Η Γαλλία αντικαθιστά την Ιταλία ως το επίκεντρο των ανησυχιών των αγορών σχετικά με τη βιωσιμότητα του ευρωπαϊκού χρέους, λένε επενδυτές, καθώς το Παρίσι βρίσκεται αντιμέτωπο με δύσκολες διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό τον επόμενο μήνα και ενόψει των προεδρικών εκλογών του επόμενου έτους, στις οποίες αυξάνεται η υποστήριξη προς τα κόμματα τόσο της άκρας αριστεράς όσο και της άκρας δεξιάς.
Η απόδοση του 10ετούς κρατικού ομολόγου αναφοράς της Ιταλίας, η οποία επί χρόνια διαπραγματευόταν αισθητά υψηλότερα από εκείνη της Γαλλίας, βρίσκεται κάτω από τη γαλλική για το μεγαλύτερο μέρος αυτού του καλοκαιριού, καθώς οι κάτοχοι ομολόγων απαιτούν πρόσθετη αποζημίωση για να αγοράσουν γαλλικό χρέος. Οι αποδόσεις υποχωρούν όταν οι τιμές αυξάνονται.
Οι επενδυτές υποστηρίζουν ότι αυτή η αντιστροφή της ιστορικής τάσης σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η αγορά αξιολογεί τους σχετικούς κινδύνους των δύο χωρών.
«Αν ρωτήσετε οποιονδήποτε στις αγορές ποιος είναι ο αδύναμος κρίκος της Ευρώπης, οι περισσότεροι θα δείξουν τη Γαλλία», δήλωσε ο Rohan Khanna, επικεφαλής στρατηγικής ευρωπαϊκών επιτοκίων στην Barclays. «Η Ιταλία κατάφερε να περάσει την μπάλα [στη Γαλλία]».
Η Γαλλία αποτελεί μια «τέλεια καταιγίδα» για τους επενδυτές ομολόγων, δεδομένου του συνδυασμού «κινδύνου ανάπτυξης, πολιτικού κινδύνου και δημοσιονομικού κινδύνου», πρόσθεσε ο Khanna.
Σύμφωνα με τους Financial Times η Ιταλία — μία από τις υπερχρεωμένες λεγόμενες χώρες «PIIGS» κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους της Ευρωζώνης πριν από περισσότερο από μία δεκαετία — θεωρούνταν επί μακρόν ένας από τους πιο επικίνδυνους δανειολήπτες της Ευρώπης, με δημόσιο χρέος που συγκαταλέγεται στα υψηλότερα της ηπείρου. Η Γαλλία, αντίθετα, θεωρούνταν γενικά ασφαλέστερη επιλογή.
Ωστόσο, καθώς και οι δύο χώρες αντιμετωπίζουν δύσκολες διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό αυτό το φθινόπωρο και εκλογές το επόμενο έτος, η προσοχή των επενδυτών έχει επιστρέψει στην επιδεινούμενη δημοσιονομική θέση του Παρισιού και στην αυξανόμενη πιθανότητα νίκης ενός υποψηφίου που θα είναι λιγότερο φιλικός προς τις αγορές.
Στην Ιταλία, μια περίοδος δημοσιονομικής συγκράτησης και μια ασυνήθιστα μακρά περίοδος πολιτικής σταθερότητας έχουν κερδίσει την εμπιστοσύνη μιας ολοένα μεγαλύτερης ομάδας παγκόσμιων επενδυτών.
«Η Ιταλία είναι πλέον το πρότυπο προς μίμηση στις αγορές ομολόγων της G7», δήλωσε ο Adam Posen, πρόεδρος του Peterson Institute, μιας δεξαμενής σκέψης στην Ουάσιγκτον, και πρώην μέλος της επιτροπής καθορισμού επιτοκίων της Τράπεζας της Αγγλίας.
Ενώ ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ της Ιταλίας έχει υποχωρήσει από 154% το 2020 σε 139% φέτος, της Γαλλίας έχει αυξηθεί από 114% σε 117%, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΚΤ.
Η Ιταλία καταγράφει επίσης πρωτογενές δημοσιονομικό πλεόνασμα — δηλαδή τα φορολογικά έσοδα υπερβαίνουν τις δαπάνες πριν από την καταβολή τόκων — ενώ το δημοσιονομικό έλλειμμα της Γαλλίας έχει διευρυνθεί σε περισσότερο από 5% του ΑΕΠ.
«Παλαιότερα, η Ιταλία ήταν πραγματικά ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την Ευρώπη, η χώρα για την οποία ανησυχούσαν όλοι περισσότερο… αλλά νομίζω ότι τώρα η Γαλλία εντάσσεται στην ίδια κατηγορία με την Ιταλία αρκετά γρήγορα», δήλωσε ο Tomasz Wieladek, επικεφαλής ευρωπαϊκής μακροοικονομικής στρατηγικής στην T. Rowe Price.
Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι επενδυτές «ανακατανέμουν» τα κεφάλαιά τους, απομακρυνόμενοι από τα γαλλικά ομόλογα και κατευθυνόμενοι προς τα ιταλικά, πρόσθεσε.
Τα γαλλικά ομόλογα έχουν δεχθεί πιέσεις τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς η κυβέρνηση έχει αρχίσει να αποκαλύπτει λεπτομέρειες των σχεδίων της για τον προϋπολογισμό, το πλήρες σχέδιο του οποίου αναμένεται να παρουσιαστεί στην Εθνοσυνέλευση στις 30 Σεπτεμβρίου.
Ο υπουργός Οικονομικών Ρολάν Λεσκίρ δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι στόχος του είναι το έλλειμμα να βρίσκεται όσο το δυνατόν πιο κοντά στο 5% του ΑΕΠ. Οι Σοσιαλιστές, των οποίων την υποστήριξη θα χρειαστεί η κυβέρνηση μειοψηφίας για να εγκριθεί ο προϋπολογισμός, είναι πιθανό να αντιταχθούν στις περικοπές κοινωνικών δαπανών. Οι γαλλικές κυβερνήσεις κατέρρευσαν τόσο το 2024 όσο και το 2025 κατά τη διάρκεια συγκρούσεων σχετικά με τον προϋπολογισμό.
Ο φετινός προϋπολογισμός εγκρίθηκε τελικά μόνο αφού ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί συμφώνησε να αναστείλει μια μεταρρύθμιση για την αύξηση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης έως μετά το 2027, με αντάλλαγμα την υποστήριξη για την ψήφιση της νομοθεσίας.
Παρά τους αρχικούς φόβους των αγορών για δημοσιονομική ασυδοσία ή για μια σκληρή στάση απέναντι στις Βρυξέλλες, η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι και ο υπουργός Οικονομικών Τζιανκάρλο Τζιορτζέτι έχουν αποσπάσει τα εγκωμιαστικά σχόλια των επενδυτών ομολόγων για την ισχυρή δημοσιονομική τους πειθαρχία, με το δημοσιονομικό έλλειμμα να μειώνεται από 8% το 2022 — τη χρονιά που ανέλαβαν την εξουσία — σε λίγο πάνω από 3% πέρυσι.
Ο Chris Jeffery, επικεφαλής μακροοικονομικής στρατηγικής στη Legal & General, δήλωσε ότι διατηρεί μικρότερη από τη μέση στάθμιση του δείκτη του σε γαλλικά ομόλογα και «ανακατανέμει εν μέρει αυτή τη θέση προς την Ιταλία».
«Είναι αρκετά δύσκολο να δεις πολλούς πολιτικούς να προωθούν την ανάγκη για περικοπές στον προϋπολογισμό όταν έχεις μπροστά σου τις προεδρικές εκλογές», δήλωσε ο Jeffery.
Η Γαλλία είναι η νέα Ιταλία
Άλλοι διεθνείς επενδυτές έχουν επίσης αλλάξει την άποψή τους για τη Γαλλία και την Ιταλία, σύμφωνα με αναλυτές. Η Evelyne Gomez-Liechti, στρατηγική αναλύτρια πολλαπλών κατηγοριών ενεργητικού στη Mizuho, δήλωσε ότι οι Ιάπωνες επενδυτές — οι οποίοι παραδοσιακά κατέχουν μεγάλες ποσότητες γαλλικού χρέους — μειώνουν την τοποθέτησή τους σε γαλλικά ομόλογα.
«Η Γαλλία είναι η νέα Ιταλία», δήλωσε η Gomez-Liechti.
Πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι γίνεται ολοένα πιο πιθανό ο ακροαριστερός Jean-Luc Mélenchon να εξασφαλίσει μια θέση στον δεύτερο γύρο απέναντι στην ακροδεξιά Marine Le Pen, ένα σενάριο που η Gomez-Liechti χαρακτήρισε «το χειρότερο αποτέλεσμα που θα μπορούσε να υπάρξει για τις αγορές».
Ο Filippo Taddei, ανώτερος οικονομολόγος για την Ευρώπη στη Goldman Sachs, δήλωσε ότι η αύξηση του ποσοστού των ξένων επενδυτών στις κατοχές ιταλικού κρατικού χρέους από τον Μάρτιο του 2023 αντανακλά την «ομαλοποίηση» της θέσης της Ιταλίας, μετά από χρόνια κατά τα οποία αντιμετωπιζόταν ως προβληματική περίπτωση, στον απόηχο της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008.
«Καθώς τα κεφάλαια ανακατανέμονται σε ολόκληρη την Ευρώπη, η Ιταλία αποτελεί μέρος αυτής της ανακατανομής, κάτι που δεν συνέβαινε στο παρελθόν», δήλωσε ο Taddei.
Οι αποδόσεις των ιταλικών ομολόγων υποχώρησαν κάτω από τις γαλλικές πέρυσι, για πρώτη φορά μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση, αλλά γρήγορα αυξήθηκαν και πάλι, καθώς ο πόλεμος ΗΠΑ–Ιράν εκτόξευσε τις τιμές του πετρελαίου.
Η Ιταλία είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στις αυξανόμενες τιμές ενέργειας, ενώ η Γαλλία παράγει μεγαλύτερο μέρος της ενέργειάς της στο εσωτερικό. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι οι τιμές του πετρελαίου ξεπέρασαν τα 94 δολάρια τον Αύγουστο, οι αποδόσεις των γαλλικών ομολόγων αυξήθηκαν και πάλι πάνω από εκείνες των ιταλικών.
Ένας δείκτης του πρόσθετου ασφάλιστρου κινδύνου που αποδίδουν οι επενδυτές στο μακροπρόθεσμο γαλλικό χρέος — το spread 15 ετών, 15ετούς προθεσμιακού ορίζοντα (15-year, 15-year forward spread) έναντι του αντίστοιχου γερμανικού προθεσμιακού επιτοκίου αναφοράς, το οποίο εξαλείφει τις βραχυπρόθεσμες προσδοκίες για τη νομισματική πολιτική — έχει αυξηθεί κατακόρυφα τα τελευταία χρόνια.
Η Γαλλία «δεν απέχει και τόσο από τα επίπεδα ασφαλίστρων κινδύνου της κρίσης χρέους της Ευρωζώνης», δήλωσε ο Mike Riddell, διαχειριστής χαρτοφυλακίου στη Fidelity International, προσθέτοντας ότι «η δημοσιονομική κατάσταση μοιάζει με χάος».
Ωστόσο, ενώ η Ρώμη απολαμβάνει χαμηλότερο κόστος δανεισμού από τη Γαλλία, τουλάχιστον προς το παρόν, εξακολουθεί να δέχεται σημαντικές πιέσεις από τις αγορές να μην αποκλίνει από τη δημοσιονομική της πορεία.
«Η αγορά έχει μνήμη», δήλωσε ο Taddei της Goldman, προσθέτοντας ότι οι επενδυτές δεν θα συγχωρήσουν εύκολα την περίοδο δημοσιονομικής ασυδοσίας της Ιταλίας.
«Η Ιταλία πρέπει να εφαρμόζει μια πολύ πιο προσεκτική δημοσιονομική πολιτική από τους εταίρους της, τη Γαλλία και τη Γερμανία, προκειμένου να αντιμετωπίζεται από τους συμμετέχοντες στην αγορά τόσο θετικά όσο η Γαλλία», σημείωσε.
