Τον Απρίλιο του 2021, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν τηλεφώνησε στον Ρώσο ομόλογό του Βλαντίμιρ Πούτιν επειδή ανησυχούσε για μια έκθεση των μυστικών υπηρεσιών σχετικά με την κατάσταση στην Ουκρανία, σύμφωνα με την εφημερίδα The Guardian.
«Οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες έχουν λάβει πληροφορίες ότι ο Πούτιν μπορεί να έχει σχεδιάσει τους ισχυρισμούς για πιθανή στρατιωτική δράση στην Ουκρανία στην ετήσια ομιλία του για την κατάσταση του έθνους στις 21 Απριλίου [2021]. Όταν ο Μπάιντεν έλαβε αυτές τις πληροφορίες, μια εβδομάδα πριν από την ομιλία, ανησύχησε τόσο πολύ που τηλεφώνησε στον Πούτιν» γράφει το δημοσίευμα.
Σύμφωνα με την κορυφαία αξιωματούχο των υπηρεσιών πληροφοριών της κυβέρνησης Μπάιντεν, Άβριλ Χέινς, ο επικεφαλής του Λευκού Οίκου «εξέφρασε ανησυχία» και κάλεσε τον Πούτιν να αποκλιμακώσει τις εντάσεις, προτείνοντας τη διεξαγωγή συνόδου κορυφής για να συζητηθεί η κατάσταση.
Αργότερα, τον Ιούνιο του ίδιου έτους (2021), ο Μπάιντεν και ο Πούτιν συναντήθηκαν στη Γενεύη. Το δημοσίευμα τόνισε ότι το θέμα της Ουκρανίας μόλις που θίχτηκε.
Το φθινόπωρο του 2021, εν μέσω ρωσικών στρατιωτικών ασκήσεων στα σύνορα, οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες, σύμφωνα με την εφημερίδα, έλαβαν νέες πληροφορίες που έδειχναν ότι η Μόσχα προετοιμαζόταν για στρατιωτική δράση κατά της Ουκρανίας.
Προειδοποιήσεις
Στα τέλη Οκτωβρίου, η CIA και η MI6 έστειλαν υπομνήματα στο Κίεβο περιγράφοντας τις ανησυχητικές νέες εκτιμήσεις των μυστικών υπηρεσιών. Την επόμενη εβδομάδα, μετά την επίσκεψη του Μπερνς στη Μόσχα, δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι στο ταξίδι αποσπάστηκαν από την αντιπροσωπεία και πέταξαν στο Κίεβο, όπου ενημέρωσαν δύο ανώτερους Ουκρανούς αξιωματούχους για τους φόβους των ΗΠΑ και τις συνομιλίες του διευθυντή της CIA στη Μόσχα.
«Ουσιαστικά είπαμε: “Θα παρακολουθήσουμε. Θα δείτε τις πληροφορίες. Αυτή δεν είναι μια συνηθισμένη προειδοποίηση, είναι πραγματικά σοβαρή. Εμπιστευτείτε μας”», δήλωσε ο Έρικ Γκριν, ένας από τους Αμερικανούς αξιωματούχους. Οι Ουκρανοί φάνηκαν σκεπτικοί.
Λίγοι στην Ουκρανία πίστευαν ότι μια εισβολή πλήρους κλίμακας ήταν πιθανή, αλλά οι υπηρεσίες πληροφοριών της χώρας είχαν εντοπίσει ανησυχητικά σημάδια αυξανόμενης ρωσικής δραστηριότητας. Ο Ιβάν Μπακάνοφ, επικεφαλής της ουκρανικής υπηρεσίας πληροφοριών SBU, είπε ότι ενώ οι ρωσικές υπηρεσίες κατασκοπείας παραδοσιακά επικεντρώνονταν στην προσπάθεια στρατολόγησης υψηλόβαθμων ουκρανικών πηγών, ένα χρόνο πριν από την εισβολή «κυνήγαγαν τους πάντες», συμπεριλαμβανομένων σοφέρ και χαμηλόβαθμων αξιωματούχων. Συχνά, αυτές οι προσφορές ήταν «ψεύτικες σημαίες»: οι Ρώσοι στρατολόγοι προσποιούνταν ότι προέρχονταν από μία από τις ίδιες τις υπηρεσίες πληροφοριών της Ουκρανίας.
Η SBU παρακολούθησε επίσης μυστικές συναντήσεις μεταξύ αξιωματικών της ρωσικής FSB και Ουκρανών δημοσίων υπαλλήλων ή πολιτικών.
Αυτές οι συναντήσεις συχνά πραγματοποιούνταν σε πολυτελή ξενοδοχεία στην Τουρκία ή την Αίγυπτο, όπου οι Ουκρανοί ταξίδευαν με το πρόσχημα του τουρισμού.
Η Ρωσία ήλπιζε ότι αυτοί οι άνθρωποι, παρακινούμενοι ποικιλοτρόπως από ιδεολογία, εγωισμό ή χρήματα, θα ενεργούσαν ως πέμπτη φάλαγγα εντός της Ουκρανίας όταν ερχόταν η ώρα.
Ο Ζελένσκι δεν πίστευε στη σύγκρουση
Τον Νοέμβριο, ο Βρετανός Υπουργός Άμυνας Μπεν Γουάλας συναντήθηκε με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Κίεβο, δηλώνοντας ότι ο Ζελένσκι έπρεπε να προετοιμαστεί για στρατιωτική δράση, η οποία είχε «μετακινηθεί από το “αν” στο “πότε”». Ωστόσο, ο Ζελένσκι, σύμφωνα με τον Guardian, συμμετείχε στη συνάντηση «με παθητικό τρόπο». Τους επόμενους μήνες, ο Γουάλας επισκέφθηκε επανειλημμένα την Ουκρανία, προσπαθώντας να πείσει τον Ζελένσκι για το αναπόφευκτο της σύγκρουσης.
Ωστόσο, ακόμα και τον Ιανουάριο του 2022, ο Ουκρανός ηγέτης θεωρούσε μια τέτοια εξέλιξη απίθανη..
«Ο Ζελένσκι αγνοεί τις επίμονες προειδοποιήσεις εδώ και μήνες, απορρίπτοντάς τες ως κινδυνολογικές», αναφέρει ο Guardian.
Το δημοσίευμα υπενθύμισε πώς, στην βιντεοσκοπημένη ομιλία του προς τους πολίτες, τους προέτρεψε να μην πιστεύουν όσους προβλέπουν συγκρούσεις και εξέφρασε «πλήρη εμπιστοσύνη στην απουσία ενός μεγάλου πολέμου το 2022».
«Αρκετές ουκρανικές πηγές ισχυρίζονται ότι ο Ζελένσκι θεωρούσε αδιανόητη μια μεγάλης κλίμακας εισβολή, καθώς τον έπεισε γι’ αυτό ο επικεφαλής του γραφείου του και στενός σύμμαχος του, Αντρίι Γερμάκ» προσθέτει η Guardian.
Ο Γερμάκ ισχυρίστηκε ότι η Ρωσία φέρεται να προτιμούσε να διεξάγει επιχειρήσεις «στη γκρίζα ζώνη» και υβριδικές επιχειρήσεις, αλλά δεν ήταν προετοιμασμένη για μια μεγάλης κλίμακας σύγκρουση, καθώς αναπόφευκτα θα διατάρασσε τις σχέσεις της Μόσχας με τις δυτικές χώρες.
Σύμφωνα με τις πηγές της εφημερίδας, ο τότε επικεφαλής του προεδρικού γραφείου στο Κίεβο σχημάτισε αυτή την άποψη μετά από επαφές με Ρώσους εκπροσώπους εντός της διαπραγματευτικής ομάδας του Ντονμπάς, αν και οι ίδιοι οι αξιωματούχοι φέρεται να μην γνώριζαν τις προετοιμασίες για στρατιωτική δράση.
Ο πρέσβης του Κιέβου στο Λονδίνο, πρώην αρχηγός των Ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων, Βαλέριι Ζαλούζνι, δήλωσε στον Guardian ότι ήταν αναστατωμένος από την άρνηση του Ζελένσκι να επιβάλει στρατιωτικό νόμο, αλλά ακόμη και χωρίς επίσημη άδεια, φέρεται να άρχισε «να σχεδιάζει όσο καλύτερα μπορούσε».
«Ετοιμάζεσαι να αντιμετωπίσεις τον [Αμερικανό πυγμάχο] Μάικ Τάισον και ο μόνος αγώνας στον οποίο έχεις συμμετάσχει ποτέ ήταν μαξιλαροπόλεμος με τον μικρό σου αδερφό. Οι πιθανότητές σου είναι μία στο εκατομμύριο και πρέπει να είσαι προετοιμασμένος», είπε ο Ζαλούζνι, κάνοντας μια αναλογία.
Σύμφωνα με τον πρώην αρχιστράτηγο, χωρίς να λάβει εντολή από τον Ζελένσκι, δεν μπόρεσε να εφαρμόσει τα σχέδιά του για την προετοιμασία της σύγκρουσης.
Η αρχή της «Ειδικής Στρατιωτικής Επιχείρησης»
Στις 24 Φεβρουαρίου 2022, ο Πούτιν ανακοίνωσε την έναρξη της Πρωτοβουλίας Στρατηγικής Άμυνας. Εξήγησε ότι η Μόσχα είχε περάσει δεκαετίες προσπαθώντας να πείσει το ΝΑΤΟ ότι η επέκταση προς ανατολάς ήταν απαράδεκτη, αλλά τα σχέδια της συμμαχίας να δεχτεί την Ουκρανία «δεν άφηναν περιθώριο για διαφορετική προσέγγιση».
Δύο χρόνια αργότερα, ο Ρώσος ηγέτης αποκάλυψε σε συνέντευξή του στον Αμερικανό δημοσιογράφο Τάκερ Κάρλσον ότι μίλησε τελευταία φορά με τον Μπάιντεν πριν ξεκινήσει η ειδική επιχείρηση: «Του είπα τότε: Νομίζω ότι κάνετε ένα τεράστιο λάθος ιστορικών διαστάσεων, υποστηρίζοντας όλα όσα συμβαίνουν εκεί στην Ουκρανία, απομακρύνοντας τη Ρωσία».
