Σοκ και δέος! Νέοι και μάλιστα μη καπνιστές, παθαίνουν καρκίνο του πνεύμονα επειδή έφαγαν… υγιεινά! Το οξύμωρο συμβαίνει είτε επειδή τα φρούτα και τα λαχανικά στις μέρες μας έχουν «βομβαρδιστεί» με μεγάλες ποσότητες χημικών ουσιών…
Μελέτη από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας (USC) αναφέρει συσχέτιση μεταξύ πιο υγιεινών διατροφικών συνηθειών -που περιλαμβάνουν φρούτα, λαχανικά και δημητριακά ολικής άλεσης– και αυξημένων ποσοστών καρκίνου του πνεύμονα σε νεαρούς μη καπνιστές.
Οι ερευνητές, ωστόσο, τονίζουν ότι τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι τα υγιεινά τρόφιμα προκαλούν καρκίνο… Αντίθετα, θεωρούν ότι πιθανοί περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων, εξηγούν την φοβερή αυτή συσχέτιση, η οποία βέβαια αφορά άτομα που τρώνε πολλά φρούτα και λαχανικά, αρκετά περισσότερα από ένα μέσο σημερινό άνθρωπο.
Παρότι η θνησιμότητα από καρκίνο του πνεύμονα στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει μειωθεί σημαντικά από το 1990, οι τάσεις εμφάνισης νέων περιστατικών ειδικά σε νέους, δημιουργούν προβληματισμούς. Τα νέα περιστατικά έχουν μειωθεί στους άνδρες από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 και στις γυναίκες από τα μέσα της δεκαετίας του 2000. Ωστόσο, οι επιστήμονες ανησυχούν για μια διαφορετική τάση: Την αύξηση των περιστατικών καρκίνου του πνεύμονα σε νεότερους ανθρώπους που δεν καπνίζουν, και μάλιστα κυρίως σε νέες γυναίκες.
Ο καρκίνος του πνεύμονα εμφανίζεται συνήθως σε μεγαλύτερες ηλικίες και συνδέεται με το κάπνισμα και την έκθεση σε ατμοσφαιρικούς ρίπους. Η μέση ηλικία διάγνωσης είναι περίπου τα 70 έτη. Όταν η διάγνωση γίνεται πριν από τα 50 έτη, η νόσος χαρακτηρίζεται ως «καρκίνος πνεύμονα νεαρής έναρξης». Τα τελευταία χρόνια έχουν παρατηρηθεί αυξανόμενα περιστατικά σε νεαρούς μη καπνιστές, γεγονός που ώθησε τους ερευνητές να εξετάσουν πιθανούς παράγοντες κινδύνου. Για τον σκοπό αυτό, ανέλυσαν δεδομένα από τη μελέτη Epidemiology of Young Lung Cancer, μια εθνική παρατηρητική έρευνα που εξετάζει παράγοντες που σχετίζονται με μεταλλάξεις στον καρκίνο.
Η μελέτη περιλάμβανε 187 ασθενείς με καρκίνο πνεύμονα νεαρής έναρξης, εκ των οποίων το 78% ήταν γυναίκες. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε ομάδες ανάλογα με τις βιολογικές οδούς που οδηγούσαν στην ανάπτυξη των όγκων τους:
- ομάδα με μεταλλάξεις στην οδό EGFR
- ομάδα με θετικές μεταλλάξεις σύντηξης
- ομάδα με μικτές μεταλλάξεις.
Οι ερευνητές συγκέντρωσαν στοιχεία για τον χρόνο πριν από τη διάγνωση, όπως ιστορικό καπνίσματος, χρήση αντισυλληπτικών χαπιών και δημογραφικά χαρακτηριστικά. Επίσης εξέτασαν τις διατροφικές συνήθειες μέσω ερωτηματολογίων συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων. Η ποιότητα της διατροφής αξιολογήθηκε με τον δείκτη Healthy Eating Index (HEI), όπου υψηλότερη βαθμολογία σημαίνει πιο υγιεινή διατροφή.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η πλειονότητα των συμμετεχόντων δεν είχε καπνίσει ποτέ. Ωστόσο, μεταξύ των μη καπνιστών με καρκίνο πνεύμονα νεαρής έναρξης, παρατηρήθηκε μια απροσδόκητη σχέση μεταξύ πιο υγιεινών διατροφικών επιλογών και αυξημένου κινδύνου.
Οι ομάδες EGFR και fusion-positive παρουσίασαν υψηλότερες από τον μέσο όρο βαθμολογίες στον δείκτη HEI, περίπου 65%, ενώ ο μέσος όρος για τον γενικό πληθυσμό ήταν περίπου 57%. Οι συμμετέχοντες κατανάλωναν περισσότερα σκούρα πράσινα λαχανικά, όσπρια και δημητριακά ολικής άλεσης σε σύγκριση με τον μέσο ενήλικα.
Παρά τη φαινομενική αυτή σύνδεση, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως απόδειξη ότι τα …υγιεινά τρόφιμα προκαλούν καρκίνο. Αντίθετα, υποστηρίζουν ότι η σχέση αυτή δείχνει την ανάγκη διερεύνησης περιβαλλοντικών παραγόντων, όπως οι χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στην καλλιέργεια των τροφίμων.
Αλλά ο πιο πιθανός παράγοντας είναι τα φυτοφάρμακα. Οι επιστήμονες σχεδιάζουν να μετρήσουν μεταβολίτες φυτοφαρμάκων σε ασθενείς με καρκίνο πνεύμονα και να συγκρίνουν διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές και τύπους χημικών ουσιών. Επειδή δεν είναι όλα τα φυτοφάρμακα ίδια, απαιτείται κατανόηση των βιολογικών επιδράσεων κάθε ουσίας.
Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι η χρήση αντισυλληπτικών χαπιών ήταν σημαντικά υψηλότερη στις γυναίκες της μελέτης σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, περίπου το 11% των γυναικών ηλικίας 15–49 ετών αναφέρουν χρήση αντισυλληπτικών χαπιών, ενώ στις ομάδες EGFR και μικτών μεταλλάξεων περίπου το 77% των γυναικών είχε χρησιμοποιήσει τέτοια σκευάσματα. Στην ομάδα fusion-positive, το ποσοστό ήταν περίπου 65%.
Όπως και με τη διατροφή, αυτό δεν αποδεικνύει ότι τα αντισυλληπτικά προκαλούν καρκίνο πνεύμονα, αλλά δείχνει έναν πιθανό παράγοντα που αξίζει περαιτέρω διερεύνηση, ειδικά επειδή οι μεταλλάξεις που σχετίζονται με τον καρκίνο νεαρής έναρξης εμφανίζονται συχνότερα στις γυναίκες. Ορισμένες από αυτές τις μεταλλάξεις, όπως η EGFR, συνδέονται με υποδοχείς οιστρογόνων, γεγονός που μπορεί να εξηγεί γιατί οι γυναίκες επηρεάζονται περισσότερο.
Επιπλέον, πολλές χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στα φυτοφάρμακα λειτουργούν ως ενδοκρινικοί διαταράκτες, επηρεάζοντας τις ορμόνες. Δεδομένου ότι οι γυναίκες τείνουν να ακολουθούν πιο υγιεινή διατροφή από τους άνδρες, μπορεί να εκτίθενται περισσότερο σε πιθανούς ρύπους που υπάρχουν σε φρούτα, λαχανικά και δημητριακά.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι τα αποτελέσματα πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή. Η μελέτη δείχνει μόνο συσχέτιση και όχι αιτιότητα. Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι τα φρούτα, τα λαχανικά ή τα δημητριακά ολικής άλεσης αυξάνουν από μόνα τους τον κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα.
