Η πρόσφατη επίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών στο Ιράν, σε συνεργασία με το Ισραήλ, επαναφέρει στο προσκήνιο έναν απρόσμενο παράγοντα. Την εμπειρία της Ουκρανίας στον πόλεμο με drones. Η πολυετής εμπλοκή της χώρας στον πόλεμο με τη Ρωσία έχει οδηγήσει στην ανάπτυξη τεχνογνωσίας που πλέον προσελκύει το ενδιαφέρον συμμάχων και εταίρων.
Πριν από έναν χρόνο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε επιτεθεί φραστικά στον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι στον Λευκό Οίκο, λέγοντάς του ότι «δεν έχει τα χαρτιά αυτή τη στιγμή». Σήμερα, όμως, όπως αναφέρει το Politico η εικόνα φαίνεται διαφορετική. Αμερικανοί αξιωματούχοι βρίσκονται στο Κίεβο και πραγματοποιούν συνομιλίες με τις ουκρανικές αρχές, δείχνοντας ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την προηγμένη τεχνολογία και τις τακτικές αντιμετώπισης drones που έχει αναπτύξει η χώρα.
«Οι εταίροι μας στρέφονται σε εμάς, στην Ουκρανία, ζητώντας βοήθεια», δήλωσε ο Ζελένσκι το βράδυ της Τετάρτης, προσθέτοντας ότι αντίστοιχα αιτήματα έχουν διατυπωθεί και από την αμερικανική πλευρά.
Ο Ουκρανός πρόεδρος ανέφερε επίσης ότι βρίσκεται σε επαφή με αραβικά κράτη που επιδιώκουν να ενισχύσουν την άμυνά τους απέναντι στο Ιράν, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, η Ιορδανία και το Μπαχρέιν. Όπως υπογράμμισε, η Ουκρανία επιδιώκει να αξιοποιήσει αυτές τις συνεργασίες και σε διπλωματικό επίπεδο.
«Οποιαδήποτε βοήθεια προσφέρουμε γίνεται μόνο εφόσον δεν αποδυναμώνει τη δική μας άμυνα στην Ουκρανία και ταυτόχρονα ενισχύει τις διπλωματικές μας δυνατότητες. Βοηθάμε να προστατευθούν από τον πόλεμο όσοι βοηθούν την Ουκρανία να φτάσει σε μια αξιοπρεπή κατάληξη της σύγκρουσης», σημείωσε.
Η εμπειρία της Ουκρανίας στο πεδίο της μάχης
Το αυξανόμενο ενδιαφέρον για τη συνεργασία με την Ουκρανία συνδέεται και με μια πρακτική διαπίστωση. Το κόστος της αντιμετώπισης των drones με συμβατικά συστήματα αεράμυνας είναι συχνά δυσανάλογο.
Ένα αναχαιτιστικό βλήμα PAC-3 που εκτοξεύεται από σύστημα Patriot κοστίζει περίπου 4 εκατομμύρια δολάρια, ενώ ένα ιρανικό drone τύπου Shahed κοστίζει περίπου 30.000 δολάρια. Η χρήση ενός τόσο ακριβού πυραύλου για την κατάρριψη ενός σχετικά φθηνού drone θεωρείται από πολλούς αναποτελεσματική λύση.
Μετά την απόφαση των ΗΠΑ να πλήξουν το Ιράν, η Τεχεράνη απάντησε με επιθέσεις χρησιμοποιώντας drones και βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον αμερικανικών βάσεων, αλλά και χωρών που θεωρούνται σύμμαχοι των Ηνωμένων Πολιτειών. Στόχοι καταγράφηκαν ακόμη και σε πιο απομακρυσμένες περιοχές, όπως η Κύπρος και το Αζερμπαϊτζάν.
«Διαθέτεις αντιαεροπορική άμυνα και δέχεσαι πολλές επιθέσεις. Καταρρίπτεις τις περισσότερες. Όμως μερικές φορές μπορεί να υπάρξει μία που θα περάσει», δήλωσε τη Δευτέρα στους δημοσιογράφους στο Πεντάγωνο ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ.
Η Ουκρανία έχει αποκτήσει σημαντική εμπειρία στην αντιμετώπιση τέτοιων απειλών. Εδώ και περισσότερα από τέσσερα χρόνια καταρρίπτει ρωσικούς πυραύλους και drones, ιδιαίτερα τα Shahed ιρανικής σχεδίασης που χρησιμοποιούνται από τη Ρωσία.
Σύμφωνα με μελέτη του Institute for Science and International Security, τον Ιανουάριο η Ουκρανία δεχόταν κατά μέσο όρο 143 drones τύπου Shahed ή παρόμοια δολώματα την ημέρα και κατάφερνε να αναχαιτίσει περίπου 122 από αυτά. Οι ουκρανικές δυνάμεις δεν έχουν περιοριστεί μόνο στην άμυνα. Έχουν επίσης αναπτύξει νέες επιθετικές τακτικές με drones, οι οποίες έχουν αλλάξει την εικόνα του σύγχρονου πεδίου μάχης. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα καταγράφηκε πέρυσι στην άσκηση Hedgehog που πραγματοποιήθηκε στην Εσθονία.
Κατά τη διάρκεια της άσκησης, μια δεκαμελής ουκρανική ομάδα drones Nemesis κατάφερε να ξεπεράσει δύο τάγματα του ΝΑΤΟ, αξιοποιώντας νέες τακτικές και μεγάλη ευελιξία. «Οι χειριστές των drones και της αντιαεροπορικής μας άμυνας διαθέτουν μεγάλη εμπειρία. Είμαστε έτοιμοι να τη μοιραστούμε με τους εταίρους μας», δήλωσε ο Ζελένσκι.
Η εμπειρία από την άσκηση του ΝΑΤΟ
Ο αντισυνταγματάρχης Πάβλο Λακτιόνοφ, υποδιοικητής της 412ης Ταξιαρχίας Nemesis των ουκρανικών Δυνάμεων Μη Επανδρωμένων Συστημάτων, περιέγραψε πώς η μονάδα του κατάφερε να υπερκεράσει τα στρατεύματα του ΝΑΤΟ κατά τη διάρκεια της άσκησης.
«Δέκα άνθρωποι με τα κατάλληλα drones και τις σωστές δεξιότητες μπορούν σήμερα να έχουν την ίδια αξία με ένα ολόκληρο σύνταγμα ή τάγμα που πολεμά με τα εγχειρίδια του προηγούμενου αιώνα», ανέφερε.
Οι Ουκρανοί στρατιώτες συμμετείχαν σε μια πενθήμερη άσκηση μαζί με δυνάμεις του ΝΑΤΟ. Χρησιμοποιώντας βαριά drones βομβαρδισμού Nemesis, πραγματοποίησαν αποστολές καταστροφής στόχων, εξ αποστάσεως ναρκοθέτησης, αλλά και αποστολές υποστήριξης, όπως μεταφορά τροφίμων, φαρμάκων και πυρομαχικών σε δύσβατες θέσεις. Σύμφωνα με τον Λακτιόνοφ, οι ουκρανικές τακτικές περιλάμβαναν επιθέσεις στα μετόπισθεν των αντιπάλων, επιτήρηση συγκεντρώσεων στρατευμάτων που δεν είχαν επαρκή καμουφλάζ, ναρκοθέτηση δρόμων προσέγγισης και χρήση ηλεκτρονικού πολέμου για την απενεργοποίηση κρίσιμου εξοπλισμού.
Πολλοί στρατιώτες του ΝΑΤΟ βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια μορφή πολέμου που δεν είχαν συνηθίσει.
«Η αντίληψή τους βασιζόταν ακόμη στην ιδέα ενός ασφαλούς μετόπισθεν. Στον σύγχρονο πόλεμο όμως δεν υπάρχουν ασφαλείς ζώνες. Η ασφάλεια είναι σε μεγάλο βαθμό ψευδαίσθηση», ανέφερε. Όπως εξήγησε, ακόμη και το φυσικό περιβάλλον, όπως τα δάση, δεν προσφέρει πλέον πραγματική προστασία, καθώς τα σύγχρονα drones διαθέτουν υπέρυθρες και θερμικές κάμερες που μπορούν εύκολα να εντοπίσουν ανθρώπους και οχήματα.
Το αποτέλεσμα ήταν, όπως είπε, καθοριστικό. Οι ουκρανικές δυνάμεις δεν χρειάστηκε καν να εμπλακούν σε άμεση ανταλλαγή πυρών. Η εξ αποστάσεως ναρκοθέτηση σταμάτησε τις φάλαγγες και τα drones κατέστρεψαν κρίσιμο εξοπλισμό, οδηγώντας στην ήττα των επιτιθέμενων ομάδων.
Ανταλλαγή εμπειρίας μεταξύ Ουκρανίας και ΝΑΤΟ
Η συνεργασία δεν είναι μονόπλευρη. Πολλοί Ουκρανοί στρατιώτες έχουν εκπαιδευτεί τα τελευταία χρόνια σύμφωνα με τα πρότυπα του ΝΑΤΟ, εγκαταλείποντας τις παλαιότερες σοβιετικές στρατιωτικές πρακτικές.
«Η συστηματικότητα, τα πρωτόκολλα ελέγχου πυρός, η επικοινωνία και ο συντονισμός που βασίζονται στα πρότυπα του ΝΑΤΟ αποτέλεσαν κρίσιμη βάση στους πρώτους μήνες του πολέμου», σημείωσε ο Λακτιόνοφ.
Από τότε μέχρι σήμερα, και οι δύο πλευρές ανταλλάσσουν εμπειρίες και προσαρμόζουν τις τακτικές τους. Σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο του ΝΑΤΟ, η Συμμαχία εξετάζει τη διοργάνωση περισσότερων ασκήσεων που θα επικεντρώνονται στον πόλεμο με drones, καθώς και τη συμμετοχή Ουκρανών εκπαιδευτών σε μελλοντικές στρατιωτικές δραστηριότητες.
Παράλληλα, εξετάζεται η αναθεώρηση των στρατιωτικών προτύπων της Συμμαχίας, ώστε να ανταποκρίνονται καλύτερα στη νέα πραγματικότητα που διαμορφώνει η χρήση μη επανδρωμένων συστημάτων στο πεδίο της μάχης.
Ο Ζελένσκι εκτιμά ότι η εμπειρία αυτή μπορεί να αποτελέσει σημαντικό διπλωματικό πλεονέκτημα για τη χώρα του.
«Όλοι πλέον βλέπουν ότι η εμπειρία της Ουκρανίας στην άμυνα είναι σε πολλές περιπτώσεις αναντικατάστατη. Είμαστε έτοιμοι να τη μοιραστούμε και να βοηθήσουμε τα κράτη που στήριξαν την Ουκρανία αυτόν τον χειμώνα και σε όλη τη διάρκεια του πολέμου», δήλωσε.
