Ένα μυστηριώδες κοσμικό αντικείμενο, με διαστάσεις συγκρίσιμες με εκείνες του ηλιακού συστήματος, εντόπισε διεθνής ομάδα αστρονόμων με τη βοήθεια του διαστημικού τηλεσκοπίου «James Webb». Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι μπορεί να πρόκειται για έναν νέο τύπο αστροφυσικού αντικειμένου, τον οποίο αποκαλούν «black hole star», δηλαδή «άστρο μαύρης τρύπας».
Συγκεκριμένα, το αντικείμενο ονομάζεται MoM-BH*-1 και παρατηρείται όπως ήταν, όταν το Σύμπαν είχε ηλικία μόλις 660 εκατομμυρίων ετών. Η μελέτη δημοσιεύθηκε την Τετάρτη (12/8) στο «Nature». Η ίδια η επιστημονική εργασία περιγράφει το MoM-BH*-1 ως μια πιθανή υπερμεγέθη μαύρη τρύπα που περιβάλλεται από εξαιρετικά πυκνό αέριο.
How close is too close to a black hole? Asking for a friend. 😬
Webb just revealed dust and water surviving in the extreme environment of a star located near our Milky Way’s supermassive black hole, Sagittarius A*!https://t.co/GVqMLs39gn pic.twitter.com/DwOBwJIOky
— NASA Webb Telescope (@NASAWebb) 12 Αυγούστου 2026
Τι είναι το μυστηριώδες κοσμικό αντικείμενο
Πιο αναλυτικά, το MoM-BH*-1 ξεχώρισε στις εικόνες του διαστημικού τηλεσκοπίου «James Webb» λόγω του ιδιαίτερα κόκκινου χρώματός του. Ήταν, μάλιστα, η πιο κόκκινη πηγή στο συγκεκριμένο πεδίο παρατηρήσεων που εξέτασαν οι ερευνητές. Το παράξενο αντικείμενο παρουσιάζει χαρακτηριστικά που παραπέμπουν τόσο σε μαύρες τρύπες όσο και σε άστρα.
Η ομάδα του Ρόχαν Ναϊντού, από το Ινστιτούτο Kavli για την Αστροφυσική και τη Διαστημική Έρευνα του MIT, προτείνει ότι στο κέντρο του βρίσκεται μια μαύρη τρύπα, η οποία είναι “τυλιγμένη” μέσα σε ένα εξαιρετικά πυκνό και ταραχώδες περίβλημα αερίου. Το μοντέλο που παρουσιάζουν οι επιστήμονες, καταφέρνει να αναπαραγάγει βασικά χαρακτηριστικά του φάσματος του MoM-BH*-1. Ωστόσο, οι ίδιοι οι ερευνητές τονίζουν στη μελέτη ότι πρόκειται για απλοποιημένο μοντέλο που χρησιμοποιείται για να προσφέρει μια γενική φυσική ερμηνεία των παρατηρήσεων.
Το «James Webb», το «άστρο» και μία… μαύρη τρύπα
Αντί, λοιπόν, να πρόκειται για ένα τεράστιο συμβατικό άστρο που παράγει ενέργεια μέσω πυρηνικής σύντηξης, η πηγή της ενέργειας φαίνεται να είναι η μαύρη τρύπα και το υλικό που βρίσκεται γύρω της. Το πυκνό αέριο δημιουργεί ένα περίβλημα γύρω από τη μαύρη τρύπα, με αποτέλεσμα το αντικείμενο να εμφανίζει ορισμένα χαρακτηριστικά που παραδοσιακά συνδέονται με τα άστρα.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τη μελέτη, το MoM-BH*-1 εμφανίζει χαρακτηριστικά μιας υπερμεγέθους μαύρης τρύπας, όπως οι ευρείες φασματικές γραμμές αλλά, ταυτόχρονα, παρουσιάζει ιδιότητες που συναντώνται συνήθως στα άστρα. Οι προσομοιώσεις των ερευνητών παραπέμπουν σε ένα εξαιρετικά πυκνό περίβλημα αερίου γύρω από την κεντρική μαύρη τρύπα. Στο μοντέλο που παρουσιάζεται στο «Nature», η χαρακτηριστική κλίμακα αυτού του πυκνού αερίου φτάνει σε δεκάδες αστρονομικές μονάδες, δηλαδή σε διαστάσεις συγκρίσιμες με το ηλιακό σύστημα.
Το μυστήριο με τις «Μικρές Κόκκινες Κουκκίδες»
Η σημασία της ανακάλυψης μπορεί να ξεπερνά κατά πολύ το ίδιο το MoM-BH*-1. Το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb έχει αποκαλύψει στο πρώιμο Σύμπαν έναν πληθυσμό παράξενων, συμπαγών και κόκκινων αντικειμένων που έχουν ονομαστεί «Little Red Dots», δηλαδή «Μικρές Κόκκινες Κουκκίδες».
Βέβαια, η πραγματική φύση τους παραμένει αντικείμενο έντονης επιστημονικής έρευνας. Οι ερευνητές προτείνουν τώρα ότι μαύρες τρύπες περιβαλλόμενες από πυκνό αέριο, όπως εκείνη που θεωρούν ότι βρίσκεται στο MoM-BH*-1, μπορεί να αποτελούν τις κεντρικές «μηχανές» τουλάχιστον ορισμένων από αυτά τα μυστηριώδη αντικείμενα.
Το «James Webb» και το μυστήριο του πρώιμου Σύμπαντος
Η ανακάλυψη ενδέχεται να προσφέρει στοιχεία και για ένα από τα σημαντικότερα αινίγματα της σύγχρονης αστροφυσικής: Πώς δημιουργήθηκαν τόσο γρήγορα οι υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες;
Οι αστρονόμοι έχουν εντοπίσει μαύρες τρύπες με μάζες δισεκατομμύρια φορές μεγαλύτερες από εκείνη του Ήλιου σε μια εποχή κατά την οποία το Σύμπαν είχε ηλικία μικρότερη από 700 εκατομμύρια χρόνια. Το πώς πρόλαβαν να αποκτήσουν τόσο τεράστια μάζα, παραμένει ένα ανοιχτό ερώτημα.
Το MoM-BH*-1 φαίνεται να περιέχει μια αναπτυσσόμενη μαύρη τρύπα με εκτιμώμενη μάζα της τάξης των 1 έως 10 εκατομμυρίων Ήλιων. Ένα από τα σενάρια που εξετάζουν οι επιστήμονες είναι ότι το πυκνό αέριο μπορεί να διευκολύνει περιόδους εξαιρετικά γρήγορης ανάπτυξης της μαύρης τρύπας. Εάν η ερμηνεία αυτή επιβεβαιωθεί από μελλοντικές παρατηρήσεις, το μυστηριώδες κόκκινο αντικείμενο που αποκάλυψε το διαστημικό τηλεσκόπιο «James Webb» μπορεί να αποτελέσει ένα πολύτιμο κομμάτι στο παζλ της γέννησης και της εξέλιξης των πρώτων υπερμεγεθών μαύρων τρυπών.
