Η Γροιλανδία, που είναι το μεγαλύτερο νησί του πλανήτη και διοικητικά ανήκει στη Δανία, συρρικνώνεται και αλλάζει μορφή εξαιτίας της τήξης των παγετώνων της.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Geophysical Research, η απώλεια πάγου από την Εποχή των Παγετώνων έως σήμερα έχει μειώσει την πίεση πάνω στη γήινη λιθόσφαιρα, προκαλώντας παραμορφώσεις στην τεκτονική πλάκα και στα βαθύτερα στρώματα του φλοιού.
The island has moved northwestward over the past 20 years by 2 centimeters (0.7 inches) per year.
Posted by IFLScience on Thursday, October 16, 2025
Μια «κινούμενη» ήπειρος που χάνει σταδιακά έδαφος
Οι επιστήμονες διαπιστώνουν ότι, εδώ και 20.000 χρόνια, καθώς λιώνουν οι πάγοι, το υπέδαφος στη Γροιλανδία υφίσταται συνεχή γεωλογική αναμόρφωση. Το αποτέλεσμα είναι η σταδιακή μείωση του συνολικού της όγκου, χωρίς όμως το φαινόμενο να εξελίσσεται ομοιόμορφα σε όλη την έκταση του νησιού. Ορισμένες περιοχές συρρικνώνονται, ενώ άλλες επεκτείνονται, δημιουργώντας ένα πολύπλοκο μωσαϊκό γεωλογικών κινήσεων.
Επιπλέον, η μελέτη αποκαλύπτει ότι η Γροιλανδία μετακινείται βορειοδυτικά κατά περίπου 2 εκατοστά ετησίως κατά την τελευταία 20ετία, λόγω της συνεχιζόμενης αναπροσαρμογής της γήινης κρούστας.
«Η Γροιλανδία γίνεται μικρότερη, αλλά αυτό αλλάζει»
«Συνολικά, αυτό σημαίνει ότι η Γροιλανδία γίνεται ελαφρώς μικρότερη, αλλά αυτό θα μπορούσε να αλλάξει στο μέλλον, με την επιτάχυνση της τήξης που παρατηρούμε σήμερα», εξηγεί ο Ντάνιαλ Λόνγκφορς Μπεργκ, επικεφαλής της μελέτης και ερευνητής στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο της Δανίας (DTU) και το Jet Propulsion Laboratory της NASA.
Ο Ντάνιαλ Λόνγκφορς Μπεργκ Μπεργκ διευκρινίζει ότι η κατάσταση είναι περίπλοκη, καθώς διαφορετικές γεωλογικές δυνάμεις δρουν ταυτόχρονα σε αντίθετες κατευθύνσεις: «Ο πάγος που έχει λιώσει τις τελευταίες δεκαετίες, έχει προκαλέσει ανύψωση, οπότε η επιφάνειά της έχει στην πραγματικότητα μεγαλώσει κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Ταυτόχρονα, βλέπουμε κίνηση προς την αντίθετη κατεύθυνση, όπου η Γροιλανδία ανυψώνεται και συρρικνώνεται λόγω προϊστορικών αλλαγών που σχετίζονται με την τελευταία Εποχή των Παγετώνων και το τέλος της».
Τι έδειξαν οι σχετικές επιστημονικές μετρήσεις
Επισημαίνεται ότι η Γροιλανδία, με έκταση 2,1 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, βρίσκεται πάνω στην τεκτονική πλάκα της Βόρειας Αμερικής. Οι τεκτονικές πλάκες είναι τεράστιες επιφάνειες του γήινου φλοιού που κινούνται αργά πάνω από τον μανδύα της Γης – ένα στρώμα θερμού, ημι-στερεού υλικού που ρέει εξαιρετικά αργά.
Η συνεχής αυτή κίνηση, σύμφωνα με το IFLScience, εξηγεί γιατί η Γροιλανδία μεταβάλλεται φυσικά με την πάροδο του χρόνου. Καθώς οι πάγοι λιώνουν, η τεράστια πίεση που ασκούσαν στο έδαφος, μειώνεται, με αποτέλεσμα ο φλοιός και ο μανδύας να ανυψώνονται σταδιακά. Σε ορισμένα σημεία, μάλιστα, το υπέδαφος «τεντώνεται« και ανυψώνεται, ενώ αλλού συμπιέζεται και βυθίζεται.
Για να καταγράψουν αυτές τις κινήσεις, οι ερευνητές του Τεχνικού Πανεπιστημίου της Δανίας ανέλυσαν δεδομένα από 58 σταθμούς GPS που είναι τοποθετημένοι περιμετρικά του νησιού. Τα όργανα αυτά παρακολουθούν την ακριβή θέση της Γροιλανδίας, τις μεταβολές στο υπέδαφος και στην παραμόρφωση της γήινης επιφάνειας. Τα στοιχεία ενσωματώθηκαν σε μοντέλο γεωλογικής εξέλιξης 26.000 ετών, με εξαιρετικά ακριβείς μετρήσεις των τελευταίων δύο δεκαετιών.
«Αυτό σημαίνει ότι πλέον μπορούμε να μετράμε τις κινήσεις με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια», τονίζει ο Ντάνιαλ Λόνγκφορς Μπεργκ Μπεργκ, προσθέτοντας: «Ποτέ στο παρελθόν δεν είχαμε τόσο λεπτομερή δεδομένα για το πώς μετατοπίζεται η Γροιλανδία. Η υπόθεση ήταν ότι κυρίως “τεντώνεται” λόγω της τήξης των πάγων, αλλά προς έκπληξή μας διαπιστώσαμε ότι υπάρχουν μεγάλες περιοχές όπου η Γροιλανδία συρρικνώνεται».
