Οι ηγέτες των δύο πιο ισχυρών θεσμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης συγκρούονται δημόσια σχετικά με τη νομιμότητα του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν και τον τρόπο με τον οποίο η Ένωση πρέπει να αντιδράσει.
«Είναι προς το συμφέρον μας να διασφαλίσουμε ότι ο κόσμος θα παραμείνει βασισμένος σε κανόνες και συνεργατικός», δήλωσε ο πρόεδρος του Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα σε ομιλία του προς τους 145 πρέσβεις της ΕΕ την Τρίτη, σε μια επικριτική αντίδραση στις δηλώσεις που έκανε μια ημέρα νωρίτερα η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο ίδιο συνέδριο.
Τη Δευτέρα, η φον ντερ Λάιεν προέτρεψε την ΕΕ να υιοθετήσει μια πιο σκληρή προσέγγιση στη νέα εποχή γεωπολιτικής αντιπαλότητας και είπε ότι η συζήτηση για την αναγκαιότητα του πολέμου στο Ιράν «χάνει εν μέρει το νόημα». Προκάλεσε αντιδράσεις υπονοώντας ότι η «τάξη του παλιού κόσμου», όπως την ονόμασε, είναι ουσιαστικά ανενεργή.
Η «κοινή θέση» κράτησε λίγο
Οι Κόστα και φον ντερ Λάιεν έχουν καταβάλει μέχρι τώρα κάθε δυνατή προσπάθεια για να προβάλουν την ενότητα. Έχουν συχνά εκδώσει κοινές δηλώσεις για να γυρίσουν σελίδα στην τεταμένη διοργανική σχέση που σημάδεψε τη θητεία του πρώην προέδρου του Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ, ο οποίος προήδρευσε στις συναντήσεις των ηγετών μέχρι το 2024.
Οι δύο ηγέτες εξέδωσαν επίσης μια σύντομη κοινή δήλωση για το Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, μετά τα πρώτα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα, καλώντας «όλα τα μέρη» να «σεβαστούν πλήρως το διεθνές δίκαιο».
Αλλά από τότε, οι θέσεις τους έχουν αποκλίνει, εν μέρει ανάλογα με τις κομματικές γραμμές. Η φον ντερ Λάιεν απηχεί σε μεγάλο βαθμό τον ρεαλπολιτίκ τόνο των κεντροδεξιών συμμάχων της. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε λίγο μετά τα πρώτα χτυπήματα ότι δεν ήθελε να κάνει κήρυγμα στον Ντόναλντ Τραμπ για το διεθνές δίκαιο.
Αντιθέτως, ο Κόστα έχει υιοθετήσει μια στάση που προσεγγίζει περισσότερο αυτή του συναδέλφου του σοσιαλιστή στην Ισπανία, Πέδρο Σάντσεθ, ο οποίος έχει προειδοποιήσει για τις τρομερές συνέπειες της εγκατάλειψης του κράτους δικαίου σε όλο τον κόσμο. Η «πρώτη» αποστολή της ΕΕ είναι να τηρήσει τη «διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες», δήλωσε ο Κόστα.
«Η μονομερής προσέγγιση δεν μπορεί ποτέ να είναι ο δρόμος προς τα εμπρός», τόνισε, επαναλαμβάνοντας μια φράση που εξέφρασε για πρώτη φορά την Παρασκευή στο Αμβούργο. Είναι το πιο κοντινό σημείο που έχει φτάσει οποιοσδήποτε ηγέτης της ΕΕ στο να επικρίνει ανοιχτά τις επιθέσεις ΗΠΑ – Ισραήλ.
«Είναι ζωτικής σημασίας η ΕΕ να μιλάει με μία φωνή για να υπερασπίζεται τις αξίες και τα συμφέροντά της», πρόσθεσε ο Κόστα.
Προς το παρόν, αυτό μπορεί να είναι το μόνο σημείο συναίνεσης. Οι ηγέτες της ΕΕ συμφωνούν σε γενικές γραμμές ότι το μπλοκ θα πρέπει να προβάλλει ενότητα στην εξωτερική πολιτική. Αλλά δεν συμφωνούν για το ποια θα πρέπει να είναι αυτή ή ποιανού η φωνή θα πρέπει να την εκφράζει.
