Το πρώτο μεγάλο κείμενο της παποσύνης του θα παρουσιάσει στο Βατικανό, την Τρίτη (25/5), ο Πάπας Λέων ΙΔ’, εστιάζοντας στην επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στην ανθρωπότητα και θέτοντας το ζήτημα της προστασίας του ανθρώπου στο επίκεντρο της εκκλησιαστικής διδασκαλίας.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το Euronews, η εγκύκλιος, που φέρει τον λατινικό τίτλο «Magnifica Humanitas» («Μεγαλειώδης Ανθρωπότητα»), θα παρουσιαστεί στην Αίθουσα Συνόδου του Βατικανού και θα έχει ως κεντρικό άξονα τη διαφύλαξη της ανθρώπινης αξιοπρέπειας σε μια εποχή που σημαδεύεται από τη ραγδαία εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης, όπως ανακοίνωσε επίσημα η Αγία Έδρα.
Η εγκύκλιος αποτελεί επίσημη επιστολή του Ποντίφικα που απευθύνεται σε επισκόπους και πιστούς, λειτουργώντας ως κατευθυντήρια γραμμή για το σώμα της Καθολικής Εκκλησίας. Μάλιστα, σύμφωνα με την ανακοίνωση του Βατικανού, ο Πάπας Λέων ΙΔ’ υπέγραψε το κείμενο την Παρασκευή (15/5), ημερομηνία που δεν είναι τυχαία, καθώς συμπίπτει με τη συμπλήρωση 135 ετών από την υπογραφή της θρυλικής εγκυκλίου «Rerum Novarum» του Πάπα Λέοντος ΙΓ’, η οποία εκδόθηκε το 1891 ως απάντηση στις κοινωνικές αναταράξεις της Βιομηχανικής Επανάστασης και θεωρείται θεμέλιος λίθος της σύγχρονης κοινωνικής διδασκαλίας της Καθολικής Εκκλησίας.
Σύνδεση με τη Βιομηχανική Επανάσταση
Επισημαίνεται ότι ο Πάπας Λέων ΙΔ’ έχει παρομοιάσει την άνοδο της τεχνητής νοημοσύνης με τον εποχιακό μετασχηματισμό που επέφερε η εκβιομηχάνιση, παρουσιάζοντας την τεχνολογία αυτή, όχι απλώς ως μια τεχνολογική εξέλιξη, αλλά ως μία από τις καθοριστικές ηθικές δοκιμασίες της σύγχρονης εποχής. Ο πρώτος Αμερικανός Ποντίφικας, με σπουδές στα Μαθηματικά, έχει επανειλημμένα θίξει το ζήτημα της τεχνητής νοημοσύνης μέσα από ομιλίες, μηνύματα και συνεντεύξεις κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους της παποσύνης του, με αποτέλεσμα να συμπεριληφθεί από το περιοδικό «Time» στη λίστα του 2025 για τα πιο σημαντικά πρόσωπα στον χώρο της τεχνητής νοημοσύνης.
Η νέα εγκύκλιος αναμένεται να εντάξει το ζήτημα της τεχνητής νοημοσύνης στο ευρύτερο πλαίσιο της κοινωνικής διδασκαλίας της Εκκλησίας, που καλύπτει θεματικές όπως τα εργασιακά δικαιώματα, η δικαιοσύνη, η ειρήνη και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Πάντως, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, το κείμενο επικεντρώνεται ιδιαίτερα στον τρόπο με τον οποίο η τεχνητή νοημοσύνη επαναδιαμορφώνει τόσο το άτομο όσο και τον χώρο της εργασίας, ενώ ο Ποντίφικας έχει εκφράσει ιδιαίτερη ανησυχία για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης σε πολεμικές επιχειρήσεις και έχει ζητήσει συστηματική παρακολούθηση των εφαρμογών της.
Ο Πάπας Λέων και η ίδρυση νέας επιτροπής στο Βατικανό
Στις 16 Μαΐου, ο Πάπας Λέων ΙΔ’ ενέκρινε τη δημιουργία μιας νέας επιτροπής του Βατικανού αφιερωμένης στην τεχνητή νοημοσύνη, η οποία έρχεται να προετοιμάσει το έδαφος για την παρουσίαση της εγκυκλίου.
Ο ρόλος αυτής της επιτροπής είναι να συντονίζει τις δραστηριότητες των διαφόρων θεσμικών οργάνων της Αγίας Έδρας που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη, μοιραζόμενη πληροφορίες, ευθυγραμμίζοντας έργα και θεσπίζοντας εσωτερικές πολιτικές για τη χρήση της τεχνολογίας στο εσωτερικό του Βατικανού. Η επιτροπή απαρτίζεται από στελέχη επτά διαφορετικών οργάνων, ανάμεσα στα οποία περιλαμβάνονται το Δικαστήριο για το Δόγμα της Πίστης, η Ποντιφική Ακαδημία για τη Ζωή και η Ποντιφική Ακαδημία των Επιστημών.
Δεν είναι, ωστόσο, η πρώτη φορά που το Βατικανό ασχολείται με το ζήτημα της τεχνητής νοημοσύνης αφού, τον Ιούνιο του 2024, ο Πάπας Φραγκίσκος είχε απευθυνθεί στους ηγέτες της Ομάδας G7 για την ηθική της τεχνητής νοημοσύνης, ενώ αξιωματούχοι του Βατικανού είχαν διεξάγει για μεγάλο διάστημα ιδιωτικές συζητήσεις με στελέχη μεγάλων εταιρειών τεχνολογίας όπως η Google, η Microsoft και η Cisco.
Παράλληλα, οι εσωτερικοί κανόνες της Καθολικής Εκκλησίας για την τεχνητή νοημοσύνη τέθηκαν σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2025, προβλέποντας υποχρεωτική γνωστοποίηση του περιεχομένου που έχει παραχθεί από τεχνητή νοημοσύνη, απαγόρευση χρήσεων που έρχονται σε αντίθεση με την αποστολή της Εκκλησίας και τη σύσταση πενταμελούς οργάνου συμμόρφωσης για την εφαρμογή των κανονισμών.
Η Anthropic στην παρουσίαση της εγκυκλίου
Επισημαίνεται ότι στην παρουσίαση της εγκυκλίου, που θα πραγματοποιηθεί στις 11:30 π.μ., στην Αίθουσα Συνόδου του Βατικανού, θα είναι παρών ο Κρίστοφερ Όλα, συνιδρυτής της εταιρείας τεχνητής νοημοσύνης Anthropic.
Η Anthropic, που έχει αναπτύξει το μεγάλο γλωσσικό μοντέλο Claude, έχει προβληθεί ως η εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης που τοποθετεί την ασφάλεια και τον περιορισμό του ρίσκου στην πρώτη γραμμή της ερευνητικής της δραστηριότητας. Μάλιστα, η παρουσία στελέχους της Anthropic στο Βατικανό αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς υπαινίσσεται ότι η θέση του Ποντίφικα για την τεχνητή νοημοσύνη ενδέχεται να αποτελέσει νέο σημείο τριβής με την αμερικανική κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ.
Υπενθυμίζεται ότι, τον Φεβρουάριο, η αμερικανική κυβέρνηση διέταξε όλες τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες των ΗΠΑ να σταματήσουν τη χρήση της τεχνολογίας τεχνητής νοημοσύνης της Anthropic και επέβαλε σημαντικές κυρώσεις στην εταιρεία επειδή αρνήθηκε να επιτρέψει στον αμερικανικό στρατό απεριόριστη χρήση της τεχνολογίας της. Το Πεντάγωνο χαρακτήρισε την Anthropic ως «κίνδυνο για την εφοδιαστική αλυσίδα», σε μια πρωτοφανή για αμερικανική εταιρεία ενέργεια, μπλοκάροντας τη συνεργασία της με κρατικούς εργολάβους σε προγράμματα του αμερικανικού στρατού. Η εταιρεία βρίσκεται σήμερα σε δικαστική διαμάχη με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, κατηγορώντας την ότι επιδίδεται σε παράνομα αντίποινα εξαιτίας της προσπάθειας της Anthropic να επιβάλει περιορισμούς στον τρόπο αξιοποίησης της τεχνολογίας της.
Μαζί με τον Πάπα Λέοντα ΙΔ’ και τον Κρίστοφερ Όλα, την εγκύκλιο θα παρουσιάσουν ο καρδινάλιος Βίκτορ Μανουέλ Φερνάντες, επικεφαλής του Δικαστηρίου για το Δόγμα της Πίστης, ο καρδινάλιος Μάικλ Τσέρνι, επικεφαλής του Δικαστηρίου για την Προώθηση της Ολοκληρωμένης Ανθρώπινης Ανάπτυξης, η Άννα Ρόουλαντς, καθηγήτρια Καθολικής Κοινωνικής Σκέψης στο Πανεπιστήμιο του Ντάραμ της Αγγλίας, καθώς και η Λεοκάντι Λουσόμπο, καθηγήτρια Θεολογικής Γθικής στο Πανεπιστήμιο Σάντα Κλάρα της Καλιφόρνια. Καταληκτικές παρατηρήσεις θα κάνει ο καρδινάλιος Πιέτρο Παρολίν, υπουργός Εξωτερικών του Βατικανού, με τον Ποντίφικα να εκφωνεί τη δική του ομιλία και να δίνει την ευλογία του.
