Η σύγκρουση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τους θεσμούς των Ηνωμένων Πολιτειών φαίνεται να εισέρχεται σε μια νέα, ιδιαίτερα έντονη φάση. Αφορμή στάθηκε η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ να αφαιρέσει από τον Αμερικανό πρόεδρο τη μονομερή εξουσία επιβολής δασμών, μια εξέλιξη που αποτέλεσε τον πρώτο ουσιαστικό περιορισμό της προεδρίας του.
Η αντίδραση του Τραμπ υπήρξε άμεση. Σύμφωνα με την ανάλυση του Axios, μέσα σε μόλις δεκατέσσερις ημέρες ο πρόεδρος προχώρησε σε μια σειρά αποφάσεων που επηρέασαν την οικονομία, τα μέσα ενημέρωσης, την τεχνολογία και τη διεθνή πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι κινήσεις αυτές έγιναν χωρίς να περάσει ούτε ένας νέος νόμος από το Κογκρέσο, επιβεβαιώνοντας ότι ο Τραμπ επιλέγει να αξιοποιεί στο έπακρο τις μονομερείς προεδρικές εξουσίες.
Στο ίδιο διάστημα, ο Αμερικανός πρόεδρος διέταξε νέους παγκόσμιους δασμούς, ενέπλεξε τη χώρα σε έναν μεγάλο πόλεμο στη Μέση Ανατολή, έβαλε στη «μαύρη λίστα» μία από τις σημαντικότερες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης στον κόσμο και βρέθηκε στο επίκεντρο της μεγαλύτερης συγχώνευσης στον χώρο των media των τελευταίων είκοσι ετών.
Οι δασμοί
Στις 20 Φεβρουαρίου, λίγες ώρες μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την επιβολή νέου παγκόσμιου δασμού ύψους 10%. Η απόφαση βασίστηκε σε διαφορετική νομοθεσία έκτακτης ανάγκης, ουσιαστικά παρακάμπτοντας το σκεπτικό της δικαστικής απόφασης.
Με αυτή την κίνηση, ο Αμερικανός πρόεδρος έστειλε ένα σαφές πολιτικό μήνυμα. Έδειξε ότι δεν προτίθεται να αποδεχθεί περιορισμούς στην άσκηση της οικονομικής του πολιτικής και ότι καμία θεσμική αρχή, ούτε το Κογκρέσο ούτε η Δικαιοσύνη, δεν θα σταθεί εμπόδιο στην προσπάθειά του να επηρεάσει την παγκόσμια οικονομία.
Η συγχώνευση
Λίγες ημέρες αργότερα, στις 26 Φεβρουαρίου, σημειώθηκε μια εξέλιξη με μεγάλες προεκτάσεις στον χώρο των αμερικανικών μέσων ενημέρωσης. Η Netflix αποχώρησε από τον ανταγωνισμό για την εξαγορά της Warner Bros. Discovery, ανοίγοντας τον δρόμο στους επιχειρηματίες ΛάρυΈλισον και Ντέιβιντ Έλισον να αποκτήσουν τον έλεγχο σημαντικών μέσων και στούντιο.
Η συμφωνία περιλαμβάνει μεταξύ άλλων το CNN και το HBO, αλλά και δύο από τα ιστορικότερα κινηματογραφικά στούντιο του Χόλιγουντ. Σύμφωνα με τη The Wall Street Journal, ο Ντέιβιντ Έλισον της Paramount Global είχε ήδη διαβεβαιώσει αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ ότι προτίθεται να προχωρήσει σε σαρωτικές αλλαγές στο CNN, ένα δίκτυο που ο πρόεδρος έχει επανειλημμένα επικρίνει.
Η διευρυνόμενη παρουσία των Έλισον στον χώρο των media, που περιλαμβάνει επίσης το CBS και την πλατφόρμα TikTok, δημιουργεί μια ισχυρή επικοινωνιακή αυτοκρατορία με μεγάλη επιρροή σε όσα παρακολουθούν, διαβάζουν και καταναλώνουν καθημερινά οι Αμερικανοί πολίτες.
Η μαύρη λίστα
Στις 27 Φεβρουαρίου ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών έλαβε ακόμη μία αμφιλεγόμενη απόφαση. Διέταξε όλες τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες να διακόψουν κάθε συνεργασία με την εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης Anthropic, μια startup που αποτιμάται στα 380 δισεκατομμύρια δολάρια.
Η απόφαση ελήφθη μετά την άρνηση της εταιρείας να παραχωρήσει στο Υπουργείο Άμυνας πλήρη και απεριόριστη πρόσβαση στην τεχνολογία της. Στη συνέχεια, το Πεντάγωνο χαρακτήρισε την Anthropic «κίνδυνο για την εφοδιαστική αλυσίδα», έναν χαρακτηρισμό που συνήθως αποδίδεται σε εχθρικές ξένες εταιρείες.
Η κίνηση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Ένας πρώην σύμβουλος τεχνητής νοημοσύνης του Τραμπ μίλησε ακόμη και για «απόπειρα εταιρικής δολοφονίας». Ο ίδιος ο πρόεδρος εμφανίστηκε αμετανόητος, δηλώνοντας στο Politico ότι «έδιωξε την Anthropic σαν σκυλί».
Ο πόλεμος στο Ιράν
Η πιο δραματική εξέλιξη σημειώθηκε στις 28 Φεβρουαρίου. Εκείνη την ημέρα ο Τραμπ διέταξε πλήρη στρατιωτική επίθεση κατά του καθεστώτος του Ιράν , το οποίο βρίσκεται σε σύγκρουση με τις ΗΠΑ από την Ιρανική Επανάσταση του 1979.
Ορισμένοι αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης αποφεύγουν να χαρακτηρίσουν την επιχείρηση ως «πόλεμο», καθώς ένας τέτοιος χαρακτηρισμός θα προϋπέθετε έγκριση από το Κογκρέσο. Παράλληλα, αποφεύγεται και η επίσημη αναφορά σε στόχο αλλαγής καθεστώτος. Ο ίδιος ο πρόεδρος, ωστόσο, δεν φαίνεται να υιοθετεί την ίδια προσεκτική στάση.
Σε συνέντευξή του στο Axios, ο Τραμπ δήλωσε ότι θεωρεί απαραίτητο να συμμετάσχει προσωπικά στην επιλογή της επόμενης ηγεσίας στο Ιράν. Υπενθύμισε μάλιστα την εμπλοκή του στη Βενεζουέλα, όπου η μεταβατική πρόεδρος Ροντρίγκεζ θεωρείται από την Ουάσιγκτον συνεργάσιμη ως προς τα αμερικανικά συμφέροντα.
Η μεγάλη εικόνα
Κατά τη δεύτερη θητεία του στον Λευκό Οίκο, ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να δοκιμάζει συστηματικά τα όρια της προεδρικής εξουσίας. Το βασικό ερώτημα είναι πόση δύναμη μπορεί να συγκεντρώσει ένας πρόεδρος χωρίς να τον ανακόψουν το Κογκρέσο, τα δικαστήρια ή η κοινή γνώμη.
Μέχρι στιγμής ο Τραμπ έχει υπογράψει λιγότερους νόμους από οποιονδήποτε σύγχρονο πρόεδρο στο ίδιο στάδιο της θητείας του, κυρίως επειδή δεν βασίζεται στη νομοθετική διαδικασία. Αντίθετα, χρησιμοποιεί προεδρικά διατάγματα, στρατιωτική ισχύ και τη δημόσια επιρροή του αξιώματος για να επιβάλει τις πολιτικές του επιλογές.
Οι στενοί του συνεργάτες επισημαίνουν ότι ο πρόεδρος θεωρεί επαρκή αυτή τη στρατηγική, ενώ οι Ρεπουμπλικανοί στο Κογκρέσο, με ελάχιστες εξαιρέσεις, συνεχίζουν να τον στηρίζουν δημόσια.
Παρά την ένταση και την έκταση των αποφάσεών του, ο Τραμπ κινείται σε ένα πολιτικό περιβάλλον όπου μεγάλο μέρος της αμερικανικής κοινής γνώμης εμφανίζεται επιφυλακτικό ή και αρνητικό απέναντί του.
Δημοσκόπηση των The Economist και YouGov, που πραγματοποιήθηκε την περίοδο έναρξης της σύγκρουσης με το Ιράν, έδειξε ότι το ποσοστό αποδοκιμασίας του προέδρου έφτασε το 59%, το υψηλότερο της δεύτερης θητείας του. Η καθαρή δημοτικότητά του βρίσκεται στο -13.
Παράλληλα, δημοσκόπηση του CNN που πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο έδειξε ότι το 58% των Αμερικανών πιστεύουν πως ο Τραμπ έχει ήδη ξεπεράσει τα όρια στην άσκηση της προεδρικής εξουσίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι η μέτρηση αυτή έγινε πριν από την πιο επιθετική περίοδο των αποφάσεών του, γεγονός που ενισχύει τη συζήτηση για το εύρος και τα όρια της προεδρικής ισχύος στις Ηνωμένες Πολιτείες.
