Σε κρίσιμη καμπή βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ – Ιράν, καθώς σύμφωνα με αποκαλύψεις του Axios συζητείται συμφωνία ύψους 20 δισ. δολαρίων, με αντάλλαγμα τον περιορισμό του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και την παραίτηση του Ιράν από τα αποθέματά του σε εμπλουτισμένο ουράνιο, την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει να κλείσει τη συμφωνία άμεσα.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, λίγο μετά την ανακοίνωση του Ιράν να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ, ισχυρίστηκε σε δηλώσεις του στο Bloomberg πως η Τεχεράνη έχει συμφωνήσει να αναστείλει επ’ αόριστον το πυρηνικό του πρόγραμμα, υποστηρίζοντας μάλιστα πως δεν θα λάβει κανένα από τα δεσμευμένα κεφάλαιά του από τις ΗΠΑ. Ο Τραμπ πρόσθεσε ακόμη, μιλώντας στο Reuters, ότι η Ουάσινγκτον θα συνεργαστεί με την Τεχεράνη για την ανάκτηση του εμπλουτισμένου ουρανίου, που όπως ισχυρίστηκε, θα μεταφερθεί στην Αμερική, με τη διαδικασία να εξελίσσεται, ωστόσο, «με χαλαρό ρυθμό».
Οι εν λόγω ισχυρισμοί δεν έχουν επιβεβαιωθεί από τους Ιρανούς, οι οποίοι προετοιμάζονται για το νέο γύρο διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ. Ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε στο Axios πως οι διαπραγματευτές των ΗΠΑ και του Ιράν θα συναντηθούν πιθανότατα αυτό το Σαββατοκύριακο και ότι αναμένει να καταλήξουν σε μια τελική συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου. «Οι Ιρανοί θέλουν να καταλήξουν σε συμφωνία. Πιστεύω ότι πιθανότατα θα πραγματοποιηθεί συνάντηση το Σαββατοκύριακο. Πιστεύω ότι θα καταλήξουμε σε συμφωνία σε μία με δύο μέρες» δήλωσε σε τηλεφωνική συνέντευξή του στο αμερικανικό μέσο.
Σύμφωνα με το Axios αυτή την εβδομάδα σημειώθηκε σταθερή πρόοδος στις συνομιλίες, αν και εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές. Οι νέες συνομιλίες αναμένεται να πραγματοποιηθούν στο Ισλαμαμπάντ, πιθανότατα την Κυριακή, σύμφωνα με πηγή που είναι εξοικειωμένη με τις προσπάθειες διαμεσολάβησης. Το Πακιστάν μεσολαβεί στις διαπραγματεύσεις, με την υποστήριξη της Αιγύπτου και της Τουρκίας πίσω από τα παρασκήνια.
Το αντάλλαγμα των 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων
Σύμφωνα με το μέσο, κορυφαία προτεραιότητα για την κυβέρνηση Τραμπ είναι να διασφαλίσει ότι το Ιράν δεν θα έχει πρόσβαση στο απόθεμα σχεδόν 2.000 κιλών εμπλουτισμένου ουρανίου που είναι θαμμένο στις υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις του, και συγκεκριμένα στα 450 κιλά που έχουν εμπλουτιστεί σε καθαρότητα 60%.
Τα μέρη διαπραγματεύονται για το τι θα συμβεί με το απόθεμα και πόσα από τα περιουσιακά στοιχεία του Ιράν θα αποδεσμευτούν. Συζητούν επίσης τους όρους υπό τους οποίους το Ιράν θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει αυτά τα χρήματα.
Από την πλευρά του, ο Τραμπ έγραψε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα του Truth Social πως κανένα ποσό χρημάτων «δεν θα ανταλλαχθεί με οποιονδήποτε τρόπο» ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν υπό το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Σύμφωνα με δύο πηγές, οι ΗΠΑ ήταν έτοιμες σε προηγούμενο στάδιο των διαπραγματεύσεων να αποδεσμεύσουν 6 δισεκατομμύρια δολάρια ώστε το Ιράν να αγοράσει τρόφιμα, φάρμακα και άλλα είδη ανθρωπιστικής βοήθειας. Οι Ιρανοί ζήτησαν 27 δισεκατομμύρια δολάρια.
Όπως αναφέρει το Axios, το τελευταίο ποσό που συζητήθηκε μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν είναι 20 δισεκατομμύρια δολάρια, ανέφεραν οι πηγές. Ένας Αμερικανός αξιωματούχος είπε ότι αυτή ήταν πρόταση των ΗΠΑ. Ο άλλος Αμερικανός αξιωματούχος περιέγραψε την ιδέα «μετρητά έναντι ουρανίου» ως «μία από τις πολλές συζητήσεις».
Εν τω μεταξύ, οι ΗΠΑ ζήτησαν από το Ιράν να συμφωνήσει να αποστείλει όλο το πυρηνικό υλικό του στις ΗΠΑ, ενώ οι Ιρανοί συμφώνησαν μόνο να το «αποδυναμώσουν» εντός του Ιράν. Σύμφωνα με μια συμβιβαστική πρόταση που συζητείται τώρα, μέρος του εμπλουτισμένου ουρανίου θα αποσταλεί σε τρίτη χώρα, όχι απαραίτητα στις ΗΠΑ, και μέρος του θα αποδυναμωθεί στο Ιράν υπό διεθνή εποπτεία.
Τι προβλέπει το μνημόνιο
Το μνημόνιο κατανόησης (MOU) τριών σελίδων για το οποίο διαπραγματεύονται οι δύο πλευρές περιλαμβάνει επίσης μια «εθελοντική» αναστολή του εμπλουτισμού ουρανίου από το Ιράν.
Οι ΗΠΑ απαίτησαν στον τελευταίο γύρο συνομιλιών το Ιράν να συμφωνήσει σε αναστολή 20 ετών. Η Τεχεράνη αντέδρασε προτείνοντας πέντε χρόνια, με τους μεσολαβητές να εξακολουθούν να προσπαθούν να γεφυρώσουν το χάσμα.
Στο πλαίσιο του Μνημονίου Συνεργασίας, το Ιράν θα έχει τη δυνατότητα να διαθέτει πυρηνικούς ερευνητικούς αντιδραστήρες για την παραγωγή ιατρικών ισοτόπων, αλλά θα δεσμευτεί ότι όλες οι πυρηνικές του εγκαταστάσεις θα είναι πάνω από το έδαφος και οι υπάρχουσες υπόγειες εγκαταστάσεις θα παραμείνουν εκτός λειτουργίας.
Το Μνημόνιο Συνεργασίας ασχολείται επίσης με το Στενό του Ορμούζ, αν και οι πηγές ανέφεραν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές σχετικά με το θέμα αυτό.
Ανοιχτά ζητήματα και γεωπολιτικές εντάσεις
Δεν είναι σαφές εάν το Μνημόνιο Συνεργασίας αναφέρεται στους βαλλιστικούς πυραύλους του Ιράν και στη στήριξή του προς περιφερειακούς του συμμάχους.
Το Ισραήλ και οι Ρεπουμπλικανοί σκληροπυρηνικοί στην Ουάσιγκτον έχουν ζητήσει στο παρελθόν να τεθούν τα θέματα αυτά επί τάπητος σε οποιεσδήποτε διαπραγματεύσεις με το Ιράν.
Οι Ρεπουμπλικανοί και ο ίδιος ο Τραμπ επέκριναν επίσης τον Πρόεδρο Ομπάμα για την αποδέσμευση δεκάδων δισεκατομμυρίων ιρανικών κεφαλαίων στο πλαίσιο της πυρηνικής συμφωνίας του 2015. Η κυβέρνηση Τραμπ ενδέχεται να επιμείνει στον περιορισμό του τρόπου με τον οποίο μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα αποδεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία.
«Το Ιράν έχει κάνει ένα βήμα. Αλλά όχι αρκετά. Θα δούμε τι χρειάζεται για να προχωρήσουν», ανέφερε ο δεύτερος Αμερικανός αξιωματούχος.
«Η Τεχεράνη θέλει σαφώς τα 20 δισεκατομμύρια δολάρια — και πολλά περισσότερα. Να πουλάει πετρέλαιο σε τιμές ελεύθερης αγοράς χωρίς κυρώσεις. Να συμμετέχει στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Αλλά θέλει επίσης να έχει αυτό το πρόγραμμα πυρηνικών όπλων. Θέλει να χρηματοδοτεί τρομοκράτες όπως η Χαμάς. Και δεν θέλει να τα παρατήσει αρκετά ώστε να πάρει αυτά που προσφέρουμε», πρόσθεσε ο αξιωματούχος.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Άννα Κέλι δήλωσε ότι οι συνομιλίες ήταν «παραγωγικές», αλλά ότι οι ΗΠΑ «δεν θα διαπραγματευτούν μέσω του Τύπου», προσθέτοντας: «Οι ανώνυμες πηγές που ισχυρίζονται ότι γνωρίζουν λεπτομέρειες για ευαίσθητες διπλωματικές συζητήσεις δεν έχουν ιδέα για τι μιλάνε».
Ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ (Ρεπουμπλικανός από τη Νότια Καρολίνα) δήλωσε στο Fox News ότι ο Τραμπ είχε διαπραγματευτεί απευθείας με τους Ιρανούς και ότι η ατμόσφαιρα έγινε «έντονη» σε μια πρόσφατη τηλεφωνική συνομιλία.
Ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους την Πέμπτη ότι το Ιράν είχε συμφωνήσει κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων να δεσμευτεί για «μια πολύ, πολύ ισχυρή δήλωση… ότι δεν θα διαθέτει πυρηνικά όπλα».
