Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να αυξήσει την οικονομική και διπλωματική πίεση στο Ιράν, με την Ουάσιγκτον να επιχειρεί ταυτόχρονα να εξασφαλίσει την απρόσκοπτη διέλευση των πετρελαιοφόρων από τα Στενά του Ορμούζ.
Στο πλαίσιο αυτό, ο ειδικός απεσταλμένος του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ είχε το περασμένο Σαββατοκύριακο μια μυστική συνάντηση με τον σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, σεΐχη Ταχνούν μπιν Ζαγέντ αλ Ναχιάν, στη Σαρδηνία.
Σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν το περιεχόμενο των συνομιλιών, οι δύο άνδρες συζήτησαν τα επόμενα βήματα στην κρίση με το Ιράν, καθώς και ευρύτερα ζητήματα που αφορούν τη συνεργασία ΗΠΑ και ΗΑΕ.
Η συνάντηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποτελούν έναν από τους βασικότερους εταίρους των ΗΠΑ στην προσπάθεια να παραμείνει ανοιχτή η κρίσιμη θαλάσσια οδός των Στενών του Ορμούζ. Παράλληλα, ο ρόλος τους θεωρείται καθοριστικός για την επιτυχία της νέας εκστρατείας οικονομικής πίεσης κατά της Τεχεράνης.
Ο Ταχνούν μπιν Ζαγέντ θεωρείται άλλωστε μία από τις ισχυρότερες προσωπικότητες των Εμιράτων. Είναι αδελφός του προέδρου Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ, σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας και αναπληρωτής κυβερνήτης του Άμπου Ντάμπι, ενώ έχει υπό την εποπτεία του σημαντικό μέρος των επενδυτικών και τεχνολογικών συμφερόντων της χώρας.
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε λίγες ημέρες μετά την ανακοίνωση από τον υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ της «Operation Economic Outcast», ενός σχεδίου για την επιβολή βαριών δευτερογενών κυρώσεων σε χώρες, εταιρείες και οργανισμούς που εξακολουθούν να συναλλάσσονται με το Ιράν.
Πριν από την ανακοίνωση, ο Μπέσεντ είχε επικοινωνήσει και ο ίδιος με τον Ταχνούν μπιν Ζαγέντ.
Την ίδια ημέρα με τη συνάντηση Γουίτκοφ στη Σαρδηνία, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών κινήθηκε εναντίον των υποκαταστημάτων της αιγυπτιακής Banque Misr στα ΗΑΕ, λόγω συναλλαγών με το Ιράν. Η προτεινόμενη ενέργεια θα μπορούσε να αποκλείσει την τράπεζα από συναλλαγές σε δολάρια.
Η κεντρική τράπεζα των ΗΑΕ ανακοίνωσε από την πλευρά της ότι θα προχωρήσει σε «επείγουσα εξέταση» των σχετικών συναλλαγών.
Λίγες ημέρες νωρίτερα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είχαν προχωρήσει σε μια ιδιαίτερα σημαντική κίνηση, αναστέλλοντας το σύνολο των εμπορικών και χρηματοοικονομικών συναλλαγών με το Ιράν.
Η απόφαση θεωρήθηκε δραματική, καθώς ειδικά το Ντουμπάι αποτελούσε επί χρόνια βασικό εμπορικό και διαμετακομιστικό κόμβο για την ιρανική οικονομία. Το διμερές εμπόριο είχε φτάσει το 2024 τα 28 δισ. δολάρια.
Οι επικείμενες αμερικανικές κυρώσεις φαίνεται ότι έπαιξαν ρόλο στην απόφαση, αλλά σύμφωνα με πηγές δεν ήταν η βασική αιτία.
Στις 11 Αυγούστου, ιρανική αντιπροσωπεία είχε επισκεφθεί το Άμπου Ντάμπι για διακριτικές διπλωματικές συνομιλίες. Οι Ιρανοί φέρονται να δήλωσαν ότι επιθυμούν αποκλιμάκωση και βελτίωση των σχέσεων, μετά τις χιλιάδες επιθέσεις με πυραύλους και drones που είχαν εξαπολυθεί κατά των ΗΑΕ στη διάρκεια του πολέμου.
Η Τεχεράνη φέρεται ακόμη να ζήτησε τη βοήθεια των Εμιράτων για την εξασφάλιση τροφίμων και φαρμάκων, καθώς και να μην συνεργαστούν με τις αμερικανικές κυρώσεις. Το τελευταίο αίτημα απορρίφθηκε άμεσα.
Λίγες ημέρες αργότερα, όμως, οι Φρουροί της Επανάστασης ενέτειναν τις επιθέσεις εναντίον δεξαμενόπλοιων της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας των ΗΑΕ που επιχειρούσαν να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ.
Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε την οργή του Άμπου Ντάμπι και, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, αποτέλεσε τον καταλύτη για την απόφαση πλήρους αναστολής των επιχειρηματικών σχέσεων με το Ιράν.
Αμερικανικό τελεσίγραφο σε κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο
Παράλληλα, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έδωσε εντολή στις αμερικανικές πρεσβείες ανά τον κόσμο να μεταφέρουν στις κυβερνήσεις των χωρών όπου βρίσκονται επίσημο διάβημα σχετικά με την «Operation Economic Outcast».
Η Ουάσιγκτον ζητεί από τις χώρες να διακόψουν «άμεσα και συστηματικά» τις εμπορικές σχέσεις με το Ιράν και να εντοπίσουν ιρανικές επιχειρηματικές δραστηριότητες που θεωρούνται παράνομες.
Ιδιαίτερες οδηγίες έχουν αποσταλεί, μεταξύ άλλων, στις αμερικανικές διπλωματικές αποστολές σε Άμπου Ντάμπι, Μουσκάτ, Ντόχα, Χονγκ Κονγκ, Λονδίνο και Βερολίνο, με αίτημα να ασκηθεί πίεση για το κλείσιμο υποκαταστημάτων των ιρανικών τραπεζών Melli και Saderat που συνδέονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Το επόμενο βήμα της κυβέρνησης Τραμπ είναι η δημιουργία ειδικής διυπηρεσιακής ομάδας, η οποία θα αναλάβει τον συντονισμό και την εφαρμογή της νέας εκστρατείας οικονομικής πίεσης κατά του Ιράν.
