Κόσμος

Η μυστική «γραμμή του μετρό»: Δημοσιογράφος του BBC μπήκε σε υπόγειο σοβιετικό αγωγό όπου μάχονται οι Ουκρανοί

Επί επτά μήνες Ουκρανοί στρατιώτες μάχονται μέσα σε αγωγό φυσικού αερίου, προσπαθώντας να ξεφύγουν από τα drones.
Ουκρανία αγωγός

Ενώ τα drones έχουν μετατρέψει την επιφάνεια του μετώπου στην Ουκρανία σε μια εξαιρετικά επικίνδυνη ζώνη, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις αποκτούν πλέον και μια εντελώς διαφορετική διάσταση: μεταφέρονται κάτω από τη γη. Στην περιοχή του Χαρκόβου, Ουκρανοί στρατιώτες ζουν και πολεμούν επί επτά μήνες μέσα σε έναν παλιό σοβιετικό αγωγό φυσικού αερίου, χρησιμοποιώντας τον ως υπόγειο διάδρομο μετακίνησης, ανεφοδιασμού και επιχειρήσεων.

Ο αγωγός έχει διάμετρο λίγο μεγαλύτερη από ένα μέτρο. Δεν υπάρχει χώρος για να σταθεί κανείς όρθιος, ενώ σε πολλά σημεία οι στρατιώτες αναγκάζονται να κινούνται έρποντας. Κι όμως, αυτός ο ασφυκτικός μεταλλικός σωλήνας προσφέρει κάτι που έχει γίνει πλέον πολύτιμο στο σύγχρονο πεδίο μάχης: προστασία από τα drones που επιτηρούν σχεδόν αδιάκοπα τις κινήσεις στην πρώτη γραμμή.

Για τους Ουκρανούς, η υπόγεια διαδρομή δεν είναι απλώς μια εναλλακτική τακτική. Όπως εξηγεί ο στρατιώτης με το προσωνύμιο Zanuda, ο οποίος συμμετείχε στον σχεδιασμό της επιχείρησης, η μάχη κάτω από την επιφάνεια έχει εξελιχθεί, υπό τις σημερινές συνθήκες, σε σχεδόν μονόδρομο.

«Οι χερσαίες επιχειρήσεις είναι πλέον σχεδόν αδύνατες. Όλοι καταλαβαίνουν ότι, προς το παρόν, ο μόνος τρόπος να πολεμήσουμε είναι υπόγεια», λέει.

Ουκρανία: Πώς λειτουργεί ο υπόγειος αγωγός στο Κουπιάνσκ

Η πρόσβαση στο υπόγειο πεδίο μάχης αποκαλύπτει πόσο επικίνδυνη παραμένει ακόμη και η προσέγγισή του. Η διαδρομή προς τον αγωγό στην περιοχή του Χαρκόβου απαιτεί γρήγορη μετακίνηση με όχημα μέσα από ανοιχτές εκτάσεις και στη συνέχεια πεζοπορία σε λασπωμένο έδαφος, με τους Ουκρανούς στρατιώτες να έχουν τα όπλα γεμάτα, έτοιμοι να αντιμετωπίσουν ενδεχόμενη εμφάνιση ρωσικού drone.

Στην είσοδο του αγωγού, η πρώτη εντύπωση είναι η έντονη μυρωδιά αερίου και ο αποπνικτικός αέρας. Οι δύο πλευρές έχουν δημιουργήσει ανοίγματα στον σωλήνα, χρησιμοποιώντας εργαλεία συγκόλλησης για να διαπεράσουν το παχύ μεταλλικό περίβλημα και να αποκτήσουν πρόσβαση στην επιφάνεια, όπου εξακολουθεί να διεξάγεται μεγάλο μέρος των συγκρούσεων.

Η μετακίνηση στο εσωτερικό γίνεται με ένα ειδικά σχεδιασμένο ηλεκτρικό όχημα, πάνω στο οποίο κάθονται οι στρατιώτες και μεταφέρονται προμήθειες. Οι Ουκρανοί το αποκαλούν «μετρό του Κουπιάνσκ».

Η διαδρομή δεν είναι καθόλου άνετη. Το όχημα κινείται για δεκάδες λεπτά μέσα στον στενό σωλήνα, περνώντας με κραδασμούς από τα σημεία όπου έχουν συγκολληθεί τα επιμέρους τμήματα του αγωγού. Οι επιβάτες παραμένουν σκυμμένοι, με τα πόδια μαζεμένα, ενώ το όχημα παρουσιάζει κατά διαστήματα βλάβες.

Έπειτα από περίπου 40 λεπτά διαδρομής, η αποστολή φτάνει σε ένα άνοιγμα του αγωγού, όπου οι Ουκρανοί έχουν κατασκευάσει πρόχειρους χώρους αποθήκευσης πυρομαχικών και εξοπλισμού. Εκεί βρίσκεται και το σημείο από το οποίο συντονίζεται η μετακίνηση στρατιωτών και εφοδίων.

Πόλεμος στην Ουκρανία: Τρεις μήνες κάτω από τη γη

Ο στρατιώτης που είναι γνωστός με το προσωνύμιο Musician έχει περάσει περίπου τρεις μήνες σε αυτό το υπόγειο περιβάλλον. Οι έξοδοί του στην επιφάνεια ήταν ελάχιστες και περιορίζονταν κυρίως σε σύντομες επισκέψεις για να καθαριστεί ή να χρησιμοποιήσει την τουαλέτα.

Το πρόσωπό του είναι καλυμμένο με χώμα, ενώ γύρω του ο χώρος είναι τόσο περιορισμένος ώστε η παραμονή για μεγάλα χρονικά διαστήματα γίνεται μια δοκιμασία σωματικής και ψυχικής αντοχής.

Κατά διαστήματα ακούγονται εκρήξεις πυροβολικού από την επιφάνεια. Η γραμμή επαφής βρίσκεται κοντά, όμως ο Musician επιμένει ότι κάτω από τη γη αισθάνεται ασφαλής.

Την ίδια εικόνα μεταφέρουν και στρατιώτες που επιστρέφουν από τις θέσεις μάχης. Ο Vovochka, ο οποίος είχε περάσει τις προηγούμενες τρεις εβδομάδες πολεμώντας στην επιφάνεια, περιγράφει την υπόγεια διαδρομή ως σαφώς ασφαλέστερη.

«Είναι πιο άνετα μέσα στον αγωγό, επειδή εδώ δεν πετούν drones, ούτε πέφτουν βλήματα πυροβολικού ή κατευθυνόμενες βόμβες», λέει.

Η ασφάλεια, ωστόσο, είναι σχετική. Οι συγκρούσεις έχουν μεταφερθεί και στο εσωτερικό του αγωγού, όπου οι στρατιώτες βρίσκονται αντιμέτωποι με έναν εντελώς διαφορετικό τύπο κινδύνου: δεν έχουν περιθώριο ελιγμών, ενώ η επαφή με τον αντίπαλο μπορεί να γίνει σε απόσταση ελάχιστων μέτρων.

Επιχείρηση Veles: Η ουκρανική προέλαση 15 χιλιομέτρων μέσα στον αγωγό

Η ουκρανική αντεπίθεση μέσα στον αγωγό έχει αποκτήσει την κωδική ονομασία «Επιχείρηση Veles», από τον μυθικό σλαβικό θεό του κάτω κόσμου. Ξεκίνησε τον Απρίλιο και, σύμφωνα με τις ουκρανικές δυνάμεις, έχει οδηγήσει στην προώθησή τους σε μήκος 15 χιλιομέτρων κατά μήκος του αγωγού.

Πρόκειται για μια εξαιρετικά αργή και επίπονη επιχείρηση, στην οποία κάθε μέτρο απαιτεί καθαρισμό, έλεγχο και συνεχή προσοχή για πιθανή παρουσία του εχθρού.

Οι Ρώσοι είχαν αξιοποιήσει πρώτοι τον αγωγό για να διεισδύσουν προς την πόλη Κουπιάνσκ, τον Σεπτέμβριο του 2025. Δεν ήταν η πρώτη φορά που χρησιμοποιούσαν υπόγειες διαδρομές για στρατιωτικούς σκοπούς. Είχαν καταφύγει σε ανάλογες μεθόδους κατά την κατάληψη της Αβντιίβκα το 2024, αλλά και στις επιχειρήσεις τους με στόχο την ανακατάληψη περιοχών της ρωσικής περιφέρειας του Κουρσκ την προηγούμενη χρονιά.

Οι ουκρανικές δυνάμεις υποστηρίζουν ότι σταδιακά κατάφεραν να αντιστρέψουν την κατάσταση, εκμεταλλευόμενες τον ίδιο αγωγό για να περιορίσουν τη ρωσική παρουσία και να προωθηθούν.

Παγίδες, πτώματα και πυροβολισμοί σε έναν μεταλλικό σωλήνα

Οι στρατιώτες της 13ης Ταξιαρχίας Khartiia της Εθνικής Φρουράς της Ουκρανίας, που συμμετείχαν στην επιχείρηση, περιγράφουν μια αποστολή με εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες.

Πρώτος στόχος ήταν να καθαριστεί ο αγωγός από σκουπίδια, νερά και ρωσικά οδοφράγματα. Ορισμένα από αυτά, σύμφωνα με τις μαρτυρίες τους, ήταν παγιδευμένα ή είχαν στηθεί πάνω από σορούς Ρώσων στρατιωτών.

«Όταν τα μετακινούσαμε ή προσπαθούσαμε να τα περάσουμε από πάνω, δεν ξέραμε τι υπήρχε από κάτω», αναφέρει ο στρατιώτης Chyzh.

Εξίσου επικίνδυνη ήταν η ανταλλαγή πυρών. Σε έναν στενό μεταλλικό σωλήνα, οι σφαίρες μπορούν να εξοστρακιστούν απρόβλεπτα, δημιουργώντας πρόσθετους κινδύνους για τους στρατιώτες που επιχειρούν να προχωρήσουν.

«Ποτέ δεν ξέρεις πού θα καταλήξει μια σφαίρα ή προς ποια κατεύθυνση θα εξοστρακιστεί», εξηγεί ο Chyzh.

Ο συνάδελφός του, Kort, περιγράφει τις μάχες ως μια συνεχή προσπάθεια απώθησης των ρωσικών δυνάμεων. «Πυροβολούσαμε όλοι, τους πιέζαμε προς τα πίσω», λέει.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η ουκρανική πλευρά υποστηρίζει ότι κατά τη διάρκεια της επιχείρησης σκοτώθηκαν περισσότεροι από 100 Ρώσοι στρατιώτες και συνελήφθησαν άλλοι 30. Οι μάχες, όπως περιγράφει, ήταν τόσο σκληρές ώστε χρειάστηκε ακόμη και να κοιμηθεί δίπλα σε νεκρούς.

Ουκρανοί στρατιώτες: Οι κίνδυνοι και η ψυχολογική πίεση του υπόγειου πολέμου

Την επιχείρηση συντονίζει διοικητής του οποίου η προηγούμενη επαγγελματική εμπειρία ως ανθρακωρύχου αποδείχθηκε ιδιαίτερα χρήσιμη. Η γνώση των υπόγειων χώρων και των συνθηκών εργασίας κάτω από την επιφάνεια τον βοήθησε να προετοιμάσει τους στρατιώτες για μια αποστολή που απαιτεί όχι μόνο πολεμικές δεξιότητες, αλλά και μεγάλη ψυχική αντοχή.

Ο διοικητής Biashym διατηρεί τακτική επικοινωνία με τους άνδρες του μέσα από ένα κτίριο στην επιφάνεια, όπου υπάρχει και ντουλάπι με ιατρικό υλικό.

Οι στρατιώτες περνούν μεγάλο μέρος του χρόνου τους γονατιστοί ή σκυμμένοι, με αποτέλεσμα να εμφανίζουν εκδορές και τραυματισμούς. Ο Biashym παραδέχεται ότι ορισμένοι υπέστησαν κρίσεις πανικού εξαιτίας του εγκλεισμού σε τόσο περιορισμένο χώρο, ενώ άλλοι αντιμετώπισαν δυσκολίες στην αναπνοή.

Στην επιχείρηση συμμετέχουν επίσης εκατοντάδες Κολομβιανοί εθελοντές, ενταγμένοι στο 23ο Σύνταγμα Εφόδου της Ουκρανίας (RUG). Η παρουσία ξένων μαχητών έχει συμβάλει στην ενίσχυση των ουκρανικών δυνάμεων, οι οποίες αντιμετωπίζουν σημαντικές ανάγκες σε προσωπικό.

Ένας από τους Κολομβιανούς, με το προσωνύμιο Gecko, περιγράφει πόσο αργή μπορεί να είναι η πρόοδος μέσα στον αγωγό: χρειάστηκαν 30 ημέρες για να καθαριστούν μόλις 500 μέτρα.

«Ήταν δύσκολο, είχε ζέστη και φοβόμουν μέσα στον αγωγό. Κάποια στιγμή, όμως, είπα στον εαυτό μου: εντάξει, πρέπει να το αντιμετωπίσεις και να συνεχίσεις», λέει.

Ρωσία – Ουκρανία: Νέες μάχες και διεισδύσεις μέσα στον αγωγό

Η επιχείρηση δεν έχει ολοκληρωθεί. Οι ρωσικές δυνάμεις έχουν δημιουργήσει και εκείνες οχυρωμένες θέσεις στο εσωτερικό του αγωγού και εξακολουθούν να προσπαθούν να διεισδύσουν στις ουκρανικές γραμμές, χρησιμοποιώντας υπόγειες διαδρομές για να εμφανιστούν σε σημεία που μπορούν να απειλήσουν τις θέσεις των αντιπάλων τους.

Σε κέντρο ελέγχου στην επιφάνεια, δημοσιογράφοι του BBC παρακολούθησαν ουκρανικά drones να πλήττουν μια ακόμη ρωσική προσπάθεια υπερκέρασης των ουκρανικών θέσεων.

Αυτό αποτυπώνει και τη φύση της σύγκρουσης: ο πόλεμος δεν διεξάγεται αποκλειστικά κάτω από τη γη. Παραμένει μια συνδυασμένη επιχείρηση, με μάχες στην επιφάνεια, αεροπορική επιτήρηση και επιθέσεις από drones, ενώ ο αγωγός λειτουργεί ως προστατευμένος διάδρομος μετακίνησης και ανεφοδιασμού.

Πόλεμος με drones: Γιατί η Ουκρανία μεταφέρει τις μάχες κάτω από τη γη

Για τον Zanuda, επικεφαλής του τμήματος σχεδιασμού της 13ης Ταξιαρχίας Khartiia, η συγκεκριμένη επιχείρηση μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για μελλοντικές στρατιωτικές αποστολές.

Το επιχείρημά του είναι απλό: οι παλιοί σοβιετικοί αγωγοί δεν περιορίζονται στην περιοχή του Κουπιάνσκ. Σε ολόκληρη την Ουκρανία υπάρχει ένα εκτεταμένο δίκτυο υποδομών που κατασκευάστηκε την εποχή της Σοβιετικής Ένωσης για τη μεταφορά πετρελαίου, φυσικού αερίου και αμμωνίας προς την Ευρώπη.

«Οι αγωγοί υπάρχουν παντού», σημειώνει, υπενθυμίζοντας ότι μεγάλο μέρος των παλαιών ενεργειακών διαδρομών περνούσε μέσα από την Ουκρανία.

Η αξιοποίησή τους ως στρατιωτικών διαδρόμων αναδεικνύει μια νέα πραγματικότητα στο πεδίο των επιχειρήσεων. Η μαζική χρήση drones έχει περιορίσει δραστικά τη δυνατότητα μετακίνησης στρατευμάτων στην επιφάνεια, καθιστώντας τις συγκεντρώσεις δυνάμεων και τον ανεφοδιασμό εξαιρετικά ευάλωτους.

Οι υπόγειες υποδομές προσφέρουν ένα πιθανό αντίβαρο, χωρίς όμως να εξαλείφουν τους κινδύνους. Η στενότητα, ο κακός αερισμός, η εξάντληση, η πιθανότητα παγίδων και η αδυναμία ελιγμών δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου ακόμη και η παραμικρή επαφή με τον αντίπαλο μπορεί να αποβεί μοιραία.

Η Ουκρανία χρειάστηκε επτά μήνες για να εξασφαλίσει, σύμφωνα με τη δική της αποτίμηση, 15 χιλιόμετρα αγωγού. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαιρέτισε την επιχείρηση ως επιτυχία, καθώς συνέβαλε στην ανάκτηση χαμένου εδάφους και ενίσχυσε το ηθικό των ουκρανικών δυνάμεων.

Δεν άλλαξε, ωστόσο, από μόνη της την πορεία του πολέμου.

Αυτό που ανέδειξε είναι κάτι διαφορετικό: σε ένα μέτωπο όπου τα drones κυριαρχούν στον ουρανό και περιορίζουν τις κινήσεις στην επιφάνεια, ακόμη και ένας εγκαταλελειμμένος σοβιετικός αγωγός μπορεί να μετατραπεί σε κρίσιμο στρατιωτικό διάδρομο. Και για τους στρατιώτες που ζουν μέσα του, η μάχη για την επιβίωση διεξάγεται πλέον κυριολεκτικά κάτω από τα πόδια του κόσμου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Ακολουθήστε το iEidiseis.gr στο Google News
Ακολουθήστε το iEidiseis.gr στο Google News
PlayStation Network Chevron Left
Προβλήματα στο PlayStation Network: Χιλιάδες χρήστες αναφέρουν δυσλειτουργίες
Η γεωπολιτική εξαφάνιση της Ευρώπης και η ιστορική τριμερής Τραμπ, Πούτιν, Σι
Chevron Right