Μια σπάνια ευκαιρία για να δοκιμάσουν στην πράξη μια τεχνολογία πάνω στην οποία εργάζονται εδώ και δυόμισι χρόνια θα έχουν Ευρωπαίοι επιστήμονες κατά την ολική έκλειψη Ηλίου της 12ης Αυγούστου. Τις τελευταίες εβδομάδες, η ερευνητική ομάδα έκανε τις τελευταίες προετοιμασίες στην Πάντοβα της Ιταλίας, πριν μεταφέρει στην Ισπανία ένα νέο επιστημονικό όργανο που σχεδιάστηκε για την παρατήρηση του ηλιακού στέμματος.
Πρόκειται για το Circular Slit Spectrometer (CISS), το οποίο θα δοκιμαστεί στο Αστροφυσικό Παρατηρητήριο Javalambre. Στόχος των ερευνητών είναι να διαπιστώσουν εάν μπορεί να καταγράφει και να αναλύει το φως από την εξωτερική ατμόσφαιρα του Ήλιου πολύ γρηγορότερα από τα όργανα που χρησιμοποιούνται σήμερα.
Τι διαφορετικό κάνει το CISS
Όπως αναφέρει το Reuters, η βασική καινοτομία βρίσκεται στον τρόπο καταγραφής. Τα συμβατικά φασματόμετρα χρησιμοποιούν γραμμική σχισμή και χρειάζονται αρκετό χρόνο για να «σαρώσουν» το ηλιακό στέμμα κομμάτι-κομμάτι. Το CISS διαθέτει κυκλική σχισμή, ώστε να μπορεί να συλλέγει πολύ περισσότερες πληροφορίες με μία λήψη.
«Το νέο όργανο έχει κυκλική σχισμή και μπορεί να καταγράψει το φάσμα ολόκληρου του στέμματος σε μια συγκεκριμένη απόσταση από το κέντρο του Ήλιου με μία μόνο λήψη», εξήγησε ο Federico Landini, επικεφαλής του ερευνητικού προγράμματος από το Αστροφυσικό Παρατηρητήριο του Τορίνο.
Η ταχύτητα έχει ιδιαίτερη σημασία για τους επιστήμονες. Μέχρι σήμερα, η λεπτομερής καταγραφή του στέμματος μπορεί να απαιτήσει ώρες. Το πρόβλημα είναι ότι μέσα σε αυτό το διάστημα η εξωτερική ατμόσφαιρα του Ήλιου δεν παραμένει ίδια, αλλά μπορεί να αλλάξει σημαντικά ακόμη και μέσα σε λίγα λεπτά. Έτσι, μια ταχύτερη μέθοδος θα μπορούσε να δώσει πολύ πιο καθαρή εικόνα για όσα συμβαίνουν εκεί.
Εφόσον το CISS περάσει με επιτυχία τη δοκιμή, η συγκεκριμένη τεχνολογία θα μπορούσε στο μέλλον να χρησιμοποιηθεί όχι μόνο σε επίγεια παρατηρητήρια, αλλά ακόμη και σε διαστημικές αποστολές για τη μελέτη του Ήλιου.
Όλα θα κριθούν μέσα σε λίγα λεπτά
Η έκλειψη της 12ης Αυγούστου είναι το μεγάλο τεστ. Όταν η Σελήνη καλύψει πλήρως τον φωτεινό δίσκο του Ήλιου, οι επιστήμονες θα έχουν στη διάθεσή τους ένα πολύ μικρό χρονικό «παράθυρο» για να παρατηρήσουν το στέμμα και να διαπιστώσουν εάν το νέο σύστημα λειτουργεί όπως έχει σχεδιαστεί.
Γι’ αυτό και η προετοιμασία πρέπει να είναι απόλυτη. «Δεν υπάρχει ούτε χώρος ούτε χρόνος για το απρόοπτο», δήλωσε η Paola Zuppella, ανώτερη ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Φωτονικής και Νανοτεχνολογιών της Πάντοβας. Όπως επισήμανε, εκτός από τον καιρό, κρίσιμος θα είναι και ο σωστός συντονισμός όλων των μελών της ομάδας.
Οι επιστήμονες μάλιστα αποφάσισαν να μεταφέρουν το ευαίσθητο CISS από την Ιταλία στην Ισπανία οδικώς. Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγουν να το αποσυναρμολογήσουν για ένα αεροπορικό ταξίδι, αλλά και το ενδεχόμενο μια ακύρωση πτήσης να τινάξει ολόκληρο το εγχείρημα στον αέρα.
«Με την κατάσταση που επικρατεί στις αεροπορικές μεταφορές, όπου οι πτήσεις μπορεί να ακυρωθούν την τελευταία στιγμή, είναι προτιμότερο να είμαστε βέβαιοι ότι θα φτάσουμε στον προορισμό μας», ανέφερε ο Landini, ο οποίος αναχώρησε μαζί με συνεργάτες του για την Ισπανία την Παρασκευή 7 Αυγούστου.
Η δοκιμή στην Ισπανία είναι ουσιαστικά το σημείο στο οποίο θα φανεί εάν η ιδέα των ερευνητών μπορεί να περάσει από το εργαστήριο στην πραγματική παρατήρηση του Ήλιου. Μια επιτυχία στις 12 Αυγούστου θα μπορούσε να αποτελέσει το πρώτο βήμα για τη δημιουργία μιας νέας γενιάς οργάνων που θα παρακολουθούν το ηλιακό στέμμα πολύ ταχύτερα και με διαφορετικό τρόπο από ό,τι σήμερα.
