Ρήγμα στο ευρωπαϊκό μέτωπο κατά της Ρωσίας προκάλεσε η αιφνιδιαστική απόφαση της Βρετανίας να άρει μέρος των κυρώσεων σε βάρος της Μόσχας, σε μια προσπάθεια να ανταπεξέλθει στην ενεργειακή κρίση που πυροδότησε ο πόλεμος στο Ιράν.
Συγκεκριμένα η κυβέρνηση του Κιρ Στάρμερ αποφάσισε να εξαιρέσει τα καύσιμα αεροσκαφών και το ντίζελ από τις απαγορεύσεις εισαγωγής πετρελαϊκών προϊόντων που παράγονται από ρωσικό αργό. Επί της ουσίας η Βρετανία θα εισάγει στο εξής ρωσικά καύσιμα, αρκεί αυτά να έχουν διυλιστεί στην Ινδία ή σε άλλες τρίτες χώρες, μια πρακτική που ήδη εφαρμόζει η Ρωσία σε συνεργασία με συμμαχικές χώρες, τις οποίες αξιοποιεί ως ενδιάμεσους.
Η απόφαση της βρετανικής κυβέρνησης – η οποία αναφέρει πως η εξαίρεση είναι «επ’ αόριστον» και θα επανεξετάζεται περιοδικά – αιφνιδίασε τους Ευρωπαίους που βλέπουν μια ακόμη σημαντική ρωγμή στο μέτωπο κατά της Μόσχας. Η εξαίρεση που αποφάσισε η Βρετανία θα προσφέρει επιπλέον έσοδα στο ταμείο της Ρωσίας, δίνοντας «ανάσα» στην οικονομία της χώρας και ενισχύοντας τα κεφάλαια για τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας.
Ντομπρόφσκις: «Λάθος η άρση κυρώσεων, δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για χαλάρωση»
Ο Επίτροπος Οικονομίας της ΕΕ, Βάλντις Ντομπρόφσκις, δήλωσε «εξεπλάγη αρνητικά» με την απόφαση του Κιρ Σταρμερ. Επέκρινε δε το Λονδίνο επειδή δεν έθεσε το θέμα κατά τη συνάντηση των υπουργών Οικονομικών της G7, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι τη Δευτέρα και την Τρίτη, παρουσία της Βρετανίδας υπουργού Οικονομικών, Ρέιτσελ Ριβς.
«Δεν επισημάνθηκε κατά τη συνάντηση των υπουργών Οικονομικών της G7 νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, οπότε αποτέλεσε έκπληξη», δήλωσε χαρακτηριστικά κατά τη διάρκεια συνέντευξη Τύπου και πρόσθεσε: «Αυτό που συζητούσαμε στη G7 ήταν το αντίθετο. Συζητούσαμε ότι τώρα δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για χαλάρωση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, καθώς η Ρωσία είναι η χώρα που ωφελείται από τον πόλεμο στο Ιράν, αποκομίζοντας σημαντικά απροσδόκητα κέρδη λόγω των υψηλότερων τιμών ενέργειας», πρόσθεσε.
«Είναι σημαντικό να διατηρηθούν και να ενισχυθούν οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας στη σημερινή συγκυρία και αυτό είναι το σημείο στο οποίο θα συνεχίσουμε να επιμένουμε με τους διεθνείς εταίρους μας, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου», επισήμανε.
Από την πλευρά του, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ υπερασπίστηκε την απόφασή του, υποστηρίζοντας πως πρόκειται για «δύο στοχευμένες βραχυπρόθεσμες εξαιρέσεις ώστε να προστατευθούν οι Βρετανοί καταναλωτές».
Ο υπουργός Εμπορίου, Κρις Μπράιαντ, εξήγησε με τη σειρά του πως η απόφαση υπαγορεύτηκε από την ανάγκη προστασίας των βρετανικών επιχειρήσεων εξαιτίας της «αστάθειας» στις αγορές ενέργειας, η οποία προκλήθηκε από τον πόλεμο που κήρυξαν ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν και το επακόλουθο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Η αλλαγή στάσης του Στάρμερ και η μοναξιά της ΕΕ
Όπως σημειώνεται στο Politico, βάσει των στοιχείων του Centre for Research on Energy and Clean Air, τα δύο αυτά καύσιμα αντιπροσωπεύουν το 99% των εισαγωγών του Ηνωμένου Βασιλείου από διυλιστήρια που επεξεργάζονται ρωσικό αργό πετρέλαιο. Αυτό σημαίνει ότι η εξαίρεσή τους ουσιαστικά ακυρώνει την πολιτική κυρώσεων, η οποία είχε ανακοινωθεί τον Οκτώβριο του περασμένου έτους, στο πλαίσιο της προσπάθειας ενίσχυσης της οικονομικής πίεσης προς τη Ρωσία.
Η υπουργός Οικονομικών, Ρέιτσελ Ριβς, είχε δηλώσει τότε ότι η απαγόρευση των συγκεκριμένων προϊόντων ήταν «η σωστή προσέγγιση ώστε να διασφαλιστεί ότι το ρωσικό πετρέλαιο δεν θα βρίσκει διέξοδο στις παγκόσμιες αγορές και κατ’ επέκταση στη βρετανική αγορά», προσθέτοντας ότι οι υπουργοί θα «λάβουν κάθε αναγκαίο μέτρο για να καταστρέψουν τη δυνατότητα της ρωσικής κυβέρνησης να συνεχίσει αυτόν τον παράνομο πόλεμο στην Ουκρανία».
Η Ε.Ε. είχε εφαρμόσει παρόμοια απαγόρευση από τον Ιανουάριο, η οποία συνεχίζει να βρίσκεται σε ισχύ. Ερωτηθείς σχετικά με τα σχόλια του Ντομπρόβσκις, εκπρόσωπος του Στάρμερ δήλωσε την Πέμπτη ότι το Ηνωμένο Βασίλειο είχε συνεργαστεί «στενά με διεθνείς εταίρους, συμπεριλαμβανομένης της Ε.Ε., για την οριστικοποίηση των λεπτομερειών» του πακέτου κυρώσεων. Όταν ρωτήθηκε αν είχαν συζητηθεί συγκεκριμένα οι εξαιρέσεις, ο εκπρόσωπος απάντησε ότι η Ε.Ε. είχε ενημερωθεί για «το συνολικό πακέτο».
Σημειώνεται πως ανάλογες εξαιρέσεις για το ρωσικό πετρέλαιο έχει ανακοινώσει και ο Ντόναλντ Τραμπ. Μάλιστα τη Δευτέρα, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, ανακοίνωσε νέα παράταση, επιτρέποντας την αγορά ρωσικού πετρελαίου μέσω θαλάσσιων μεταφορών.
«Αιφνιδιασμένο» και το Κίεβο – Επικοινωνία Ζελένσκι με Στάρμερ
Αιφνιδιασμένοι από τις ενέργειες του Στάρμερ δηλώνουν και οι Ουκρανοί αξιωματούχοι, υπογραμμίζοντας πως το Λονδίνο ουδέποτε τους είχε ενημερώσει για αυτή του την απόφαση. Μάλιστα ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Κιρ Στάρμερ, ο οποίος (σύμφωνα με ανακοίνωση της Ντάουνινγκ Στριτ) τον διαβεβαίωσε πως παραμένει αμετακίνητος στην στρατηγική υποστήριξης της Ουκρανίας κατά της Μόσχας, στοχεύοντας «να εντείνει τα μέτρα για να πλήξει τη ρωσική οικονομία».
Ο Ζελένσκι δήλωσε την Τετάρτη ότι το ζήτημα των κυρώσεων είναι «πολύ ευαίσθητο» και ότι η Ουκρανία είχε «μεταφέρει τα μηνύματά της επί του θέματος στο Λονδίνο». Ο Βρετανός υπουργός Εμπορίου, ζήτησε συγγνώμη, υποστηρίζοντας πως ο τρόπος που επικοινωνήθηκε η απόφαση για τις εξαιρέσεις ήταν αποτυχημένη. Ωστόσο, υπογράμμισε πως πρόκειται για κάτι «προσωρινό» και «ανασταλούν το συντομότερο δυνατό».
Ο πόλεμος στο Ιράν γεμίζει τα ταμεία της Ρωσίας
Σημειώνεται πως αφότου ξέσπασε ο πόλεμος στο Ιράν, η Ρωσία κερδίζει περισσότερα από τις εξαγωγές πετρελαίου της από οποιαδήποτε άλλη στιγμή από την έναρξη της σύγκρουσης στην Ουκρανία, αξιοποιώντας το «δώρο» του Ντόναλντ Τραμπ. Η εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου και η αύξηση της ζήτησης για εναλλακτικές προμήθειες λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, σε συνδυασμό με την απόφαση της Ουάσινγκτον να χαλαρώσει τις κυρώσεις στο ρωσικό πετρέλαιο, εκτόξευσαν τις «δουλειές» της Ρωσίας και κατ’ επέκταση τα έσοδά της, γεμίζοντας τα ταμεία της Μόσχας.
Είναι ενδεικτικό πως τον Μάρτιο, δηλαδή τον πρώτο μήνα μετά την κήρυξη του πολέμου, τα έσοδα της Ρωσίας από εξαγωγές πετρελαίου σχεδόν διπλασιάστηκαν, φτάνοντας τα 19 δισ. δολάρια, σύμφωνα με τη μηνιαία έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA). Στις αρχές του 2026, δηλαδή πριν τη νέα κρίση στη Μέση Ανατολή, το ρωσικό πετρέλαιο (Urals) είχε πέσει κάτω από τα 40 δολάρια το βαρέλι, όμως μέχρι τον Απρίλιο εκτινάχθηκε σε υψηλό 13 ετών, φτάνοντας έως και τα 116 δολάρια.
Τα έσοδα στον ρωσικό προϋπολογισμό από πετρέλαιο και φυσικό αέριο την περίοδο Ιανουαρίου – Μαΐου εκτιμάται πως πιθανότατα θα ξεπεράσουν τα 39 δισεκατομμύρια δολάρια, γεγονός που αναδεικνύει τη Μόσχα στους «μεγάλους κερδισμένους» του πολέμου στο Ιράν που κήρυξαν ΗΠΑ και Ισραήλ.
