Η Σαουδική Αραβία εξαπέλυσε πολυάριθμα, μυστικά (μη δημοσιοποιημένα, δηλαδή) πλήγματα κατά του Ιράν, ως αντίποινα για επιθέσεις που πραγματοποιήθηκαν στο βασίλειο κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Μέση Ανατολή, δήλωσαν δύο δυτικοί αξιωματούχοι που έχουν ενημερωθεί για το θέμα και δύο Ιρανοί αξιωματούχοι.
Σύμφωνα με το αποκλειστικό ρεπορτάζ του Reuters τα σαουδαραβικά πλήγματα, τα οποία δεν είχαν αναφερθεί προηγουμένως, σηματοδοτούν την πρώτη φορά που το βασίλειο πραγματοποίησε άμεσα στρατιωτική δράση σε ιρανικό έδαφος και δείχνουν ότι γίνεται πολύ πιο τολμηρό στην υπεράσπιση του εαυτού του απέναντι στον κύριο περιφερειακό του αντίπαλο.
Οι επιθέσεις, που πραγματοποιήθηκαν από τη σαουδαραβική πολεμική αεροπορία, εκτιμάται ότι έγιναν στα τέλη Μαρτίου, σύμφωνα με τους δύο δυτικούς αξιωματούχους. Ο ένας ανέφερε μόνο ότι επρόκειτο για «ανταποδοτικά πλήγματα ως αντίποινα για όταν επλήγη η Σαουδική (Αραβία)».
Το Reuters δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει ποιοι ήταν οι συγκεκριμένοι στόχοι.
Η Σαουδική Αραβία, η οποία έχει στενή στρατιωτική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, παραδοσιακά βασιζόταν στον αμερικανικό στρατό για προστασία, όμως ο πόλεμος διάρκειας 10 εβδομάδων άφησε το βασίλειο ευάλωτο σε επιθέσεις που διαπέρασαν την «ομπρέλα» προστασίας των ΗΠΑ.
Τα αραβικά κράτη στην αντεπίθεση
Τα σαουδαραβικά πλήγματα υπογραμμίζουν τη διεύρυνση της σύγκρουσης — και το βαθμό στον οποίο ένας πόλεμος που ξεκίνησε όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν αεροπορικές επιδρομές κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου έχει εμπλέξει ευρύτερα τη Μέση Ανατολή με τρόπους που δεν έχουν δημοσίως αναγνωριστεί.
Από τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, το Ιράν έχει πλήξει και τα έξι κράτη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου με πυραύλους και drones, επιτιθέμενο όχι μόνο σε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις αλλά και σε πολιτικούς στόχους, αεροδρόμια και πετρελαϊκές υποδομές, ενώ έκλεισε και τα Στενά του Ορμούζ, διαταράσσοντας το παγκόσμιο εμπόριο.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα πραγματοποίησαν επίσης στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν, ανέφερε τη Δευτέρα η Wall Street Journal. Μαζί, οι ενέργειες της Σαουδικής Αραβίας και των Εμιράτων αποκαλύπτουν μια σύγκρουση της οποίας η πραγματική μορφή έχει παραμείνει σε μεγάλο βαθμό κρυφή — μια σύγκρουση στην οποία οι μοναρχίες του Κόλπου, που δέχθηκαν σφοδρά πλήγματα από ιρανικές επιθέσεις, άρχισαν να ανταποδίδουν.
Ωστόσο, η προσέγγισή τους δεν ήταν ίδια. Τα ΗΑΕ υιοθέτησαν πιο επιθετική στάση, επιδιώκοντας να επιβάλουν κόστος στο Ιράν και εμπλέκοντας σπανιότερα δημόσια διπλωματία με την Τεχεράνη.
Η Σαουδική Αραβία, αντίθετα, προσπάθησε να αποτρέψει την κλιμάκωση της σύγκρουσης και διατήρησε τακτική επικοινωνία με το Ιράν, μεταξύ άλλων μέσω του πρέσβη της Τεχεράνης στο Ριάντ, ο οποίος δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.
Ο ανώτερος αξιωματούχος του σαουδαραβικού υπουργείου Εξωτερικών δεν απάντησε ευθέως στο αν υπήρξε συμφωνία αποκλιμάκωσης με το Ιράν, αλλά δήλωσε: «Επαναβεβαιώνουμε τη σταθερή θέση της Σαουδικής Αραβίας υπέρ της αποκλιμάκωσης, της αυτοσυγκράτησης και της μείωσης των εντάσεων, με στόχο τη σταθερότητα, την ασφάλεια και την ευημερία της περιοχής και των λαών της».
Πλήγματα και μετά… αποκλιμάκωση
Οι Ιρανοί και οι δυτικοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η Σαουδική Αραβία ενημέρωσε το Ιράν για τα πλήγματα και ότι ακολούθησε εντατική διπλωματική κινητοποίηση και σαουδαραβικές απειλές για περαιτέρω αντίποινα, που οδήγησαν σε κατανόηση μεταξύ των δύο χωρών για αποκλιμάκωση.
Ο Άλι Βάεζ, διευθυντής του προγράμματος για το Ιράν στο International Crisis Group, δήλωσε ότι τα σαουδαραβικά αντίποινα, ακολουθούμενα από συμφωνία αποκλιμάκωσης, «δείχνουν μια πραγματιστική αναγνώριση και από τις δύο πλευρές ότι μια ανεξέλεγκτη κλιμάκωση συνεπάγεται απαράδεκτο κόστος».
Μια τέτοια αλληλουχία γεγονότων θα έδειχνε «όχι εμπιστοσύνη, αλλά ένα κοινό συμφέρον στον περιορισμό της αντιπαράθεσης πριν αυτή εξελιχθεί σε ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση».
Η άτυπη αποκλιμάκωση τέθηκε σε ισχύ την εβδομάδα πριν η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη συμφωνήσουν σε κατάπαυση του πυρός στη γενικότερη σύγκρουσή τους στις 7 Απριλίου. Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.
Ένας από τους Ιρανούς αξιωματούχους επιβεβαίωσε ότι Τεχεράνη και Ριάντ συμφώνησαν να αποκλιμακώσουν, λέγοντας ότι η κίνηση στόχευε «στην παύση των εχθροπραξιών, τη διασφάλιση αμοιβαίων συμφερόντων και την αποτροπή περαιτέρω κλιμάκωσης».
Για χρόνια σε αντιπαράθεση, το Ιράν και η Σαουδική Αραβία —οι δύο κύριες σιιτικές και σουνιτικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή— έχουν στηρίξει αντίπαλες ομάδες σε συγκρούσεις σε όλη την περιοχή.
Μια ύφεση που μεσολάβησε η Κίνα το 2023 οδήγησε στην αποκατάσταση των σχέσεών τους, συμπεριλαμβανομένης μιας εκεχειρίας μεταξύ των υποστηριζόμενων από το Ιράν Χούθι στην Υεμένη και της Σαουδικής Αραβίας, η οποία διατηρείται μέχρι σήμερα.
Με την Ερυθρά Θάλασσα να παραμένει ανοικτή στη ναυσιπλοΐα, η Σαουδική Αραβία μπόρεσε να συνεχίσει τις εξαγωγές πετρελαίου καθ’ όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης, σε αντίθεση με τα περισσότερα κράτη του Κόλπου, και έτσι παρέμεινε σχετικά προστατευμένη.
