Σοβαρό πλήγμα για την ευρωπαϊκή αμυντική συνεργασία φαίνεται να αποτελεί το ενδεχόμενο οριστικού τέλους του προγράμματος Future Combat Air System (FCAS), του φιλόδοξου σχεδίου για την ανάπτυξη μαχητικού αεροσκάφους έκτης γενιάς από τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ισπανία.
Σύμφωνα με τέσσερις Ευρωπαίους αξιωματούχους σε Παρίσι και Βερολίνο που μίλησαν στο POLITICO, το πρόγραμμα βρίσκεται πλέον ένα βήμα πριν από την κατάρρευση.
Αξιωματούχος με γνώση της σκέψης του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι «μια ανακοίνωση ότι το πρόγραμμα είναι οριστικά παρελθόν είναι πιο πιθανή από μια επανεκκίνησή του». Την εκτίμηση αυτή επιβεβαίωσε και Γάλλος βουλευτής με αρμοδιότητα σε θέματα άμυνας, ο οποίος ανέφερε χαρακτηριστικά: «Το FCAS είναι “νεκρό”, όλοι το ξέρουν, αλλά κανείς δεν θέλει να το πει».
Η ενδεχόμενη αποτυχία του εμβληματικού αυτού προγράμματος που προέβλεπε την ανάπτυξη ενός επανδρωμένου μαχητικού έκτης γενιάς, σε συνδυασμό με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ένα κοινό “combat cloud” θα συνιστούσε σοβαρό πολιτικό πλήγμα για τον Μακρόν. Ο Γάλλος πρόεδρος είχε εγκαινιάσει προσωπικά το σχέδιο το 2017, από κοινού με την τότε καγκελάριο της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ. Ωστόσο, εδώ και σχεδόν έναν χρόνο, το FCAS έχει ουσιαστικά παγώσει λόγω έντονων βιομηχανικών συγκρούσεων, γεγονός που έχει εντείνει τις αμφιβολίες για τη βιωσιμότητά του.
«Μια κατάρρευση θα έστελνε κακό μήνυμα — γι’ αυτό και ο Μακρόν πιέζει να σωθεί», σημείωσε ο ίδιος αξιωματούχος, ο οποίος, όπως και οι υπόλοιποι συνομιλητές του POLITICO, μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας.
Το γραφείο Τύπου της γερμανικής κυβέρνησης και το γαλλικό υπουργείο Άμυνας δεν απάντησαν άμεσα σε αιτήματα για σχόλιο σχετικά με το ενδεχόμενο επικείμενου τέλους του προγράμματος. Παρ’ όλα αυτά, Γάλλοι αξιωματούχοι έχουν τονίσει δημόσια ότι εξακολουθούν να επιδιώκουν τη διάσωσή του. «Κάνουμε ό,τι μπορούμε για να προσπαθήσουμε να σώσουμε αυτό το πρόγραμμα. Θα δούμε πώς θα καταλήξουμε», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο νέος επικεφαλής της γαλλικής υπηρεσίας εξοπλισμών, Πατρίκ Παϊγιού.
Οι δυσκολίες του FCAS αναδεικνύουν ταυτόχρονα τα ευρύτερα προβλήματα της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανικής συνεργασίας, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη επιταχύνει τον επανεξοπλισμό της, υπό την πίεση της αναζωπύρωσης της ρωσικής απειλής και της σταδιακής στρατιωτικής αποδέσμευσης των Ηνωμένων Πολιτειών.
Στο επίκεντρο των εντάσεων βρίσκεται το επανδρωμένο μαχητικό, γύρω από το οποίο έχουν ξεσπάσει σφοδρές διαμάχες μεταξύ της Dassault και της Airbus για την ηγεσία, την τεχνολογική κυριαρχία και την κατανομή του έργου. Η Dassault διεκδικεί μεγαλύτερο έλεγχο στην ανάπτυξη του Next Generation Fighter (NGF), που αποτελεί βασικό στοιχείο του FCAS, χωρίς ωστόσο να διαφαίνεται μέχρι στιγμής κάποια λύση.
Παρά τις προσπάθειες Γαλλίας και Γερμανίας να γεφυρώσουν τις διαφορές τους, η προθεσμία που είχαν θέσει —η 17η Δεκεμβρίου του περασμένου έτους— παρήλθε χωρίς συμφωνία. Την ίδια στιγμή, στο Βερολίνο εξετάζονται εναλλακτικά σενάρια. Σύμφωνα με Γερμανούς κυβερνητικούς και βιομηχανικούς αξιωματούχους, ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έχει μελετήσει επιλογές που κυμαίνονται από τον διαχωρισμό του επανδρωμένου μαχητικού σε δύο εθνικά αεροσκάφη έως και την πλήρη αποχώρηση της Γερμανίας από το πρόγραμμα.
Όπως ανέφεραν δύο Γερμανοί αξιωματούχοι στον τομέα της άμυνας, ο Μερτς έχει ήδη μεταφέρει αυτές τις σκέψεις σε απεσταλμένους που επισκέφθηκαν το Παρίσι, αν και το Βερολίνο φέρεται να δυσκολεύεται ακόμη να βρει τον κατάλληλο τρόπο για να ανακοινώσει μια τόσο δραστική αλλαγή πορείας.
Η κρίση του FCAS έχει στρέψει το ενδιαφέρον στο ανταγωνιστικό πρόγραμμα Global Combat Air Programme (GCAP), στο οποίο ηγούνται το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιταλία και η Ιαπωνία. Δύο Ευρωπαίοι αξιωματούχοι άμυνας δήλωσαν στο POLITICO ότι η Γερμανία έχει διερευνήσει διακριτικά το ενδεχόμενο συμμετοχής της στο GCAP.
Σύμφωνα με την ιταλική εφημερίδα Corriere della Sera, η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι εμφανίστηκε θετική στο ενδεχόμενο ένταξης της Γερμανίας στο πρόγραμμα, όταν ο Μερτς έθεσε το ζήτημα σε μεταξύ τους συνάντηση τον προηγούμενο μήνα. Παράλληλα, μετά τα σχετικά δημοσιεύματα, ο Εμανουέλ Μακρόν απέστειλε επιστολή στον Γερμανό καγκελάριο ζητώντας τη θέση του για το μέλλον του FCAS, σύμφωνα με τη Le Parisien. Οι δύο ηγέτες ενδέχεται να συζητήσουν το θέμα στο περιθώριο του άτυπου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της τρέχουσας εβδομάδας.
Παρά το αβέβαιο μέλλον του επανδρωμένου μαχητικού, Γερμανοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι το Βερολίνο επιθυμεί να διασώσει επιμέρους τμήματα του FCAS, όπως το κοινό combat cloud και άλλα διαμοιραζόμενα συστήματα, ακόμη κι αν το πρόγραμμα καταλήξει τελικά στη δημιουργία δύο ξεχωριστών εθνικών αεροσκαφών.
