Η Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν και η Τουρκία υπέγραψαν την Παρασκευή στη Μέκκα κοινή αμυντική συμφωνία, φέρνοντας πιο κοντά τις τρεις σουνιτικές μουσουλμανικές χώρες. Οι τρεις χώρες ενώνουν τις δυνάμεις τους καθώς εν μέσω της εξελισσόμενης σύγκρουσης ΗΠΑ – Ιράν που έχει βυθίσει τη Μέση Ανατολή και τον κόσμο σε μια πρωτοφανή ενεργειακή κρίση, λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ και των επιθέσεων σε κρίσιμες πετρελαϊκές υποδομές.
Η συμφωνία αποσκοπεί στην ενίσχυση της συλλογικής αποτροπής απέναντι σε οποιαδήποτε πράξη επιθετικότητας και προβλέπει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον οποιασδήποτε από τις τρεις χώρες θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων, σύμφωνα με κοινή ανακοίνωσή τους.
Παρότι η ανακοίνωση δεν έδωσε λεπτομέρειες σχετικά με τις δεσμεύσεις ή τις υποχρεώσεις που ανέλαβε κάθε χώρα στο πλαίσιο της «Κοινής Αμυντικής Συμφωνίας της Μέκκας», ανέφερε ότι το σύμφωνο έχει στόχο να ενισχύσει τη συλλογική τους ασφάλεια και να προωθήσει την ειρήνη, την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην περιοχή και πέραν αυτής.
«Το σύμφωνο περιλαμβάνει ρήτρα συλλογικής άμυνας. Έχει αμιγώς αμυντικό χαρακτήρα και προβλέπει αμοιβαία υποστήριξη αποκλειστικά για σκοπούς άμυνας», δήλωσε Τούρκος αξιωματούχος.
Η συμφωνία δεν στρέφεται εναντίον κάποιου συγκεκριμένου παράγοντα, είναι ανοικτή και σε άλλες χώρες της περιοχής και δεν καταργεί ούτε αντικαθιστά υφιστάμενες διμερείς ή πολυμερείς συμφωνίες, πρόσθεσε ο ίδιος αξιωματούχος.
Ωστόσο, οι τρεις χώρες ανησυχούν ιδιαίτερα για την ολοένα και πιο επιθετική στρατιωτική στάση τόσο του Ισραήλ όσο και του επαναστατικού σιιτικού Ιράν, την ώρα που ο μακροχρόνιος σύμμαχός τους, οι Ηνωμένες Πολιτείες, αφού πυροδότησε την κρίση, κηρύσσοντας τον πόλεμο κατά της Τεχεράνης, πλέον δυσκολεύεται να την τερματίσει.
Ισχυρός πολιτικός συμβολισμός
«Ο πολιτικός συμβολισμός της συνόδου είναι σημαντικός. Τρία από τα πλέον ισχυρά κράτη του μουσουλμανικού κόσμου συναντώνται σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας, καταδεικνύοντας μια αυξανόμενη διάθεση των περιφερειακών και μεσαίων δυνάμεων να συντονιστούν στενότερα σε ζητήματα ασφάλειας», δήλωσε ο Αμπντουλαζίζ Σάγκερ, πρόεδρος του Gulf Research Center, δεξαμενής σκέψης με έδρα τη Σαουδική Αραβία.
«Εάν θεσμοθετηθεί και μετατραπεί σε συγκεκριμένη συνεργασία, το τριμερές πλαίσιο θα μπορούσε να ενισχύσει το συλλογικό διπλωματικό και αμυντικό βάρος των τριών χωρών, συμβάλλοντας παράλληλα στη δημιουργία μιας αρχιτεκτονικής ασφάλειας που θα καθορίζεται περισσότερο από τις ίδιες τις χώρες της περιοχής», πρόσθεσε.
Ένωση τριών ισχυρών στρατιωτικών δυνάμεων
Η Τουρκία διαθέτει τη δεύτερη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη στο ΝΑΤΟ. Η Σαουδική Αραβία, η ισχυρότερη χώρα του Κόλπου, φιλοξενεί τους ιερότερους τόπους του Ισλάμ και συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους εξαγωγείς πετρελαίου στον κόσμο, ενώ το Πακιστάν είναι η μοναδική μουσουλμανική χώρα που διαθέτει πυρηνικά όπλα.
Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ, συνοδευόμενος από τον ισχυρό αρχηγό του στρατού Ασίμ Μουνίρ, πραγματοποίησε το προσκύνημα Ούμρα στη Μέκκα πριν από την άφιξη του Τούρκου προέδρου Ταγίπ Ερντογάν.
Συναντήθηκαν με τον διάδοχο του σαουδαραβικού θρόνου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, η χώρα του οποίου έχει δεχθεί επανειλημμένα επιθέσεις από το Ιράν, αλλά και από τους συμμάχους της Τεχεράνης, τους Χούθι στην Υεμένη και σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ, από τότε που άρχισε ο πόλεμος στις 28 Φεβρουαρίου.
Η σύγκρουση έχει επίσης ανατρέψει τα δεδομένα ασφαλείας για τους συμμάχους του Ριάντ στον Κόλπο και έχει οδηγήσει σε διακοπή του μεγαλύτερου μέρους της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από όπου πριν από τον πόλεμο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ενεργειακών προμηθειών.
Η συμφωνία αποτελεί το αποτέλεσμα διαπραγματεύσεων που διήρκεσαν σχεδόν έναν χρόνο και για τις οποίες το Reuters είχε μεταδώσει πληροφορίες τον Ιανουάριο.
Μια συμφωνία ορόσημο, στον ιερότερο τόπο του Ισλάμ
Η υπογραφή της συμφωνίας στη Μέκκα, τον ιερότερο τόπο του Ισλάμ, προσδίδει πρόσθετο συμβολικό βάρος σε ένα σύμφωνο που βασίζεται στους μακροχρόνιους διμερείς στρατιωτικούς δεσμούς μεταξύ των τριών χωρών.
Ο Μανσούρ Αχμέντ, από το Κέντρο Στρατηγικών και Αμυντικών Σπουδών του Australian National University, δήλωσε ότι το Πακιστάν και η Τουρκία διαθέτουν ισχυρές αμυντικές βιομηχανίες, ενώ η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να συνεισφέρει μέσω επενδύσεων στην τεχνολογία.
Ωστόσο, η συμφωνία πιθανότατα δεν θα περιλαμβάνει πυρηνική διάσταση, καθώς η πυρηνική αποτροπή του Πακιστάν επικεντρώνεται σε αυτό που το Ισλαμαμπάντ θεωρεί απειλή από την Ινδία, πρόσθεσε ο Αχμέντ.
Το Πακιστάν παρέχει εδώ και δεκαετίες εκπαίδευση και τεχνική βοήθεια στις σαουδαραβικές δυνάμεις, ενώ Τουρκία και Πακιστάν έχουν πραγματοποιήσει ανταλλαγές πολεμικών πλοίων και εκπαιδευτικών αεροσκαφών.
Το 2023, το Ριάντ συμφώνησε να αγοράσει τουρκικά drones, σε μια συμφωνία που η Άγκυρα χαρακτήρισε ως τη μεγαλύτερη εξαγωγική σύμβαση της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας. Έκτοτε, το Πακιστάν έχει αναπτύξει περίπου 8.000 στρατιώτες, μαχητικά αεροσκάφη, drones και ένα σύστημα αεράμυνας στη Σαουδική Αραβία, όπως μετέδωσε το Reuters τον Μάιο, ενώ παράλληλα επιδιώκει ευρύτερες συμφωνίες ασφαλείας στον Κόλπο.
Το Ισλαμαμπάντ έχει επίσης ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με το Κουβέιτ για τη διεύρυνση μιας συμφωνίας ασφαλείας με αντάλλαγμα συνεργασία στον ενεργειακό τομέα και επενδύσεις, σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters τον Ιούλιο.
