Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αναμένεται να ψηφίσει την Παρασκευή επί αιτήματος από τη διεθνή κοινότητα να εγκαταλείψει σταδιακά τον παραδοσιακό παγκόσμιο χάρτη της προβολής με το μερκατορικό σύστημα και να υιοθετήσει έναν νέο, ο οποίος θα αποτυπώνει με μεγαλύτερη ακρίβεια το πραγματικό μέγεθος της Αφρικής.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Τόγκο, Ρομπέρ Ντουσέ, δήλωσε ότι το ψήφισμα κατατέθηκε με πρωτοβουλία της χώρας του και υποστηρίζεται, μεταξύ άλλων, από τα υπόλοιπα 54 κράτη-μέλη της Αφρικανικής Ένωσης. Δεν διευκρίνισε, ωστόσο, τον συνολικό αριθμό των χωρών που έχουν ταχθεί υπέρ του.
«Η συζήτηση αυτή δεν είναι πολιτική, αλλά επιστημονική. Υπάρχουν επιστημονικές αποδείξεις και, επομένως, όλοι πρέπει να αποδεχθούμε την πραγματικότητα», τόνισε.
Τα ψηφίσματα του ΟΗΕ δεν έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα. Ενδεχόμενη υπερψήφιση, ωστόσο, θα μπορούσε να οδηγήσει σε αλλαγές τόσο στα σχολικά προγράμματα όσο και στις τεχνολογικές εφαρμογές που χρησιμοποιούνται καθημερινά, καθώς η συγκεκριμένη προβολή του χάρτη κυριαρχεί στην εκπαίδευση, στην τεχνολογία και στη δημόσια διοίκηση.
Ο χάρτης που δημιουργήθηκε για τους ναυτικούς
Ο συγκεκριμένος τρόπος απεικόνισης της Γης παρουσιάστηκε το 1569 από τον Φλαμανδό χαρτογράφο Γεράρδο Μερκάτορα, προκειμένου να διευκολύνει τους ναυτικούς στην πλοήγηση. Σχεδόν πέντε αιώνες αργότερα, εξακολουθεί να αποτελεί το παγκόσμιο πρότυπο.
Ωστόσο, εξαιτίας της μεθόδου προβολής που χρησιμοποιεί, οι περιοχές κοντά στον Ισημερινό εμφανίζονται σημαντικά μικρότερες από το πραγματικό τους μέγεθος, ενώ οι εκτάσεις που βρίσκονται σε μεγαλύτερα γεωγραφικά πλάτη παρουσιάζονται πολύ μεγαλύτερες.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Αφρικής και της Γροιλανδίας. Στον χάρτη του Μερκάτορα οι δύο περιοχές φαίνεται να έχουν περίπου το ίδιο μέγεθος, αν και στην πραγματικότητα η αφρικανική ήπειρος είναι 14 φορές μεγαλύτερη από τη Γροιλανδία.
«Στην Αφρική θα μπορούσαν να χωρέσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα, η Ινδία, η Ιαπωνία, το Μεξικό και μεγάλο μέρος της Ευρώπης και να εξακολουθεί να περισσεύει γη», αναφέρεται σε διαδικτυακό ψήφισμα στο Change.org για την εκστρατεία #CorrectTheMap, το οποίο έχει συγκεντρώσει περισσότερες από 11.000 υπογραφές.
Η Αφρικανική Ένωση υποστήριξε επισήμως την εκστρατεία τον Αύγουστο του 2025 και στη συνέχεια ανέθεσε στο Τόγκο να ηγηθεί της προσπάθειας για τη διεθνή υιοθέτησή της.
Τα δυτικά στερεότυπα
Ιστορικοί και γεωγράφοι υποστηρίζουν εδώ και χρόνια ότι η προβολή Μερκάτορα έχει τις ρίζες της σε δυτικά στερεότυπα. Την ίδια θέση διατυπώνουν και ακτιβιστές, ορισμένοι από τους οποίους χρησιμοποιούν τον όρο «χαρτογραφική αποικιοκρατία».
Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, ο χάρτης έχει επηρεάσει διακριτικά τις διεθνείς ισορροπίες ισχύος, καθώς υποβαθμίζει οπτικά τη φυσική παρουσία του Νότου. Παράλληλα, μεγεθύνει τις χώρες του βόρειου ημισφαιρίου και συρρικνώνει τις περιοχές γύρω από τον Ισημερινό.
Οι υποστηρικτές της αλλαγής θεωρούν ότι αυτή η παραμορφωμένη απεικόνιση έχει συμβάλει στην ενίσχυση προκαταλήψεων στο διεθνές εμπόριο, στις αναπτυξιακές προτεραιότητες και στα εκπαιδευτικά συστήματα.
Ένας από τους γνωστότερους επικριτές της προβολής Μερκάτορα ήταν ο Γερμανός ιστορικός Άρνο Πίτερς, ο οποίος παρουσίασε το 1973 τον παγκόσμιο χάρτη Πίτερς, βασισμένο στην προβολή Gall–Peters. Έκτοτε, ο συγκεκριμένος χάρτης χρησιμοποιείται συχνά ως εναλλακτική επιλογή.
Ο χάρτης Equal Earth στο επίκεντρο της εκστρατείας
Η εκστρατεία #CorrectTheMap του Τόγκο προωθεί την υιοθέτηση του ακριβέστερου σχεδιασμού Equal Earth, ο οποίος δημιουργήθηκε το 2018 από διεθνή ομάδα χαρτογράφων.
Πρόκειται για μια ισοδύναμη χαρτογραφική προβολή, η οποία διατηρεί τις σωστές αναλογίες μεταξύ των εκτάσεων. Οι υποστηρικτές της εκτιμούν ότι η καθιέρωσή της θα συμβάλει στην ανατροπή παγιωμένων αντιλήψεων για την Αφρική και στην αποαποικιοποίηση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων παγκοσμίως.
Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και ο Τζέι Τζέι Ένοχ, ανώτερος συνεργάτης της εταιρείας συμβούλων γεωπολιτικού κινδύνου JS Held στο Λονδίνο. Όπως επισημαίνει, ο τωρινός χάρτης υποβαθμίζει οπτικά την πραγματική έκταση της Αφρικής.
Συνδέει, μάλιστα, την εκστρατεία με την επιδίωξη των αφρικανικών κρατών να αποκτήσουν «μεγαλύτερη επιρροή στους παγκόσμιους θεσμούς και μεγαλύτερο έλεγχο στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται η ήπειρος».
«Η υιοθέτηση ενός χάρτη ίσων εμβαδών θα προσέφερε μια ακριβέστερη βάση για την εκπαίδευση και την κατανόηση του κόσμου από το κοινό. Ταυτόχρονα, θα έστελνε το μήνυμα ότι η δημογραφική, οικονομική και γεωπολιτική σημασία της Αφρικής δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται μέσα από κληρονομημένες και παραμορφωμένες συμβάσεις», σημείωσε.
