Κινδυνεύει να εξαφανιστεί η Νεκρά Θάλασσα, ένα από τα πιο αλμυρά υδάτινα σώματα στον κόσμο, λόγω της λειψυδρίας, της βιομηχανικής εκμετάλλευσης και της ανθρωπογενούς κλιματικής κρίσης.
Τα γαλαζοπράσινα νερά της έχουν γεμίσει με σχηματισμούς από αλάτι, καθώς κάθε χρόνο η αλμυρή αυτή λίμνη υποχωρεί κατά περίπου 1,2 μέτρα. Κατά τις τελευταίες πέντε δεκαετίες, η επιφάνειά της έχει συρρικνωθεί κατά περίπου το ένα τρίτο.
Παράλληλα, η αλλαγή αυτή έχει επηρεάσει και τον περιβάλλοντα χώρο ο οποίος έχει γεμίσει καταβόθρες, δηλαδή τεράστιες τρύπες λόγω υποχώρησης του εδάφους. Παρά το γεγονός ότι αποτελεί τουριστική ατραξιόν, υπάρχει και μια εικόνα εγκατάλειψης.
Τα ρεκόρ της Νεκράς Θάλασσας
Η Νεκρά Θάλασσα βρίσκεται εκεί όπου συναντώνται τα εδάφη του Ισραήλ, της Ιορδανίας και της Παλαιστίνης και είναι ένας τόπος ακραίων φαινομένων.
Είναι το χαμηλότερο σημείο του πλανήτη, περίπου 426 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Επίσης, είναι σχεδόν 10 φορές πιο αλμυρή από τον ωκεανό, γεγονός που σημαίνει ότι όποιος κολυμπάει εκεί μπορεί να επιπλεύσει στην επιφάνειά της χωρίς καμία προσπάθεια.
Ουσιαστικά, είναι μια αλμυρή λίμνη και το νερό της προέρχεται από τον Ιορδάνη ποταμό.
Η αλλαγή στη Νεκρά Θάλασσα
Παρά το γεγονός ότι το σεληνιακό τοπίο της Νεκράς Θάλασσας παραμένει γοητευτικό, μια αποστολή του CNN αποκαλύπτει εκτενώς το μέγεθος της συρρίκνωσής της.
«Κάθε χρόνο κερδίζουμε περίπου εφτάμισι μέτρα νέας ακτογραμμής», δήλωσε στο αμερικανικό δίκτυο ο Μπεν Ζακέν, ο οποίος διατηρεί τουριστική επιχείρηση με σκάφη στη Νεκρά Θάλασσα.
Καθώς συρρικνώνεται, η Νεκρά Θάλασσα αλλάζει και γίνεται ακόμη πιο αλμυρή. Έτσι, τόσο στην επιφάνεια όσο και στον πυθμένα της λίμνης, έχουν δημιουργηθεί φυσικά γλυπτά από αλάτι. Όμορφα να τα βλέπεις, αλλά μια υπενθύμιση ότι η ζημιά έχει ήδη γίνει.
Το νερό που υποχωρεί αλλάζει επίσης το τοπίο με έναν πιο επικίνδυνο τρόπο, καθώς υπάρχουν πλέον περισσότερες από 6.000 καταβόθρες γύρω αλλά και μέσα στη Νεκρά Θάλασσα. Το 2015 είχε κλείσει εντελώς για τους τουρίστες, ενώ τμήματά της παραμένουν κλειστά για το κοινό ακόμη και σήμερα.
Για παράδειγμα, ένα δημοφιλές θέρετρο πάνω στη Νεκρά Θάλασσα έχει κλείσει για πάντα: ο δρόμος προς την ακτή έχει γεμίσει με καταβόθρες, τα σκαλιά προς την παραλία έχουν σπάσει και το άδειο εστιατόριο αποπνέει μια εικόνα εγκαταλειψης.
Οι αιτίες της καταστροφής
Με την πάροδο των δεκαετιών, ο Ιορδάνης ποταμός και ο κύριος παραπόταμός του, ο Γιαρμούκ, συρρικνώθηκαν καθώς κατασκευάστηκαν φράγματα και εκτράπηκαν από το Ισραήλ, τη Συρία και την Ιορδανία για να ξεδιψάσουν άνθρωποι, καλλιέργειες και ζώα.
Ο ποταμός μετέφερε παλαιότερα 1,3 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού στη Νεκρά Θάλασσα. Το ποσό αυτό έχει μειωθεί σε περίπου 100 εκατομμύρια κυβικά μέτρα.
Η βιομηχανία εξόρυξης ορυκτών είναι ο άλλος σημαντικός παράγοντας της παρακμής.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, η Νεκρά Θάλασσα χωρίστηκε σε δύο λεκάνες, οι οποίες τώρα χωρίζονται από μια λωρίδα ξηράς. Η βαθύτερη βόρεια λεκάνη, όπου πραγματοποιούνται οι τουριστικές περιηγήσεις, είναι το φυσικό απομεινάρι της θάλασσας. Η νότια λεκάνη συντηρείται τεχνητά και αποτελείται από μια σειρά βιομηχανικών δεξαμενών εξάτμισης.
Εταιρείες στην ισραηλινή και την ιορδανική πλευρά αντλούν νερό από τη βόρεια λεκάνη προς τις δεξαμενές στη νότια πλευρά. Το νερό εξατμίζεται στον ήλιο, αφήνοντας πίσω του μια άλμη, από την οποία οι εταιρείες εξάγουν ορυκτά, συμπεριλαμβανομένης της ποτάσας και του μαγνησίου, για λιπάσματα και άλλες βιομηχανικές χρήσεις.
Υπάρχει επίσης και μια άλλη δύναμη σε λειτουργία: η κλιματική αλλαγή. Οι ξηρασίες γίνονται πιο έντονες και παρατεταμένες, και οι βροχοπτώσεις είναι πιο σπάνιες
Δύσκολη η λύση στο πρόβλημα
Πολλά σχέδια έχουν πέσει με τα χρόνια στο τραπέζι για τη διάσωση της Νεκράς Θάλασσας, αλλά είναι δύσκολο να υλοποιηθούν.
Μια ιδέα είναι να βρεθεί μια νέα πηγή νερού για την αναπλήρωσή της. Υπήρξε, μάλιστα, το 2013 μια συμφωνία μεταξύ Ιορδανίας, Ισραήλ και Παλαιστινιακής Αρχής για να εξεταστεί το ενδεχόμενο να μεταφερθεί νερό από την Ερυθρά Θάλασσα στη Νεκρά Θάλασσα.
Αυτό το έργο, βέβαια, κοστίζει εκατομμύρια, ενώ κάποιοι επιστήμονες ανησυχούσαν για πιθανή άνθηση φυτοπλαγκτού ή τον σχηματισμό λευκών κρυστάλλων γύψου λόγω της διαφορετικής χημικής σύνθεσης του νερού.
Μια άλλη ιδέα είναι η αποκατάσταση του Ιορδάνη ποταμού μέσω της μείωσης της εκτροπής και της απελευθέρωσης περισσότερου νερού σε αυτόν. Ωστόσο, και αυτή η λύση δεν αρκεί σε μια τόσο άνυδρη περιοχή: ουσιαστικά παίρνει νερό από πληθυσμούς που το έχουν ανάγκη και το μεταφέρει στη Νεκρά Θάλασσα.
Άλλοι θέλουν να στοχεύσουν τις βιομηχανίες που αντλούν νερό για την εξόρυξη ορυκτών. Φυσικά, και εδώ υπάρχουν αντιδράσεις για τη μείωση των εσόδων και των θέσεων εργασίας.
Σε κάθε περίπτωση, και παρά τις διαβεβαιώσεις των εκάστοτε κυβερνήσεων ότι το πρόβλημα με τη Νεκρά Θάλασσα είναι κρίσιμης σημασίας, η αντιμετώπισή του έχει μπει σε δεύτερη μοίρα τα τελευταία χρόνια λόγω των γεωπολιτικών αναταράξεων στην περιοχή.
