Περισσότεροι από 100 συγγραφείς έχουν αποχωρήσει από τον ιστορικό γαλλικό εκδοτικό οίκο Grasset σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τον συντηρητικό δισεκατομμυριούχο ιδιοκτήτη του, Vincent Bolloré, του οποίου η μιντιακή αυτοκρατορία έχει κατηγορηθεί ότι προωθεί αντιδραστικές και ακροδεξιές ιδέες.
Σε μια άνευ προηγουμένου αποχώρηση, δεκάδες συγγραφείς, μεταξύ των οποίων η αναγνωρισμένη πανκ φεμινίστρια μυθιστοριογράφος Virginie Despentes και ο φιλόσοφος Bernard-Henri Lévy, υπέγραψαν μια ανοιχτή επιστολή εναντίον του Bolloré ο οποίος διατηρεί στενές σχέσεις με ακροδεξιές προσωπικότητες.
«Αρνούμαστε να είμαστε όμηροι σε έναν ιδεολογικό πόλεμο που επιδιώκει να επιβάλει τον αυταρχισμό παντού στον πολιτισμό και τα μέσα ενημέρωσης», έγραψαν. «Δεν θέλουμε οι ιδέες μας, το έργο μας, να είναι ιδιοκτησία του».
Μεταξύ των συγγραφέων που υπέγραψαν την επιστολή ήταν η Vanessa Springora — το βραβευμένο μπεστ σέλερ της Consent, που αφηγείται πώς, ως έφηβη, είχε χειραγωγηθεί από έναν Γάλλο μυθιστοριογράφο και έγινε μεγάλη κινηματογραφική ταινία — καθώς και ο μυθιστοριογράφος Laurent Binet.
Οι συγγραφείς δήλωσαν επίσης ότι θα κινηθούν νομικά για να ανακτήσουν τα δικαιώματα των παλαιότερων έργων τους. Ο Grasset υπήρξε εκδοτική «στέγη» για μερικά από τα μεγαλύτερα ονόματα της γαλλικής λογοτεχνίας.
Η διαμαρτυρία πυροδοτήθηκε από την αποχώρηση του επιμελητή του Grasset, Olivier Nora, ο οποίος διηύθυνε τον οίκο για 26 χρόνια και θεωρούνταν από τους συγγραφείς ως το τελευταίο ανάχωμα απέναντι στις αντιδραστικές ιδέες. Η αποχώρησή του θεωρείται ότι ήταν αναγκαστική.
Αν και δεν δόθηκε δημόσια εξήγηση, είχε συνδεθεί ευρέως με την απόκτηση του επόμενου βιβλίου του συντηρητικού Γαλλο-Αλγερινού μυθιστοριογράφου Boualem Sansal. Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας David Dufresne έσκισε το συμβόλαιό του με τον Grasset σε τηλεοπτική εκπομπή, λέγοντας: «Ο Bolloré δεν ασχολείται με τη λογοτεχνία ή τα δοκίμια, αλλά με το εμπόριο και την ιδεολογία».
Η μαζική αποχώρηση έρχεται μήνες αφότου ανεξάρτητοι βιβλιοπώλες σε όλη τη Γαλλία προειδοποίησαν για την αυξανόμενη επιρροή του Bolloré, του οποίου η τεράστια πολιτιστική αυτοκρατορία περιλαμβάνει τηλεόραση, ραδιόφωνο και την κυριακάτικη εφημερίδα Le Journal du Dimanche, η οποία πλέον θεωρείται βήμα της ακροδεξιάς. Το 2023, ο οργανισμός του Bolloré απέκτησε τον μεγαλύτερο όμιλο εκδοτικών και διανομής βιβλίων στη Γαλλία, τον Hachette Livre.
Ο Bolloré είναι γνωστός στη Γαλλία κυρίως για την ιδιοκτησία του καναλιού CNews, το οποίο πέρυσι ήταν το πιο δημοφιλές ειδησεογραφικό κανάλι στην τηλεόραση. Προσωπικότητες της αριστεράς έχουν κατηγορήσει το CNews ότι δίνει βήμα σε αντιδραστικές φωνές που, όπως λένε, έχουν συμβάλει στην άνοδο της ακροδεξιάς. Η εισαγγελία του Παρισιού άνοιξε αυτόν τον μήνα δικαστική έρευνα για ρατσιστικά σχόλια στο κανάλι κατά του δημάρχου του Saint-Denis, Bally Bagayoko. Το κανάλι αρνήθηκε τις κατηγορίες περί ρατσισμού.
«Πολύ κοντά στην πιο ριζοσπαστική ακροδεξιά»
Ο Bolloré, βιομήχανος από τη Βρετάνη, είχε χαρακτηριστεί κάποτε από τον πρώην υπουργό Παιδείας Pap Ndiaye ως «πολύ κοντά στην πιο ριζοσπαστική ακροδεξιά». Σε ακρόαση στη γερουσία το 2022, ο Bolloré αρνήθηκε πολιτική ή ιδεολογική παρέμβαση, λέγοντας ότι το ενδιαφέρον του για την απόκτηση μέσων ενημέρωσης είναι καθαρά οικονομικό και ότι η πολιτιστική του αυτοκρατορία στοχεύει στην προώθηση της γαλλικής ήπιας ισχύος. Είπε ότι ο όμιλός του είναι τόσο μεγάλος που περιλαμβάνει όλες τις απόψεις.
Ωστόσο, από τη μεγάλη επέκταση του Bolloré στον εκδοτικό χώρο, συγγραφείς και ανεξάρτητοι βιβλιοπώλες έχουν δηλώσει ότι είναι επικίνδυνο για τη δημοκρατία να έχει ένας μόνο όμιλος τόσο μεγάλη επιρροή στην πολιτιστική παραγωγή. Ο Hachette Livre, που αποτελούσε μέρος του ομίλου Lagardère και εξαγοράστηκε από τη Vivendi του Bolloré το 2023, είναι ο μεγαλύτερος εκδότης και διανομέας βιβλίων στη Γαλλία. Διαθέτει δεκάδες εκδοτικούς οίκους, εκδίδοντας από τα μπεστ σέλερ κόμικς Αστερίξ έως λογοτεχνική μυθοπλασία, θρίλερ, πολιτικά βιβλία, manga και σχολικά εγχειρίδια. Ο όμιλος κατέχει επίσης τα βιβλιοπωλεία Relay στους γαλλικούς σιδηροδρομικούς σταθμούς. Ο Hachette έχει πάνω από 200 εκδοτικά αποτυπώματα παγκοσμίως. Είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εκδοτικός όμιλος στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου κατέχει τους Hodder & Stoughton, και ο τρίτος μεγαλύτερος στις ΗΠΑ.
Ο οίκος Fayard, ένας ακόμη ιστορικός εκδοτικός οίκος που πλέον ανήκει στην αυτοκρατορία Bolloré, έχει γίνει «σπίτι» μιας σειράς ακροδεξιών συγγραφέων, από τον πιθανό προεδρικό υποψήφιο Jordan Bardella έως τον επιχειρηματία κατά της μετανάστευσης Philippe de Villiers.
Η συγγραφέας Colombe Schneck, η οποία ήταν βασική στη διοργάνωση της ανοιχτής επιστολής, δήλωσε ότι συγγραφείς από πολύ διαφορετικά υπόβαθρα, τόσο από τη δεξιά όσο και από την αριστερά, συμμετείχαν στη διαμαρτυρία. Είπε στο Agence France-Presse: «Δεν μπορούμε να αφήσουμε όλους τους εκδοτικούς οίκους του ομίλου Hachette να γίνουν ακροδεξιοί».
