Για όσους βρίσκονται στο βόρειο ημισφαίριο, την Κυριακή (21/12) βίωσαν το χειμερινό ηλιοστάσιο, δηλαδή τη μεγαλύτερη νύχτα του χρόνου. Ωστόσο, μπορεί να είναι εκπληκτικό ότι αν και η ημέρα σταδιακά μεγαλώνει, η ανατολή του Ηλίου δεν γίνεται νωρίτερα – τουλάχιστον όχι ακόμα.
Τι σημαίνει πραγματικά μία ημέρα
Πάντως, σύμφωνα με το IFLScience, το πρόβλημα είναι ότι ο Ήλιος και τα ρολόγια μας δεν συμφωνούν ακριβώς λόγω των πολλών αστρονομικών κινήσεων του πλανήτη. Αυτές οι κινήσεις είναι ως επί το πλείστον κανονικές, αλλά όχι τόσο κανονικές όσο απαιτεί η κοινωνία μας με την ακριβή χρονομέτρηση.
Ας αρχίσουμε με το πόσο διαρκεί η ημέρα, καθώς όπως έχουμε ορίσει, μία ημέρα αποτελείται από 24 ώρες μέσου ηλιακού χρόνου. Το «μέσου» είναι η λέξη-κλειδί εδώ. Η ημέρα υπολογιζόταν παλιά μεταξύ δύο διαδοχικών μεσημεριών, όταν ο Ήλιος περνά πάνω από έναν συγκεκριμένο μεσημβρινό.
Ενώ κατά τη διάρκεια ενός έτους αυτό κατά μέσο όρο ισούται με 24 ώρες συν ή πλην μερικά χιλιοστά του δευτερολέπτου, η διάρκεια στην ημέρα δεν παραμένει η ίδια, όταν μετράται μέρα με τη μέρα. Οι ημέρες είναι μεγαλύτερες κοντά στα ηλιοστάσια και μικρότερες στις ισημερίες. Αυτό προκαλεί μια μετατόπιση μεταξύ του πραγματικού μεσημεριού με βάση τη θέση του Ήλιου στον ουρανό και του χρόνου που μετρούν τα ρολόγια.
Η ελλειπτική τροχιά της Γης
Βέβαια, παίζει ρόλο και η τροχιά της Γης που δεν είναι κυκλική, αλλά ελλειπτική. Αυτό σημαίνει ότι ο πλανήτης πλησιάζει τον Ήλιο και απομακρύνεται. Έτσι, αυτή η διακύμανση στην απόσταση είναι περίπου 5 εκατομμύρια χιλιόμετρα, με το πιο μακρινό σημείο (αφήλιο) να συμβαίνει στις αρχές Ιουλίου και το πιο κοντινό (περιήλιο) να συμβαίνει στις αρχές Ιανουαρίου.
Αυτό το γεγονός μπορεί να κάνει τους ανθρώπους στο βόρειο ημισφαίριο να αναρωτιούνται: Πώς είναι χειμώνας εδώ, αν είμαστε πιο κοντά στον Ήλιο; Το κλίμα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους δεν εξαρτάται από την απόσταση από τον Ήλιο. Ο λόγος για την εποχές είναι η κλίση του πλανήτη μας. Η Γη έχει μια αρκετά εντυπωσιακή κλίση 23,7 μοιρών και δείχνει πάντα προς την ίδια κατεύθυνση, δηλαδή προς τον Πολικό Αστέρα στο βόρειο ημισφαίριο, καθώς περιστρέφεται γύρω από τον Ήλιο. Αυτό δημιουργεί τις εποχές με τις ισημερίες και τα ηλιοστάσια.
Το «κλειδί» είναι ο συνδυασμός τροχιάς και κλίσης
Ο συνδυασμός της ελλειπτικής τροχιάς, που επηρεάζει την ταχύτητα του πλανήτη, και της αξονικής κλίσης, που προκαλεί την άνιση μεταβολή της διάρκειας του φωτός στην ημέρα, είναι το «κλειδί».
Καταληκτικά, οι τροχιακές επιδράσεις υστερούν σε σχέση με την επίδραση της κλίσης, οπότε τον χειμώνα η πιο αργοπορημένη ανατολή είναι μερικές εβδομάδες μετά το ηλιοστάσιο ενώ, το καλοκαίρι, είναι η πιο αργοπορημένη δύση που μετατοπίζεται.
