Νέα απότομη άνοδο κατέγραψαν οι τιμές του πετρελαίου με φόντο το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις για τον πόλεμο στο Ιράν. Το πρωί της Τετάρτης, ο αργό Brent αυξήθηκε περίπου στα 115 δολάρια το βαρέλι, αφού είχε κλείσει λίγο πάνω από τα 110 δολάρια το βράδυ της Τρίτης. Η τιμή υποχώρησε ελαφρώς στα 114,37 δολάρια λίγο πριν το μεσημέρι (ώρα BST) για να ανέβει και πάλι λίγο αργότερα, αγγίζοντας τα 117 δολάρια.
Οι ΗΠΑ δηλώνουν πως προετοιμάζονται για «παρατεταμένο» θαλάσσιο αποκλεισμό της Τεχεράνης, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ με μια νέα ανάρτηση στο Truth Social – που συνοδεύεται από μια φωτογραφία (δημιούργημα ΑΙ) η οποία τον παρουσιάζει αρματωμένο – έστειλε «πολεμικό» μήνυμα στο ιρανικό καθεστώς: «Τέρμα πια το καλό παιδί. Ας λογικευτούν σύντομα».
Συνέχιση του αποκλεισμού – Το «λιγότερο κακό» για τον Τραμπ
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δώσει εντολή σε συνεργάτες του να προετοιμαστούν για συνέχιση, αλλά και επέκταση, του θαλάσσιου αποκλεισμού του Ιράν, σε μια προσπάθεια να ασκήσει περαιτέρω πίεση στην οικονομία της χώρας.
Αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ο Τραμπ επέλεξε αυτόν τον δρόμο, καθώς οι άλλες επιλογές, η επανέναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων με βομβαρδισμού ή η πλήρης αποχώρηση από τη σύγκρουση – ενείχαν μεγαλύτερο ρίσκο.
Η δημοτικότητά του Τραμπ συνεχίζει να πέφτει με τους πολιτικούς αναλυτές να υπογραμμίζουν πως το σημείο καμπής για την αποδοχή του πρόεδρου των ΗΠΑ ήταν η κήρυξη του πολέμου κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Έκτοτε οι τιμές της βενζίνες έχουν πάρει την ανιούσα και τα ποσοστά του την… κατιούσα.
Σύμφωνα με τελευταία μέτρηση των Reuters/Ipsos, μόλις το 34% των Αμερικανών εγκρίνει τις πολιτικές του Τραμπ, από 36% σε προηγούμενη έρευνα και από 47% όταν ανέλαβε τα προεδρικά καθήκοντα. Τα ποσοστά του είναι αρκετά χαμηλότερα όταν η ερώτηση αφορά το κόστος ζωής: Μόλις 22% του δίνουν «θετική ψήφο».
Ιράν: «Οι ΗΠΑ δεν είναι σε θέση να υπαγορεύουν όρους»
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη υποστηρίζει πως μπορεί να αντέξει τον αποκλεισμό καθώς έχει ενεργοποιήσει εναλλακτικές εμπορικές οδούς και διαμηνύει πως εάν οι ΗΠΑ δεν άρουν τον αποκλεισμό, τότε θα συνεχιστεί το «μπλόκο» στα Στενά του Ορμούζ, που έχει προκαλέσει τεράστια προβλήματα στην παγκόσμια αγορά ενέργειας με άμεσες συνέπειες στην οικονομία διεθνώς.
Σημειώνεται πως από το θαλάσσιο πέρασμα, υπό κανονικές συνθήκες, διέρχεται το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Σταδιακά τα αποθέματα των κρατών πιέζονται και οι τιμές – παρά τις διακυμάνσεις – παραμένουν σημαντικά υψηλότερες σε σχέση με τα επίπεδα πριν από τη σύγκρουση.
Ιρανοί αξιωματούχοι επισημαίνουν πως οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον σε θέση να υπαγορεύουν τι θα κάνουν άλλες χώρες, και ότι οφείλουν «να αποδεχθούν πως πρέπει να εγκαταλείψουν τις παράνομες και παράλογες απαιτήσεις τους». Μάλιστα υψηλόβαθμη πηγή των ιρανικών υπηρεσιών ασφαλείας προειδοποίησε ότι ναυτικός αποκλεισμός από τις ΗΠΑ θα αντιμετωπιστεί σύντομα με «μια άνευ προηγουμένου στρατιωτική δράση».
«Μαύρα μαντάτα» από Παγκόσμια Τράπεζα και αναλυτές
Η Παγκόσμια Τράπεζα προέβλεψε την Τρίτη ότι εφόσον δεν υπάρξει κάποια συμφωνία για να ομαλοποιηθεί η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, οι τιμές της ενέργειας θα αυξηθούν κατά 24% το 2026, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία, πριν από τέσσερα χρόνια.
Οικονομικοί αναλυτές εκτιμούν ότι το παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει περιορίσει την παραγωγή κατά άνω των 10 εκατ. βαρελιών πετρελαίου ημερησίως, προκαλώντας το μεγαλύτερο σοκ εφοδιασμού στην ιστορία και αυξάνοντας τους κινδύνους για μια παγκόσμια ύφεση.
Σημειώνουν δε πως ακόμα κι αν το Στενό ανοίξει ξανά το προσεχές διάστημα, η ανάκαμψη της παραγωγής πετρελαίου θα χρειαστεί μήνες, ενδεχομένως και χρόνια, καθώς πολλές κρίσιμες εγκαταστάσεις στον Κόλπο έχουν καταστραφεί και η διαδικασία επανεκκίνησης της εξόρυξης είναι πολύπλοκη και χρονοβόρα, καθιστώντας δύσκολη την επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση.
«Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δεν εκτόξευσε απλώς τις τιμές του πετρελαίου – ανέδειξε το πόσο επικίνδυνα συγκεντρωμένες είναι οι παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού γύρω από το Στενό του Ορμούζ», υπογραμμίζουν αναλυτές, σημειώνοντας πως οι εξελίξεις λειτουργούν και ως καταλύτης για την αναζήτηση εναλλακτικών προμηθευτών, αλλά και τη σύναψη νέων ενεργειακών συμφωνιών ανά τον κόσμο. Ταυτόχρονα, τα κράτη του Κόλπου εξετάζουν την ανάπτυξη νέους αγωγών για να παρακάμψουν το Στενό του Ορμούζ.
Ενδεικτική των μεταβολών που έχει πυροδοτήσει ο πόλεμος στο Ιράν στις μέχρι πρότινος σταθερές στην αγορά του πετρελαίου, είναι και η απόφαση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων να αποχωρήσουν από τον ΟΠΕΚ (Οργανισμό Πετρελαιοπαραγωγών Χωρών).
Οι αναλυτές της Wall Street φαίνεται πως πλέον αρχίζουν να αποδέχονται ότι οι υψηλότερες τιμές λόγω της σύγκρουσης θα διαρκέσουν περισσότερο. Η Citi αναθεώρησε προς τα πάνω τις προβλέψεις της αυτή την εβδομάδα, όπως και η Goldman Sachs, η οποία εκτιμά ότι η μέση τιμή του Brent θα φτάσει τα 90 δολάρια το βαρέλι στο τέταρτο τρίμηνο, από 80 προηγουμένως. Πρόκειται για το «αισιόδοξο σενάριο», το οποίο υποθέτει ότι τα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσαν να επαναλειτουργήσουν μέχρι το τέλος Ιουνίου.
Όμως ακόμη και σε αυτήν την περίπτωση, η εκτίμηση για την τιμή του πετρελαίου είναι σχεδόν 30 δολάρια υψηλότερη σε σχέση με τα επίπεδα πριν την έναρξη του πολέμου. Μόλις ένας μήνας καθυστέρηση, δηλαδή άνοιγμα στα τέλη Ιουλίου, συνεπάγεται τιμές στα 100 δολάρια. Εάν δε το «μπλόκο» στο θαλάσσιο πέρασμα συνεχιστεί επί μακρόν, τότε το πετρέλαιο θα παραμένει σε υψηλά επίπεδα, φτάνοντας ή και ξεπερνώντας τα 120 δολάρια το βαρέλι.
