Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να ανακαλέσει την απόφασή της να αποδεσμεύσει 10 δισ. ευρώ προς την Ουγγαρία το 2023, σύμφωνα με ανώτερη νομική σύμβουλο του ανώτατου δικαστηρίου της Ευρώπης.
Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξετάζει προσφυγή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο υποστηρίζει ότι η Επιτροπή παραβίασε τους ίδιους της τους κανόνες όταν ξεπάγωσε τη χρηματοδότηση προς την Ουγγαρία τον Δεκέμβριο του 2023 – ποσό που είχε παρακρατηθεί λόγω ανησυχιών για το κράτος δικαίου.
Οι ευρωβουλευτές κατηγορούν την Επιτροπή για πολιτικό καιροσκοπισμό, υποστηρίζοντας ότι η απόφαση ελήφθη την παραμονή κρίσιμης συνόδου κορυφής των ηγετών της ΕΕ, σε μια στιγμή που το μπλοκ χρειαζόταν απεγνωσμένα τη συνεργασία του Ούγγρου πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν για την αποστολή βοήθειας στην Ουκρανία.
Η νομική γνώμη της γενικής εισαγγελέως Ταμάρα Τσάπετα – η οποία εισηγείται την ακύρωση της απόφασης της Επιτροπής για την αποδέσμευση των κονδυλίων – θα καθοδηγήσει τους δικαστές στην τελική τους απόφαση, που αναμένεται σε λίγους μήνες. Οι γενικοί εισαγγελείς δεν είναι δικαστές, αλλά νομικοί σύμβουλοι που συνδράμουν το δικαστήριο σε σύνθετες ή πρωτοφανείς υποθέσεις.
Η γνωμοδότηση της Ταμάρα Τσάπετα
Η Ταμάρα Τσάπετα αναφέρει ότι η Επιτροπή εφάρμοσε «εσφαλμένα» τις δικές της απαιτήσεις για το κράτος δικαίου όταν αποδέσμευσε τα κονδύλια, πριν εφαρμοστούν πλήρως οι μεταρρυθμίσεις της ουγγρικής κυβέρνησης.
Επιπλέον, σημειώνει ότι η Επιτροπή δεν προέβη σε «ορθή αξιολόγηση των μεταρρυθμίσεων που αφορούν την ανεξαρτησία» του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ουγγαρίας και τον διορισμό μελών στο Συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας — δύο βασικά ζητήματα που, σύμφωνα με το Κοινοβούλιο, δεν αντιμετωπίστηκαν επαρκώς.
Η γενική εισαγγελέας επέκρινε επίσης την Επιτροπή για έλλειψη διαφάνειας, υποστηρίζοντας ότι δεν παρείχε επαρκή αιτιολόγηση για την απόφαση αποδέσμευσης των κονδυλίων. «Η Επιτροπή οφείλει εξηγήσεις όχι μόνο στην Ουγγαρία, αλλά και στους πολίτες της ΕΕ συνολικά», αναφέρεται σε ανακοίνωση του δικαστηρίου. Ωστόσο, η γενική εισαγγελέας δεν υιοθέτησε τις κατηγορίες του Κοινοβουλίου ότι η Επιτροπή έκανε κατάχρηση εξουσίας.
Μια κρίσιμη απόφαση
Πέρα από τη βαρύτητα που θα έχει για την Ουγγαρία, η απόφαση του δικαστηρίου θα δημιουργήσει δεδικασμένο σχετικά με την έκταση της διακριτικής ευχέρειας της Επιτροπής κατά την αξιολόγηση παραβιάσεων του κράτους δικαίου από κράτη-μέλη, ιδίως στο πλαίσιο του Κανονισμού Κοινών Διατάξεων (CPR), ο οποίος θέτει αυστηρές προϋποθέσεις για τα θεμελιώδη δικαιώματα και την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης ως όρους για την εκταμίευση ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Η Επιτροπή υπερασπίστηκε τη στάση της κατά τη διάρκεια ακρόασης τον Οκτώβριο του 2025, υποστηρίζοντας ότι συγκεκριμένα, προαποφασισμένα τεχνικά «ορόσημα» για την αντιμετώπιση των ανησυχιών σχετικά με την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης είχαν επισήμως επιτευχθεί από τη Βουδαπέστη και, ως εκ τούτου, όφειλε να αποδεσμεύσει τα κονδύλια.
Ωστόσο, η γνώμη της γενικής εισαγγελέως συντάσσεται με τα επιχειρήματα των νομικών του Κοινοβουλίου, σύμφωνα με τα οποία η Επιτροπή όφειλε να υιοθετήσει μια ευρύτερη θεώρηση των συστημικών ελλείψεων στο κράτος δικαίου στην Ουγγαρία και ότι αξιολόγησε εσφαλμένα την εκπλήρωση των στόχων της δικαστικής μεταρρύθμισης.
