Το χρονοδιάγραμμα για την απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν παραμένει αμετάβλητο παρά τις σφοδρές επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, σύμφωνα με αποκλειστικό δημοσίευμα του Reuters. Όπως αποκαλύπτουν εκτιμήσεις των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, οι πρόσφατες στρατιωτικές επιχειρήσεις προκάλεσαν περιορισμένες νέες ζημιές στο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, καθώς επικεντρώθηκαν κυρίως σε συμβατικούς στρατιωτικούς στόχους. Η εξέλιξη αυτή αφήνει ανοιχτά κρίσιμα ερωτήματα για την τύχη εκατοντάδων κιλών εμπλουτισμένου ουρανίου, προκαλώντας έντονο προβληματισμό στην Ουάσινγκτον που αναζητά εναλλακτικούς τρόπους για να αποτρέψει την πυρηνική απειλή.
Οι εκτιμήσεις των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών δείχνουν ότι ο χρόνος που θα χρειαζόταν το Ιράν για να κατασκευάσει ένα πυρηνικό όπλο δεν έχει αλλάξει από το περασμένο καλοκαίρι, όταν αναλυτές εκτιμούσαν ότι μια αμερικανο-ισραηλινή επίθεση είχε μεταθέσει το χρονοδιάγραμμα έως και ένα χρόνο πίσω, σύμφωνα με τρεις πηγές που γνωρίζουν το θέμα.
Οι εκτιμήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης παραμένουν σε γενικές γραμμές αμετάβλητες, ακόμη και μετά από δύο μήνες ενός πολέμου που ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ξεκίνησε εν μέρει για να σταματήσει την Ισλαμική Δημοκρατία από την ανάπτυξη μιας πυρηνικής βόμβας.
Οι τελευταίες αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου έχουν επικεντρωθεί σε συμβατικούς στρατιωτικούς στόχους, αλλά το Ισραήλ έχει πλήξει μια σειρά από σημαντικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Το αμετάβλητο χρονοδιάγραμμα υποδηλώνει ότι η σημαντική παρεμπόδιση του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης μπορεί να απαιτεί την καταστροφή ή την απομάκρυνση του εναπομείναντος αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου υψηλής περιεκτικότητας (HEU) του Ιράν.
Ο πόλεμος έχει βαλτώσει από τότε που οι ΗΠΑ και το Ιράν συμφώνησαν σε εκεχειρία στις 7 Απριλίου για την επιδίωξη της ειρήνης. Οι εντάσεις παραμένουν υψηλές, καθώς και οι δύο πλευρές εμφανίζονται βαθιά διχασμένες και το Ιράν έχει περιορίσει την κυκλοφορία μέσω του Στενού του Ορμούζ, μπλοκάροντας περίπου το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και πυροδοτώντας μια παγκόσμια ενεργειακή κρίση.
Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ έχει δηλώσει δημόσια ότι οι ΗΠΑ στοχεύουν να διασφαλίσουν ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο μέσω των συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη.
Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών είχαν καταλήξει στο συμπέρασμα πριν από τον πόλεμο των 12 ημερών του Ιουνίου ότι το Ιράν θα μπορούσε πιθανότατα να παράγει αρκετό ουράνιο κατάλληλο για την κατασκευή ενός όπλου και να δημιουργήσει μια βόμβα σε περίπου τρεις έως έξι μήνες, ανέφεραν δύο από τις πηγές, εκ των οποίων όλες ζήτησαν ανωνυμία για να συζητήσουν ζητήματα αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών.
Μετά τα αμερικανικά πλήγματα του Ιουνίου που έπληξαν τα πυρηνικά συγκροτήματα της Νατάνζ, του Φορντό και του Ισφαχάν, οι εκτιμήσεις των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών μετέθεσαν το εν λόγω χρονοδιάγραμμα στους εννέα μήνες έως έναν χρόνο, δήλωσαν οι δύο πηγές και ένα άτομο που γνωρίζει τις σχετικές αξιολογήσεις.
Οι επιθέσεις κατέστρεψαν ή προκάλεσαν σοβαρές ζημιές σε τρεις εγκαταστάσεις εμπλουτισμού που ήταν γνωστό ότι λειτουργούσαν εκείνη την περίοδο. Ωστόσο, η υπηρεσία πυρηνικής εποπτείας του ΟΗΕ δεν έχει καταφέρει να επαληθεύσει πού βρίσκονται περίπου 440 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου σε ποσοστό 60%. Πιστεύει ότι περίπου το μισό βρισκόταν αποθηκευμένο σε ένα υπόγειο σύμπλεγμα σηράγγων στο Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών του Ισφαχάν, αλλά δεν έχει καταφέρει να το επιβεβαιώσει από τότε που ανεστάλησαν οι επιθεωρήσεις.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας εκτιμά ότι το συνολικό απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου υψηλής περιεκτικότητας θα επαρκούσε για 10 βόμβες, εάν εμπλουτιζόταν περαιτέρω.
«Ενώ η επιχείρηση ‘Μεσονύχτιο Σφυρί’ εξάλειψε τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, η επιχείρηση ‘Επική Οργή’ βασίστηκε σε αυτήν την επιτυχία, αποδεκατίζοντας την αμυντική βιομηχανική βάση του Ιράν, την οποία κάποτε χρησιμοποιούσαν ως προστατευτική ασπίδα γύρω από την επιδίωξή τους για ένα πυρηνικό όπλο», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Ολίβια Γουέιλς, αναφερόμενη στην επιχείρηση του Ιουνίου και στον πρόσφατο πόλεμο που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο.
«Ο πρόεδρος Τραμπ ήταν από καιρό ξεκάθαρος ότι το Ιράν δεν μπορεί ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο – και δεν μπλοφάρει».
Το Γραφείο της Διεύθυνσης Εθνικών Πληροφοριών δεν ανταποκρίθηκε σε αίτημα για σχολιασμό.
Η διακοπή του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης παραμένει βασικός στόχος των ΗΠΑ
Αμερικανοί αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του Τραμπ, επικαλούνται επανειλημμένα την ανάγκη εξάλειψης του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν ως βασικό στόχο του πολέμου.
«Στο Ιράν δεν πρέπει ποτέ να επιτραπεί να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Αυτός είναι ο στόχος αυτής της επιχείρησης», έγραψε ο Αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς στο X στις 2 Μαρτίου.
Η αμετάβλητη εκτίμηση για το πόσο χρόνο θα χρειαζόταν το Ιράν για να κατασκευάσει ένα τέτοιο όπλο αντικατοπτρίζει εν μέρει το επίκεντρο της πρόσφατης αμερικανικής και ισραηλινής στρατιωτικής εκστρατείας, ανέφεραν οι πηγές.
Ενώ το Ισραήλ έχει πλήξει στόχους που σχετίζονται με τα πυρηνικά, συμπεριλαμβανομένης μιας εγκατάστασης επεξεργασίας ουρανίου στα τέλη Μαρτίου, οι αμερικανικές επιθέσεις έχουν επικεντρωθεί σε συμβατικές στρατιωτικές ικανότητες, στην ηγεσία του Ιράν και στη στρατιωτικο-βιομηχανική του βάση.
Οι αμετάβλητες εκτιμήσεις μπορεί επίσης να προέρχονται από την έλλειψη σημαντικών πυρηνικών στόχων που μπορούν να καταστραφούν εύκολα και με ασφάλεια μετά τη στρατιωτική δράση του Ιουνίου, σύμφωνα με ορισμένους αναλυτές.
Ο Έρικ Μπρούερ, πρώην ανώτερος αναλυτής των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών που ηγήθηκε των αξιολογήσεων του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, δήλωσε ότι δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι αξιολογήσεις δεν έχουν αλλάξει, επειδή τα πρόσφατα αμερικανικά πλήγματα δεν έδωσαν προτεραιότητα σε στόχους που σχετίζονται με τα πυρηνικά.
«Το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει όλο το πυρηνικό του υλικό, απ’ όσο γνωρίζουμε», δήλωσε ο Μπρούερ, αντιπρόεδρος του προγράμματος μελέτης πυρηνικών υλικών στη δεξαμενή σκέψης για τον έλεγχο των εξοπλισμών Nuclear Threat Initiative. «Αυτό το υλικό βρίσκεται πιθανότατα σε βαθιά θαμμένες υπόγειες τοποθεσίες, όπου τα αμερικανικά πυρομαχικά δεν μπορούν να διεισδύσουν».
Τις τελευταίες εβδομάδες, Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν εξετάσει το ενδεχόμενο επικίνδυνων επιχειρήσεων που θα εμπόδιζαν σημαντικά τις πυρηνικές προσπάθειες του Ιράν. Σε αυτές τις επιλογές περιλαμβάνονται χερσαίες επιδρομές για την ανάκτηση του εμπλουτισμένου ουρανίου υψηλής περιεκτικότητας που πιστεύεται ότι είναι αποθηκευμένο στο σύμπλεγμα σηράγγων στις εγκαταστάσεις του Ισφαχάν.
Το Ιράν έχει επανειλημμένα αρνηθεί ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων. Οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες και ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας αναφέρουν ότι η Τεχεράνη σταμάτησε μια προσπάθεια ανάπτυξης πολεμικών κεφαλών το 2003, αν και ορισμένοι ειδικοί και το Ισραήλ υποστηρίζουν ότι διατήρησε μυστικά βασικά μέρη του προγράμματος.
Ο πιθανός αντίκτυπος στο ιρανικό πρόγραμμα από τη δολοφονία κορυφαίων επιστημόνων
Η ακριβής αξιολόγηση της πυρηνικής ικανότητας του Ιράν είναι δύσκολη, ακόμη και για τις κορυφαίες μυστικές υπηρεσίες του κόσμου, λένε οι ειδικοί.
Αρκετές αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών έχουν μελετήσει ανεξάρτητα το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και, ενώ οι πηγές περιέγραψαν μια ευρεία συναίνεση σχετικά με την ικανότητα του Ιράν να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο, υπάρχουν και αποκλίνουσες εκτιμήσεις.
Είναι πιθανό οι πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν να έχουν μείνει πιο πίσω από ό,τι υποδηλώνουν οι εκτιμήσεις των μυστικών υπηρεσιών.
Ορισμένοι αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του Υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, έχουν υποστηρίξει ότι τα αμερικανικά πλήγματα στην ιρανική αεράμυνα έχουν μειώσει την πυρηνική απειλή περιορίζοντας την ικανότητα του Ιράν να υπερασπιστεί τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του σε περίπτωση που αποφασίσει να προχωρήσει εσπευσμένα στην οπλοποίηση στο μέλλον.
Υπάρχει επίσης και ο αντίκτυπος των ισραηλινών δολοφονιών κορυφαίων πυρηνικών επιστημόνων του Ιράν.
Ο Ντέιβιντ Ολμπράιτ, πρώην επιθεωρητής πυρηνικών του ΟΗΕ που διευθύνει το Ινστιτούτο Επιστήμης και Διεθνούς Ασφάλειας, δήλωσε ότι οι δολοφονίες έχουν προσθέσει σημαντική αβεβαιότητα όσον αφορά την ικανότητα της Τεχεράνης να κατασκευάσει μια βόμβα που θα λειτουργεί όπως προβλέπεται.
«Νομίζω ότι όλοι συμφωνούν πως η γνώση δεν μπορεί να βομβαρδιστεί, αλλά η τεχνογνωσία σίγουρα μπορεί να καταστραφεί», ανέφερε χαρακτηριστικά.
