιροποιηθεί», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος.
Άλλη πηγή ανέφερε ότι, στην πράξη, οι δύο πλευρές θα μπορούσαν να συμφωνήσουν να τηρήσουν τους όρους της συνθήκης για τουλάχιστον έξι μήνες ακόμη, διάστημα κατά το οποίο θα διεξαχθούν διαπραγματεύσεις για μια νέα συμφωνία.
Νέα συμφωνία, όχι παράταση της New START
Ο ίδιος Αμερικανός αξιωματούχος υπογράμμισε ότι ο στόχος είναι μια νέα συμφωνία και όχι η παράταση της New START, η οποία υπεγράφη το 2010 από τον Μπαράκ Ομπάμα. Εξάλλου, ο Ντόναλντ Τραμπ, με ανάρτησή του την Πέμπτη στο Truth Social, διεμήνυσε πως δεν επιθυμεί τη συνέχιση της συμφωνίας «NEW START», καθώς όπως είπε «είχε γίνει κακή διαπραγμάτευση από τις ΗΠΑ» και εκτός των άλλων «παραβιάζεται κατάφορα». «Θα πρέπει να αναθέσουμε στους πυρηνικούς μας ειδικούς να εργαστούν για μια νέα, βελτιωμένη και εκσυγχρονισμένη συνθήκη που θα αντέξει στον χρόνο», τόνισε.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, ξεκαθάρισε ότι η Ρωσία είναι «έτοιμη για διάλογο με τις Ηνωμένες Πολιτείες σχετικά με τον περιορισμό των στρατηγικών επιθετικών όπλων, εφόσον η Ουάσιγκτον ανταποκριθεί εποικοδομητικά».
Το «αγκάθι» της Κίνας
Ο βασικός λόγος που οι ΗΠΑ επιθυμούν την προώθηση μιας νέας συμφωνίας και όχι απλώς την παράταση της «New START» είναι πώς αυτή δεν περιλαμβάνει την Κίνα, η οποία – για την ώρα – μπορεί να διαθέτει μικρότερο πυρηνικό οπλοστάσιο, αλλά αναπτύσσεται με μεγάλη ταχύτητα. «Προφανώς, ο πρόεδρος έχει ξεκαθαρίσει στο παρελθόν ότι για να υπάρξει ουσιαστικός έλεγχος των εξοπλισμών στον 21ο αιώνα, είναι αδύνατο να υπάρξει συμφωνία χωρίς την Κίνα, λόγω του μεγάλου και ταχέως αυξανόμενου αποθέματός της», επανέλαβε την Τετάρτη ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.
«Οι επανειλημμένες παραβιάσεις τις συνθήκης New Start από την Ρωσία, η αύξηση των παγκόσμιων στοκ και τα κενά στον σχεδιασμό και την εφαρμογή της επιβάλλουν στις Ηνωμένες Πολιτείες την σαφή επιταγή να ζητήσουμε έναν νέο σχεδιασμό (…)», δήλωσε ο υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ αρμόδιος για τον έλεγχο των εξοπλισμών Τόμας ΝτιΝάνο κατά την διάρκεια συνεδρίασης της Διάσκεψης για τον Αφοπλισμό στην έδρα του ΟΗΕ στην Γενεύη. «Την ώρα αυτή, το κινεζικό πυρηνικό οπλοστάσιο, στο σύνολό του, βρίσκεται χωρίς περιορισμούς, χωρίς διαφάνεια, χωρίς καταγραφή και χωρίς έλεγχο», πρόσθεσε.
Από την πλευρά του το Πεκίνο δεν έχει δείξει ενδιαφέρον για συμμετοχή σε μια συμφωνία που θα περιόριζε το πυρηνικό του πρόγραμμα και προφανώς δεν έχει κανέναν κίνητρο για να το πράξει. Αναλυτές, όπως επισημαίνει το Axios, εκτιμούν πως ένας τριμερής έλεγχος των εξοπλισμών δεν είναι ρεαλιστικός στην παρούσα φάση, λόγω της ανισορροπίας στα υπάρχοντα οπλοστάσια. Ενδεχομένως, σημειώνουν, στο μέλλον θα μπορούσαν να καταστούν εφικτές διμερείς διαπραγματεύσεις ΗΠΑ και Κίνας.
Η Ρωσία – απαντώντας έμμεσα στο αίτημα των ΗΠΑ για συμμετοχή και της Κίνας σε μια νέα συμφωνία για τα πυρηνικά – ανέφερε πως εάν οι συνομιλίες εξελιχθούν σε πολυμερείς, τότε θα πρέπει να εμπλακούν και η Γαλλία και η Βρετανία. «Η Ρωσία, κατ’ αρχήν, θα μπορούσε να συμμετάσχει σε μία τέτοια (διαπραγματευτική) διαδικασία, αν το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία, στρατιωτικοί σύμμαχοι των Ηνωμένων Πολιτειών στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, που δηλώνει πυρηνική συμμαχία, συμμετάσχουν επίσης», σχολίασε χαρακτηριστικά ο Ρώσος πρεσβευτής στον ΟΗΕ στην Γενεύη Γκενάντι Γκαντίλοφ.
Τίποτα επίσημο… μια «συμφωνία χειραψίας»
Αμερικανοί και Ρώσοι διαπραγματευτές, σύμφωνα με το Axios, παρότι συμφώνησαν να τηρήσουν το πνεύμα της New START, δεν έχουν υπογράψει κάποια επίσημη συμφωνία. Όπως χαρακτηριστικά προειδοποίησε Αμερικανός εξετάζεται περισσότερο μια «συμφωνία χειραψίας», καθώς η παράταση δεν επιτρέπεται τεχνικά από τη νομοθεσία. Και σε κάθε περίπτωση το όποιο deal – ακόμη και άτυπο – θα πρέπει να εγκριθεί από τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Βλαντιμίρ Πούτιν.
