Οι τελευταίες 24 ώρες ανέδειξαν τον κίνδυνο οι ΗΠΑ να βρεθούν ξανά μπλεγμένες σε μεγάλες πολεμικές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή, παρά το γεγονός ότι ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ θέλει ξεκάθαρα να αποσυρθεί.
Σύμφωνα με το Axios τη Δευτέρα, ο Τραμπ ώθησε το Ισραήλ και το Ιράν να απομακρυνθούν από το χείλος της σύγκρουσης, αλλά δεν είναι σαφές για πόσο καιρό.
Εκατό ημέρες μέσα στη σύγκρουση, ο Τραμπ δεν έχει ακόμη εξασφαλίσει μια δύσκολη συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου και πέρασε τις τελευταίες 24 ώρες προσπαθώντας να αποτρέψει την πλήρη επανέναρξή του.
Ο Τραμπ βρέθηκε σε δίλημμα. Από τη μία, καταλάβαινε ότι θα ήταν σχεδόν αδύνατο για τον βασικό του σύμμαχο, τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, να αφήσει αναπάντητη μια ιρανική πυραυλική επίθεση. Από την άλλη, ανησυχούσε ότι η ανταλλαγή χτυπημάτων θα οδηγούσε σε ολοκληρωτικό πόλεμο.
Ο Τραμπ δήλωσε στο Axios σε τηλεφωνική συνέντευξη ότι είχε προειδοποιήσει τον Ισραηλινό πρωθυπουργό πως αν επέστρεφε σε πόλεμο με το Ιράν, ίσως κατέληγε να πολεμά μόνος.
Επικίνδυνη κλιμάκωση
Η κλιμάκωση ξεκίνησε το πρωί της Κυριακής όταν το Ισραήλ έπληξε στόχο της Χεζμπολάχ στη Βηρυτό.
Ισραηλινή πηγή ανέφερε ότι οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις ενημέρωσαν την CENTCOM πριν από το πλήγμα στη Βηρυτό, αλλά όχι τον Λευκό Οίκο. Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι ο Τραμπ — ο οποίος είχε σταματήσει παρόμοια σχεδιαζόμενη ισραηλινή επίθεση σε μια τεταμένη τηλεφωνική επικοινωνία λίγες ημέρες νωρίτερα — ήταν δυσαρεστημένος με το χτύπημα. Στη συνέχεια, το Ιράν εκτόξευσε πυραύλους προς το Ισραήλ, όπως είχε υποσχεθεί ότι θα έκανε αν το Ισραήλ χτυπούσε τη λιβανέζικη πρωτεύουσα. Κάποιοι στον ισραηλινό στρατό πίστευαν ότι αυτή ήταν μια κενή απειλή.
Από εκείνο το σημείο, τα γεγονότα κλιμακώθηκαν γρήγορα.
Το τηλεφώνημα Τραμπ
Ο Τραμπ τηλεφώνησε στον Νετανιάχου το βράδυ της Κυριακής και του ζήτησε να μην ανταποδώσει, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι είτε θα εξασφάλιζε μια συμφωνία με το Ιράν μέσα σε λίγες ημέρες που θα καθιστούσε τα πλήγματα περιττά, είτε όχι — οπότε ίσως ο ίδιος ηγείτο επιθέσεων κατά του Ιράν, σύμφωνα με ισραηλινή πηγή που ενημερώθηκε για την κλήση.
Δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι και μια τρίτη ισραηλινή πηγή ανέφεραν ότι η συνομιλία ήταν πολύ πιο ήρεμη από εκείνη λίγες ημέρες νωρίτερα, όταν ο Τραμπ αποκάλεσε τον Νετανιάχου «γαμ… τρελό».
Ένας Αμερικανός αξιωματούχος περιέγραψε τη συνομιλία ως «ευγενική», ενώ ένας δεύτερος σημείωσε ότι «κανείς δεν φώναξε».
Τι λένε οι ισραηλινοί
Η ισραηλινή πηγή ανέφερε ότι ο Νετανιάχου υποστήριξε πως η μη απάντηση στην ιρανική επίθεση θα ήταν κακή για το Ισραήλ, κακή για τις ΗΠΑ και κακή για τη συμφωνία που προσπαθούσε να διαπραγματευτεί ο Τραμπ.
Το επιχείρημά του ήταν ότι η αδράνεια θα έστελνε το μήνυμα πως το Ιράν έχει το πάνω χέρι και μπορεί να αποτρέψει τις ΗΠΑ και το Ισραήλ από στρατιωτική δράση. Ανάμεσα στις γραμμές: Η συνομιλία έληξε χωρίς σαφή απόφαση από τον Νετανιάχου. Ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι που συμμετείχαν θεώρησαν ότι ο πρόεδρος είχε καταφέρει να κερδίσει περισσότερο χρόνο.
Ο Νετανιάχου, από την άλλη, ένιωθε ότι, παρότι ο Τραμπ ήταν αντίθετος σε αντίποινα, «δεν ήταν ένα ξεκάθαρο ‘Μην το κάνεις’», σύμφωνα με την ισραηλινή πηγή. «Δεν υπήρχε περίπτωση ο Μπίμπι να εκλάβει όσα του είπε ο πρόεδρος ως συμφωνία. Του ειπώθηκε ρητά ότι ο πρόεδρος δεν το υποστήριζε, αλλά κάνει αυτό που κάνει», είπε Αμερικανός αξιωματούχος.
Μετά από συνάντηση με τον επικεφαλής ασφαλείας του και τους διοικητές των ενόπλων δυνάμεων, ο Νετανιάχου ενημέρωσε τον Λευκό Οίκο ότι αποφάσισε να προχωρήσει σε επιθέσεις.
Ο Τραμπ ισχυρίστηκε στη συνέντευξη ότι το Ισραήλ «μας ειδοποίησε πολύ αργά» για τις επιθέσεις της Κυριακής. «Ήταν ήδη καθ’ οδόν. Αλλά τελικά περιόρισα [την ισραηλινή επίθεση]», είπε. Ισραηλινός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι ο Νετανιάχου και άλλοι Ισραηλινοί αξιωματούχοι μίλησαν με τον Υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο το βράδυ της Κυριακής για να καταλήξουν σε συμφωνία σχετικά με τους στόχους.
Το Ισραήλ έπληξε βασικό τμήμα της μεγαλύτερης πετροχημικής εγκατάστασης στο Ιράν και άλλους στόχους στην Τεχεράνη.
Αυτό οδήγησε το Ιράν να εκτοξεύσει νέο κύμα πυραύλων, αυτή τη φορά προς το Τελ Αβίβ.
Δύο ακόμη γύροι επιθέσεων και αντεπιθέσεων πραγματοποιήθηκαν το πρωί της Δευτέρας, φέρνοντας την κατάσταση επικίνδυνα κοντά σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο. Παρότι ο αμερικανικός στρατός δεν συμμετείχε στις ισραηλινές επιθέσεις, βοήθησε στην αναχαίτιση εισερχόμενων ιρανικών πυραύλων, σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους άμυνας.
«Μπίμπι, καλύτερα να προσέξεις»
Ο Τραμπ δήλωσε στο Axios ότι δέχθηκε τηλεφωνήματα από πέντε διαφορετικές χώρες της περιοχής ζητώντας του να πιέσει τον Νετανιάχου να σταματήσει.
«Αυτές οι χώρες ανησυχούσαν πολύ. Τους αρέσει η συμφωνία που διαπραγματευόμαστε», είπε.
Ο Τραμπ ισχυρίστηκε επίσης ότι η κυβέρνησή του έλαβε μηνύματα από το Ιράν το πρωί της Δευτέρας, εκφράζοντας προθυμία να σταματήσει τις επιθέσεις αν έκανε το ίδιο και το Ισραήλ. «Μας τηλεφώνησαν και είπαν ότι δεν κάνουν άλλες επιθέσεις και μας ζήτησαν να πούμε στο Ισραήλ να μην κάνει άλλες επιθέσεις», είπε.
Σημείο τριβής: Το Ισραήλ ετοιμαζόταν για το μεγαλύτερο κύμα επιθέσεων κατά του Ιράν από τον Απρίλιο, με δεκάδες ευαίσθητους στόχους να βρίσκονται στο στόχαστρο τη Δευτέρα, σύμφωνα με δύο Ισραηλινούς αξιωματούχους. Ο Τραμπ τηλεφώνησε στον Νετανιάχου και του ζήτησε να σταματήσει.
«Του είπα: “Μπίμπι, καλύτερα να προσέξεις, αλλιώς σύντομα θα είσαι μόνος σου”», δήλωσε.
Ισραηλινή πηγή ανέφερε ότι υπήρξαν διαφωνίες στη συνομιλία, αλλά κατέληξε με τον Νετανιάχου να συμφωνεί να υποχωρήσει αν οι Ιρανοί δεν επιτεθούν.
Μετά την κλήση, ο Νετανιάχου είπε στους ανώτερους στρατιωτικούς διοικητές να ακυρώσουν τις επιθέσεις.
Συμφωνία σύντομα
Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, ο Τραμπ ισχυρίστηκε ξανά ότι το Ιράν θέλει συμφωνία και ότι αυτή μπορεί να υπογραφεί σύντομα — ένας ισχυρισμός που επαναλαμβάνει εδώ και δύο μήνες εκεχειρίας.
«Θα εμποδίσει το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο και θα σταματήσει τον εμπλουτισμό. Είναι μια καταπληκτική συμφωνία. Παίρνουμε όλα όσα θέλαμε», είπε.
Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και επικεφαλής διαπραγματευτής, Μοχαμάντ-Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, δήλωσε ότι οι πρόσφατοι ισχυρισμοί του Τραμπ για το προσχέδιο μνημονίου κατανόησης αντιφάσκουν με όσα είχαν συμφωνηθεί, προσθέτοντας: «Δεν έχουμε εμπιστοσύνη στην άλλη πλευρά». Ο Γκαλιμπάφ υποστήριξε επίσης ότι το Ιράν κατάφερε να δημιουργήσει νέους κανόνες στο Λίβανο μέσω διπλωματικής και στρατιωτικής πίεσης. Είπε ότι στόχος του Ιράν είναι να τερματίσει τον πόλεμο, όχι να εξομαλύνει τις σχέσεις με την Αμερική.
Αμερικανικές και ισραηλινές πηγές λένε ότι τα γεγονότα των τελευταίων 24 ωρών αποτελούν περαιτέρω απόδειξη ότι τα στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ και του Ισραήλ — και τα πολιτικά συμφέροντα του Τραμπ και του Νετανιάχου — αποκλίνουν όλο και περισσότερο κάθε μέρα.
«Ο Μπίμπι χρειάζεται να συνεχιστεί ο πόλεμος για να παραμείνει πολιτικά ζωντανός στο Ισραήλ, και ο Τραμπ χρειάζεται να τελειώσει ο πόλεμος για να παραμείνει πολιτικά ζωντανός στις ΗΠΑ», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος.
