Στην 62η Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, η ομιλία του αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έφερε στο προσκήνιο τους γρίφους της διατλαντικής συμμαχίας ΗΠΑ–Ευρώπης, σε μια στιγμή όπου οι παραδοσιακοί δεσμοί δοκιμάζονται από γεωπολιτικές εντάσεις, πολιτικές διχόνοιες και διαφορετικές αντιλήψεις για τον ρόλο του ΝΑΤΟ και του διεθνούς συστήματος ασφαλείας.
Στο Μόναχο, λοιπόν, συγκεντρώθηκαν παγκόσμιοι ηγέτες, μεταξύ των οποίων ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και ο βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Σταρμερ.
Η ομιλία που όλοι περίμεναν ήταν αυτή του Μάρκο Ρούμπιο, υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ.
Σύμφωνα με ανάλυση του BBC, το καυτό ερώτημα που απασχολούσε όλους ήταν: παραμένει η Αμερική σύμμαχος της Ευρώπης; Θα επαναλάμβανε ο Ρούμπιο τις επιθέσεις που εξαπέλυσε πέρυσι ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς κατά της Ευρώπης; Ή θα υιοθετούσε μια συμβιβαστική στάση;
Η αίθουσα ήταν κατάμεστη. Στρατηγοί και ναύαρχοι, με τις στολές τους και τα παράσημα τους, πρωθυπουργοί και πρόεδροι, διπλωμάτες, πρέσβεις, μέλη του Κογκρέσου των ΗΠΑ, Ευρωπαίοι πολιτικοί και οι σύμβουλοί τους – όλοι περίμεναν με αγωνία να ακούσουν τι είχε να πει ο κορυφαίος διπλωμάτης του Ντόναλντ Τραμπ.
Ομιλία Ρούμπιο στο Μόναχο: Από το μούδιασμα στην… ανακούφιση
Το χειροκρότημα δεν ήρθε αμέσως. Στην πραγματικότητα, τα πρώτα λεπτά, καθώς ο Ρούμπιο έμπαινε στον ρυθμό του, άρχισε να μοιάζει πολύ με μια επανάληψη των επιθέσεων κατά της Ευρώπης.
Το ελεύθερο εμπόριο, η μαζική μετανάστευση, οι πράσινες πολιτικές για την κλιματική αλλαγή – για όλα τα ζητήματα αυτά άσκησε σφοδρή κριτική.
Μίλησε ακόμη και για μια «κλιματική αίρεση» που βλάπτει την οικονομία των ΗΠΑ, ενώ συνέχισε κατακρίνοντας τα Ηνωμένα Έθνη, λέγοντας ότι απέτυχαν να επιλύσουν τις συγκρούσεις στη Γάζα και την Ουκρανία.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, άψογα περιποιημένος και καλοντυμένος, στεκόταν με το ένα χέρι χαλαρά στην τσέπη του παντελονιού του, διαβάζοντας το κείμενό του στο βήμα.
Στη συνέχεια, όμως, είπε τα λόγια που όλοι στην αίθουσα ήθελαν να ακούσουν: «Το πεπρωμένο μας θα είναι πάντα συνυφασμένο με το δικό σας (στην Ευρώπη)».
«Το τέλος της διατλαντικής εποχής», συνέχισε, «δεν είναι ούτε στόχος μας ούτε επιθυμία μας… θα είμαστε πάντα παιδιά της Ευρώπης».
Ο Ρούμπιο μίλησε για «απελευθέρωση της δημιουργικότητας», για κοινούς στόχους στην εξασφάλιση εφοδιαστικών αλυσίδων για κρίσιμα ορυκτά και για την ευρωπαϊκή κουλτούρα που τόσο θαύμαζε, μια ήπειρο που είχε δώσει στον κόσμο τον Σαίξπηρ, τον Μότσαρτ και τους Rolling Stones (αυτό προκάλεσε γέλια στην αίθουσα).
Αλλά υπήρχε και μια πικρή νότα. Αυτό που έχουμε μαζί, είπε, είναι μοναδικό και «εμείς στις ΗΠΑ δεν έχουμε κανένα ενδιαφέρον να είμαστε ευγενικοί και τακτικοί φροντιστές της ελεγχόμενης παρακμής της Δύσης».
«Ήταν μια καλή ομιλία»
Πώς εξέλαβε το ακροατήριο την ομιλία του Ρούμπιο;
Σύμφωνα με το βρετανικό δημοσίευμα, γενικά θετικά – περίπου το μισό κοινό σηκώθηκε όρθιο στο τέλος για να τον χειροκροτήσει.
Υπήρχε σίγουρα μια αισθητή ανακούφιση που, μετά από όλες τις αναταραχές των τελευταίων μηνών, με τους δασμούς και την απειλή των ΗΠΑ να καταλάβουν τη Γροιλανδία, η διατλαντική συμμαχία δεν είχε πεθάνει.
«Ήταν μια καλή ομιλία», μου είπε μετά η Κάγια Κάλας, η κορυφαία διπλωμάτης της ΕΕ.
«Νομίζω ότι οι Ευρωπαίοι αναστέναξαν με ανακούφιση, επειδή έλεγε ότι η Ευρώπη είναι σημαντική, ότι η Ευρώπη και η Αμερική είναι πολύ συνδεδεμένες και καλές σύμμαχοι, και ότι ήταν έτσι για πολύ καιρό και θα είναι και στο μέλλον».
Δεν αρνήθηκε, ωστόσο, ότι εξακολουθούν να υπάρχουν πραγματικές διαφορές πολιτικής σε ορισμένους τομείς μεταξύ της Ουάσιγκτον και της Ευρώπης.
Και ενώ και οι δύο πλευρές συμφωνούν ότι η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει πολύ μεγαλύτερο βάρος για την άμυνά της, το BBC διαπιστώνει μία σιωπηλή αγανάκτηση στο Μόναχο για την άρνηση του Τραμπ να ασκήσει επαρκή πίεση στη Ρωσία για να τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο οποίος είναι έτοιμος να εισέλθει στον πέμπτο, αιματηρό χρόνο του.
