Το πρώτο σοκ των σχεδίων ΣΥΡΙΖΑ-Κατρούγκαλου το 2016 ήταν η κατάργηση των επικουρικών συντάξεων. Οι έντονες αντιδράσεις τότε απέστειλαν ξανά πίσω στις Βρυξέλλες το σχέδιο του Ντέκλαν Κοστέλο, εκπρόσωπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην τρόικα, ο οποίος συνέταξε το ασφαλιστικό και υιοθέτησε τότε άκριτα ο ΣΥΡΙΖΑ).
Μας έμεινε το «Ασφαλιστικό Κατρούγκαλου» με τις περικοπές στις κύριες συντάξεις άνω του 18%, οι οποίες λειτούργησαν αθροιστικά στις προηγηθείσες περικοπές του πρώτου και δεύτερου μνημονίου. Τότε η Ν.Δ. διαρρήγνυε τα ιμάτιά της ως αντιπολίτευση και επαναλάμβανε ότι θα καταργούσε τον Νόμο Κατρούγκαλου (Νόμος 4387/16)! Τελικά, όχι μόνο δεν ακύρωσε τον νόμο του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά επιπλέον εφαρμόζει τώρα ατόφιο το αρχικό σχέδιο της τρόικας για πλήρη εγκαταλείψει των επικουρικών συντάξεων!
Με δύο τρόπους συμβαίνει αυτό:
1. Τη δημιουργία του κεφαλαιοποιητικού επικουρικού ταμείου ΤΕΚΑ για τους νέους και νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας, εις τρόπον ώστε να μην «αιμοδοτείται» με νέους πόρους (εισφορές) το επικουρικό ΕΤΕΑΕΠ. Και χωρίς εισφορές ένα αναδιανεμητικό ταμείο οδηγείται σε κλείσιμο, παρά το γεγονός ότι για το μεσοδιάστημα το κενό των ασφαλιστικών εισφορών καλύπτεται εν μέρει από τον προϋπολογισμό. Κατέστησε δηλαδή οιονεί ελλειμματικό το επικουρικό ταμείο!
2. Κατά τα τελευταία τέσσερα χρόνια των αναπροσαρμογών στις κύριες συντάξεις, οι επικουρικές παραμένουν «παγωμένες». Δηλαδή η κριτική στην κυβέρνηση δεν περιορίζεται απλά στο γεγονός ότι δεν άλλαξε τον Νόμο Κατρούγκαλου όπως διακήρυττε, αλλά πήγε πίσω στην… αρχειοθήκη της τρόικας και επανέφερε το αρχικό «σχέδιο Κοστέλο» για διολίσθηση στο κενό και της επικουρικής σύνταξης.
Οι απώλειες
Στα 740 εκατ. ευρώ υπολογίζονται οι απώλειες στις επικουρικές συντάξεις που είχαν 1,3 εκατ. ασφαλισμένοι κατά την τελευταία τετραετία. Από το 2023 που ξεκίνησαν οι αναπροσαρμογές στις κύριες συντάξεις, οι επικουρικές δεν αναπροσαρμόστηκαν στο παραμικρό. Εφαρμόζοντας, ουσιαστικά, τη ρήτρα «μηδενικού ελλείμματος»: Καταβάλλονται δηλαδή σαν συντάξεις όσες εισφορές εισπράττονται.
Έτσι, εάν ο μηχανισμός του επικουρικού (e-ΕΦΚΑ) δεν αποδίδει (απώλεια εσόδων/ασφαλιστικών εισφορών) ή εάν οι νέοι ασφαλισμένοι (έως 35 ετών) ασφαλίζονται στο κεφαλαιοποιητικό ΤΕΚΑ (νέο επικουρικό), ενώ μέρος μόνον των ασφαλιστικών απωλειών (εισφορών των νέων) πληρώνει το δημόσιο-, αυτά είναι αδιάφορα. Οι επικουρικές συντάξεις μένουν καθηλωμένες.
Ακόμη και οι κύριες συντάξεις που έχουν αναπροσαρμοστεί, έστω και κάτω του επίσημου πληθωρισμού, από το 2023 και μετά δημιουργούν την (ψευδ)αίσθηση ότι αυτές αυξάνονται.
Στη διάρκεια των τελευταίων χρόνων, οι κύρίις συντάξεις αυξήθηκαν, αθροιστικά, σε ποσοστό 16,37%, με τον επίσημο πληθωρισμό άνω του 19%. Και αυτό καθώς δίνεται σαν αύξηση ο μισός πληθωρισμός συν το 50% του ΑΕΠ, ένα υβριδικό σχήμα που οδηγεί σε αναπροσαρμογές κατώτερες του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή.
Την ίδια στιγμή, οι μηδενικές αναπροσαρμογές στις επικουρικές διατήρησαν «παγωμένο» το σχετικό ετήσιο κονδύλι στα 4,5 δισ. ευρώ. Με αποτέλεσμα να χάσουν οι συνταξιούχοι περί τα 740 εκατ. ευρώ.
- 348,7 εκατ. το 2023 (αύξηση 7,75% στις κύριες συντάξεις)
- 145,5 εκατ. το 2023 (αύξηση 3%)
- 120 εκατ. το 2024 (αύξηση 2,5%)
- 122,8 εκατ. για φέτος (αύξηση 2,4%)
Κοντολογίς, εάν δινόταν η ίδια εισοδηματική πολιτική (με τις κυρίες) και στις επικουρικές συντάξεις, το συνολικό κονδύλι θα έφτανε σήμερα στα 5,4 δισ. ευρώ, προσαυξημένο δηλαδή κατά 16,37%.
Έτσι, στον κλάδο επικούρισης έχει δημιουργηθεί μικρό πλεόνασμα (ετήσιας) χρήσης περί τα 400 εκατ. ευρώ, ικανό να χρησιμεύσει σε μικρές αναπροσαρμογές για το προεκλογικό 2027.
