Μόλις 21 δεξαμενόπλοια, εκ των οποίων τα τρία ελληνικών συμφερόντων, πέρασαν το Στενό του Ορμούζ, το οποίο τελεί υπό τον de facto αποκλεισμό του από το Ιράν, από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, προκαλώντας τη σοβαρότερη διαταραχή του παγκόσμιου εφοδιασμού με πετρέλαιο στην ιστορία, καθώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή συνεχίζεται στην τρίτη εβδομάδα της.
Ο αποκλεισμός έχει περιορίσει σε μεγάλο βαθμό την κυκλοφορία των πλοίων, αν συγκριθεί ο αριθμός των 21 τάνκερ που πέρασαν το Στενό, σύμφωνα με την S&P Global Market Intelligence, με περισσότερα από 100 πλοία ημερησίως πριν από τον πόλεμο.
Τα περισσότερα πλοία φαίνεται να κρατούν θέσεις έξω από το Ορμούζ, με χιλιάδες ναυτικούς να έχουν εγκλωβιστεί σε πλοία στον Κόλπο.
Κάποια αναζητούν εναλλακτικά λιμάνια.
Σύμφωνα με το cnbc, περίπου 400 πλοία εντοπίστηκαν στον Κόλπο του Ομάν, σύμφωνα με έκθεση της εταιρείας ναυτιλιακών πληροφοριών Windward την Κυριακή.
Ενώ το Ιράν διατηρεί σφιχτό έλεγχο στο Στενό του Ορμούζ, ένας μικρός αριθμός πλοίων πέρασε, γεγονός που δείχνει ότι η Τεχεράνη επιτρέπει επιλεκτικά ορισμένων μη ιρανικών φορτίων πετρελαίου που έχουν διαπραγματευτεί μαζί της, σύμφωνα με ναυτιλιακούς αναλυτές.
Αν και η ύπαρξη συμφωνιών δεν έχει ανακοινωθεί επισήμως, προκύπτει ωστόσο έμμεσα από τις αναλύσεις των ασφαλιστών. Από τις παρακάτω χώρες που πέρασαν πλοία τους από το Ορμούζ από την αρχή του πολέμου, εκείνη που φαίνεται να μην έχει προχωρήσει σε διμερή, κρατική συμφωνία είναι η Ελλάδα.
Ιδού μερικές από τις χώρες των οποίων τα πλοία διέρχονται από την κρίσιμη ενεργειακή διαδρομή από την έναρξη του πολέμου:
Κίνα:
Η Τεχεράνη έχει σε μεγάλο βαθμό αποφύγει να στοχεύσει πλοία που συνδέονται με την Κίνα. Δεκάδες πλοία που εκπέμπουν AIS — αυτόματο σύστημα αναγνώρισης — σε προορισμούς αναφέρονταν σε κινεζική ιδιοκτησία ή παρουσία πληρώματος ενώ επιχειρούσαν στον Κόλπο, σύμφωνα με την Windward.
«Αυτό το μοτίβο υποδηλώνει την πιθανότητα ενός άτυπου φίλτρου πρόσβασης, όπου τα σκάφη που σηματοδοτούν την κινεζική ιδιοκτησία ή το πλήρωμα ενδέχεται να προσπαθούν να υποδείξουν ουδετερότητα ή να αποφύγουν τη στόχευση στο τρέχον περιβάλλον σύγκρουσης», ανέφεραν οι αναλυτές της Windward σε έκθεση την περασμένη εβδομάδα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το Πεκίνο βρισκόταν σε συνομιλίες με το Ιράν για να επιτρέψει τη διέλευση αργού πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου του Κατάρ από το στενό.
Το Ιράν συνεχίζει να στέλνει εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου στην Κίνα από την έναρξη του πολέμου.
Από την 1η Μαρτίου έως τις 15 Μαρτίου, συνολικά 11 πλοία που συνδέονται με την Κίνα διέσχισαν το Στενό του Ορμούζ, σύμφωνα με την Lloyd’s List Intelligence, κυρίως πλοία γενικού φορτίου, ενώ τα δεξαμενόπλοια που λειτουργούν από Κινέζους ιδιοκτήτες εξακολουθούσαν να αποφεύγουν τη διαδρομή. Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, η κινεζική κρατική Cosco Shipping ανέστειλε όλες τις νέες κρατήσεις για δρομολόγια από και προς λιμάνια της Μέσης Ανατολής.
Ωστόσο, ένα πλοίο που διατυμπανίζει την κινεζική σχέση του δεν εγγυάται πάντα ένα ασφαλές ταξίδι.
Ένα πλοίο κινεζικής ιδιοκτησίας που εξέπεμπε την ένδειξη «China Owner» μέσω AIS κατά τη διάρκεια της διέλευσης χτυπήθηκε από θραύσματα ενώ έπλεε από τον Κόλπο της Μέσης Ανατολής προς το Jebel Ali στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα στις 12 Μαρτίου, μια εξέλιξη που έκτοτε έχει αποτρέψει κινεζικές διελεύσεις, σύμφωνα με την Lloyd’s List Intelligence .
Ελλάδα:
Η Dynacom Tankers Management του Γιώργου Προκοπίου με έδρα την Αθήνα, ήταν από τους πρώτους Έλληνες πλοιοκτήτες που δοκίμασαν τη διαδρομή.
Το Shenlong, ένα δεξαμενόπλοιο Suezmax (τύπος δεξαμενόπλοιου μεσαίου έως μεγάλου μεγέθους με χωρητικότητα μεταξύ 120.000 και 200.000 τόνους) με σημαία Λιβερίας που διαχειρίζεται η Dynacom, διέσχισε το στενό γύρω στις 8 Μαρτίου, μεταφέροντας περίπου 1 εκατομμύριο βαρέλια σαουδαραβικού αργού πετρελαίου για να φτάσει στη Βομβάη, το αγκυροβόλιο της Ινδίας.
Ένα άλλο πετρελαιοφόρο, το Smyrni, φορτωμένο με σαουδαραβικό αργό πετρέλαιο, διέσχισε επίσης την πλωτή οδό την περασμένη εβδομάδα και αγκυροβόλησε στη Βομβάη.
Δεν είναι ακόμη σαφές εάν επετράπη η ασφαλής διέλευση του «Σμύρνη» λόγω του φορτίου του με προορισμό την Ινδία, ανέφερε η Lloyd’s List Intelligence.
Σύμφωνα με τους Financial Times, όλα τα πλοία της Dynacom απενεργοποίησαν τους πομποδέκτες τους -συσκευές που μεταδίδουν αυτόματα τη θέση και την ταυτότητα ενός πλοίου- κατά τη διέλευσή τους από τα Στενά. Το δημοσίευμα παρέπεμπε μάλιστα, σε μια φράση του εφοπλιστή το 2014, στην οποία συνοψίζεται η προσέγγισή του:: «Αν δεν είσαι διατεθειμένος να αναλάβεις ρίσκο, δεν ανήκεις στη ναυτιλία. Αν δεν θέλεις τους κινδύνους, αγοράζεις αμερικανικά ομόλογα».
Ινδία:
Ο Ινδός υπουργός Εξωτερικών Σ. Τζαϊσανκάρ χαρακτήρισε τις άμεσες συνομιλίες της χώρας με την Τεχεράνη ως παραγωγικές. «Αυτή τη στιγμή ασχολούμαι με συνομιλίες μαζί τους και οι συνομιλίες μου έχουν αποφέρει κάποια αποτελέσματα», δήλωσε στους Financial Times νωρίτερα αυτή την εβδομάδα. «Εάν αποφέρουν αποτελέσματα για μένα, φυσικά θα συνέχιζα να τις εξετάζω».
Δύο ινδικά πλοία που μετέφεραν υγροποιημένο αέριο πετρελαίου ή LPG, υπό την Shipping Corp. of India, έλαβαν επίσης άδεια διέλευσης, με το ένα να φτάνει την Κυριακή και το δεύτερο να αναμένεται την Τρίτη.
Περίπου 22 πλοία που μετέφεραν αργό πετρέλαιο, υγραέριο και υγροποιημένο φυσικό αέριο παρέμειναν αγκυροβολημένα στο στενό, αναμένοντας επιβεβαίωση για ασφαλή διέλευση, σύμφωνα με πληροφορίες του CNBC.
Πακιστάν, Τουρκία:
Μόλις τη Δευτέρα, ένα δεξαμενόπλοιο Aframax με σημαία Πακιστάν φορτωμένο με αργό πετρέλαιο από το Άμπου Ντάμπι των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, έγινε το πρώτο επιβεβαιωμένο μη ιρανικό φορτηγό πλοίο που διήλθε από το σημείο συμφόρησης ενώ μετέδιδε την τοποθεσία του, σύμφωνα με τη μονάδα πληροφοριών παρακολούθησης πλοίων της Kpler, MarineTraffic.
Αυτό δείχνει ότι «επιλεγμένες αποστολές ενδέχεται να λαμβάνουν διαπραγματευμένη ασφαλή διέλευση», ανέφερε.
Οι τουρκικές αρχές επιβεβαίωσαν επίσης ότι ένα τουρκικής ιδιοκτησίας πλοίο έλαβε άδεια διέλευσης αφού έφτασε σε ιρανικό λιμάνι, αν και 14 επιπλέον τουρκικής ιδιοκτησίας πλοία παραμένουν στην περιοχή αναμένοντας άδεια.
«Τυχαίες» επιθέσεις, εκτροπή διαδρομών
Ωστόσο, το Στενό του Ορμούζ παρέμεινε ουσιαστικά κλειστό για την παγκόσμια ροή ενέργειας, καθώς η Τεχεράνη συνέχισε τις σποραδικές επιθέσεις σε πλοία.
Οι επιθέσεις σε πλοία στον Κόλπο εμφανίστηκαν «τυχαίες» και δεν είχαν κάποιο μοτίβο, με στόχο την πρόκληση σύγχυσης και αναστάτωσης αντί να στοχεύουν συγκεκριμένα εθνικά προφίλ ή τύπους πλοίων, ανέφεραν ναυτιλιακοί αναλυτές.
Τουλάχιστον 16 πλοία έχουν χτυπηθεί σε ύδατα κοντά στο λιμάνι Φουτζέιρα των ΗΑΕ , στο λιμάνι Χορ αλ Ζουμπάιρ του Ιράκ και στον Κόλπο του Ομάν, σύμφωνα με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό.
Αρκετά σκάφη που έγιναν στόχος είχαν δυτικές συνδέσεις ή συνδέσεις με κράτη του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένων συνδέσεων με τις ΗΠΑ, τα ΗΑΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο μέσω ιδιοκτησίας ή κρατικής εγγραφής, σύμφωνα με την Windward.
Άλλα επηρεαζόμενα πλοία περιλάμβαναν επίσης πλοία που έφταναν από την Ταϊλάνδη, το Βιετνάμ και τη Βραζιλία, γεγονός που υποδηλώνει «ευρεία στόχευση πυκνών εμπορικών ναυτιλιακών οδών αντί για στενή εστίαση σε μία εθνικότητα ή κατηγορία χειριστών», ανέφεραν οι αναλυτές της Windward.
Οι επιθέσεις δεν έχουν ακολουθήσει κάποιο διακριτό μοτίβο, δήλωσε η Μπρίτζετ Ντιακούν, ανώτερη αναλύτρια κινδύνου και συμμόρφωσης στην Lloyd’s List Intelligence, γεγονός που «δυσκολεύει τα πράγματα για τους ανθρώπους που προσπαθούν να σχεδιάσουν οποιαδήποτε διέλευση, επειδή δεν μπορούν να καταλάβουν ποια είναι η λογική για την οποία ένα πλοίο χτυπήθηκε πάνω από ένα άλλο», είπε σε συνέντευξή της στο CNBC.
Οι πλοιοκτήτες έχουν επίσης σπεύσει να εξασφαλίσουν εναλλακτικές διαδρομές, λιμάνια έκτακτης ανάγκης ή δίκτυα εσωτερικών μεταφορών, πυροδοτώντας μια καταρράκτη συμφόρησης σε όλους τους δευτερεύοντες κόμβους της περιοχής.
Όταν ξεκίνησε ο πόλεμος, περίπου 81 πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων κατευθύνονταν προς λιμάνια κατά μήκος του Πορθμού του Ορμούζ, σύμφωνα με τον Kpler.
Έκτοτε, 43 έχουν αλλάξει πορεία προς άλλα λιμάνια του Κόλπου, ενώ τα υπόλοιπα έχουν εκτρέψει εντελώς το δρομολόγιό τους από την περιοχή.
Τα φορτία έχουν ανακατευθυνθεί σε λιμάνια εκτός του στενού, ιδίως στη Φουτζέιρα και το Χορ Φακκάν στα ΗΑΕ, και στο Σοχάρ του Ομάν, προτού μετακινηθούν με φορτηγά στους προορισμούς τους.
