Σε μόλυνση από σαλμονέλα αποδίδονται τα δεκάδες κρούσματα γαστρεντερίτιδας στη Λαμία και έχουν φέρει αναστάτωση στην περιοχή. Η λοίμωξη από σαλμονέλα είναι μια συχνή βακτηριακή νόσος που προσβάλλει κυρίως το γαστρεντερικό σύστημα.
Τα βακτήρια της σαλμονέλας ζουν συνήθως στο έντερο ανθρώπων και ζώων και αποβάλλονται μέσω των κοπράνων. Η μόλυνση του ανθρώπου συμβαίνει συχνότερα έπειτα από την κατανάλωση μολυσμένων τροφίμων ή νερού.
Ορισμένοι άνθρωποι που μολύνονται από σαλμονέλα μπορεί να μην παρουσιάσουν καθόλου συμπτώματα. Οι περισσότεροι, ωστόσο, εμφανίζουν διάρροια, πυρετό και κοιλιακές κράμπες μέσα σε 8 έως 72 ώρες από την έκθεσή τους στο βακτήριο.
► Λαμία: Από 5 σημεία εστίασης τα κρούσματα σαλμονέλας – Νοσεί και εργαζόμενος
Οι περισσότεροι υγιείς άνθρωποι αναρρώνουν μέσα σε λίγες ημέρες ή σε διάστημα περίπου μίας εβδομάδας, χωρίς να χρειάζονται ειδική θεραπεία.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, η έντονη διάρροια μπορεί να προκαλέσει σοβαρή αφυδάτωση και να απαιτήσει άμεση ιατρική αντιμετώπιση. Απειλητικές για τη ζωή επιπλοκές μπορεί επίσης να παρουσιαστούν εάν η λοίμωξη εξαπλωθεί πέρα από το έντερο.
Ο κίνδυνος μόλυνσης είναι μεγαλύτερος κατά τη διάρκεια ταξιδιών σε χώρες ή περιοχές όπου δεν υπάρχει ασφαλές πόσιμο νερό ή κατάλληλο αποχετευτικό σύστημα.
Πώς προκαλείται η λοίμωξη
Η σαλμονέλα προκαλείται συνήθως από την κατανάλωση ωμού ή ανεπαρκώς μαγειρεμένου κρέατος, πουλερικών, αυγών ή προϊόντων που περιέχουν αυγά. Η μόλυνση μπορεί επίσης να προκληθεί από την κατανάλωση μη παστεριωμένου γάλακτος ή γαλακτοκομικών προϊόντων.
Η περίοδος επώασης, δηλαδή ο χρόνος που μεσολαβεί από την έκθεση στο βακτήριο μέχρι την εμφάνιση της νόσου, μπορεί να κυμαίνεται από 6 ώρες έως 6 ημέρες.
Πολλοί άνθρωποι που έχουν μολυνθεί από σαλμονέλα πιστεύουν αρχικά ότι έχουν γαστρεντερίτιδα ή τη λεγόμενη «γρίπη του στομάχου», καθώς τα συμπτώματα μπορεί να είναι παρόμοια.
Τα συχνότερα συμπτώματα
Τα πιθανά σημεία και συμπτώματα της λοίμωξης από σαλμονέλα περιλαμβάνουν:
- Διάρροια
- Πόνο ή κράμπες στην κοιλιά
- Πυρετό
- Ναυτία
- Εμετό
- Ρίγη
- Πονοκέφαλο
- Αίμα στα κόπρανα
Τα συμπτώματα διαρκούν συνήθως από μερικές ημέρες έως μία εβδομάδα.
Η διάρροια μπορεί να επιμείνει έως και 10 ημέρες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, πάντως, μπορεί να χρειαστούν αρκετοί μήνες μέχρι να επανέλθουν πλήρως η εντερική λειτουργία και οι συνήθειες των κενώσεων στην κατάσταση που βρίσκονταν πριν από τη λοίμωξη.
Ορισμένα στελέχη του βακτηρίου της σαλμονέλας μπορούν να προκαλέσουν τυφοειδή πυρετό, μια δυνητικά θανατηφόρα νόσο η οποία εμφανίζεται συχνότερα σε αναπτυσσόμενες χώρες και σε περιοχές με ανεπαρκείς συνθήκες υγιεινής.
Πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε γιατρό
Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν χρειάζεται να ζητήσουν ιατρική βοήθεια για μια λοίμωξη από σαλμονέλα, καθώς η κατάσταση συνήθως υποχωρεί από μόνη της μέσα σε λίγες ημέρες.
Ωστόσο, όταν ο ασθενής είναι βρέφος, μικρό παιδί, ηλικιωμένος ή άνθρωπος με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, θα πρέπει να υπάρξει επικοινωνία με επαγγελματία υγείας εάν η νόσος:
- Διαρκεί περισσότερο από μερικές ημέρες.
- Συνοδεύεται από υψηλό πυρετό.
- Συνοδεύεται από αίμα στα κόπρανα.
- Φαίνεται να προκαλεί αφυδάτωση.
- Οδηγεί σε λιγότερο συχνή ούρηση από το συνηθισμένο.
- Προκαλεί σκουρόχρωμα ούρα.
- Συνοδεύεται από ξηροστομία ή ξηρή γλώσσα.
Οι βασικές αιτίες μετάδοσης
Ωμό κρέας, πουλερικά και θαλασσινά
Ωμά ή ανεπαρκώς μαγειρεμένα αυγά: Παρότι το κέλυφος ενός αυγού φαίνεται να αποτελεί ισχυρό φραγμό απέναντι στα μικρόβια, ορισμένες μολυσμένες κότες μπορεί να παράγουν αυγά που περιέχουν σαλμονέλα πριν ακόμη σχηματιστεί το κέλυφός τους.
Ωμά αυγά χρησιμοποιούνται σε σπιτικές παρασκευές, όπως:
- Μαγιονέζα
- Σάλτσα ολαντέζ
- Ζύμη για μπισκότα
- Παγωτό
- Ροφήματα με αυγό
- Μη παστεριωμένα γαλακτοκομικά προϊόντα
Το μη παστεριωμένο γάλα και τα προϊόντα που παρασκευάζονται από αυτό, τα οποία ορισμένες φορές αναφέρονται ως προϊόντα «ωμού γάλακτος», μπορεί να είναι μολυσμένα με σαλμονέλα.
Η διαδικασία της παστερίωσης καταστρέφει επιβλαβή βακτήρια, μεταξύ των οποίων και τη σαλμονέλα.
Φρούτα και λαχανικά
Ορισμένα φρέσκα προϊόντα, ιδιαίτερα τα εισαγόμενα, μπορεί να έχουν ποτιστεί στο χωράφι ή να έχουν πλυθεί κατά την επεξεργασία τους με νερό που περιέχει σαλμονέλα.
Η επιμόλυνση μπορεί επίσης να συμβεί μέσα στην κουζίνα. Για παράδειγμα, υγρά από ωμό κρέας ή πουλερικά μπορεί να έρθουν σε επαφή με τρόφιμα που καταναλώνονται χωρίς μαγείρεμα, όπως οι σαλάτες.
Τρόφιμα που δεν έχουν προετοιμαστεί με ασφάλεια
Πολλά τρόφιμα μολύνονται κατά την προετοιμασία τους από ανθρώπους που δεν έχουν πλύνει σχολαστικά τα χέρια τους μετά:
- Τη χρήση της τουαλέτας
- Την αλλαγή πάνας
- Τον χειρισμό μολυσμένων τροφίμων
- Την επαφή με ωμό κρέας ή πουλερικά
- Μολυσμένες επιφάνειες
Η μόλυνση μπορεί να συμβεί όταν κάποιος αγγίξει μια μολυσμένη επιφάνεια ή ένα αντικείμενο και στη συνέχεια βάλει τα δάχτυλά του στο στόμα.
Το ίδιο μπορεί να συμβεί όταν ο εξοπλισμός της κουζίνας, τα μαχαίρια, τα πιάτα ή οι επιφάνειες κοπής δεν καθαρίζονται σωστά μετά την επαφή τους με ωμά τρόφιμα.
Κατοικίδια και άλλα ζώα
Ζώα και κατοικίδια, ιδιαίτερα τα πτηνά και τα ερπετά, μπορεί να μεταφέρουν βακτήρια της σαλμονέλας:
- Στα φτερά τους
- Στο τρίχωμά τους
- Στο δέρμα τους
- Στα κόπρανά τους
Σαλμονέλα μπορεί επίσης να υπάρχει σε κλουβιά, ενυδρεία, δοχεία, χώρους διαμονής ζώων και κουτιά με άμμο ή υλικό υγιεινής.
Ορισμένες ζωοτροφές και τροφές για κατοικίδια μπορεί επίσης να είναι μολυσμένες και να μεταδώσουν το βακτήριο στα ζώα.
Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο
Ορισμένοι παράγοντες μπορεί να αυξήσουν την πιθανότητα μόλυνσης από σαλμονέλα. Σε αυτούς περιλαμβάνονται:
- Δραστηριότητες που φέρνουν κάποιον σε στενότερη επαφή με το βακτήριο.
- Ασθένειες ή φάρμακα που μειώνουν τη φυσική αντίσταση του οργανισμού απέναντι στις λοιμώξεις.
- Ταξίδια σε περιοχές με κακές συνθήκες υγιεινής.
- Συχνή επαφή με ζώα που μπορεί να μεταφέρουν το βακτήριο.
- Διεθνή ταξίδια
Η σαλμονέλωση, συμπεριλαμβανομένων των στελεχών που προκαλούν τυφοειδή πυρετό, είναι συχνότερη σε αναπτυσσόμενες χώρες με ανεπαρκές αποχετευτικό σύστημα, ακατάλληλες συνθήκες υγιεινής ή μη ασφαλές πόσιμο νερό.
Επαφή με ζώα
Ορισμένα ζώα, ιδιαίτερα τα πτηνά και τα ερπετά, μπορούν να μεταφέρουν σαλμονέλα χωρίς να φαίνονται άρρωστα.
Το βακτήριο μπορεί επίσης να βρίσκεται σε:
- Κλουβιά
- Περιφραγμένους χώρους ζώων
- Ενυδρεία και δεξαμενές
- Υλικά στρωμνής
- Κουτιά υγιεινής κατοικίδιων
- Παθήσεις του στομάχου και του εντέρου
Το ανθρώπινο σώμα διαθέτει αρκετούς φυσικούς αμυντικούς μηχανισμούς απέναντι στη σαλμονέλα. Για παράδειγμα, τα ισχυρά οξέα του στομάχου μπορούν να καταστρέψουν πολλούς τύπους βακτηρίων.
Ορισμένες παθήσεις ή φαρμακευτικές αγωγές, όμως, μπορούν να αποδυναμώσουν αυτούς τους μηχανισμούς.
Η λοίμωξη από σαλμονέλα συνήθως δεν είναι απειλητική για τη ζωή.
Ωστόσο, η εμφάνιση επιπλοκών μπορεί να είναι επικίνδυνη, ιδιαίτερα για:
- Βρέφη
- Μικρά παιδιά
- Ηλικιωμένους
- Εγκύους
- Λήπτες μοσχευμάτων
- Άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα
- Αφυδάτωση
Εάν ο ασθενής δεν μπορεί να καταναλώσει αρκετά υγρά ώστε να αναπληρώσει αυτά που χάνει εξαιτίας της διάρροιας, μπορεί να εμφανίσει αφυδάτωση.
Τα προειδοποιητικά σημάδια περιλαμβάνουν:
- Λιγότερο συχνή ούρηση από το συνηθισμένο
- Σκουρόχρωμα ούρα
- Ξηροστομία και ξηρή γλώσσα
- Βυθισμένα μάτια
- Απουσία δακρύων κατά το κλάμα
- Μεγαλύτερη κόπωση από το συνηθισμένο
- Ευερεθιστότητα
- Σύγχυση
- Βακτηριαιμία: Εάν τα βακτήρια της σαλμονέλας περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος, μπορεί να προκληθεί βακτηριαιμία.
Στην περίπτωση αυτή, η λοίμωξη μπορεί να εξαπλωθεί σε ιστούς και όργανα σε ολόκληρο το σώμα και να προκαλέσει:
Η λοίμωξη από σαλμονέλα και η μετάδοση του βακτηρίου σε άλλους ανθρώπους μπορούν να προληφθούν με:
- Ασφαλή προετοιμασία των τροφίμων
- Σχολαστικό πλύσιμο των χεριών
- Αποφυγή της διασταυρούμενης επιμόλυνσης
- Αποφυγή κατανάλωσης ωμού κρέατος
- Αποφυγή ωμών αυγών
- Αποφυγή μη παστεριωμένων γαλακτοκομικών προϊόντων
Τα προληπτικά μέτρα είναι ιδιαίτερα σημαντικά όταν προετοιμάζεται φαγητό ή παρέχεται φροντίδα σε βρέφη, ηλικιωμένους και ανθρώπους με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.
Σχολαστικό πλύσιμο των χεριών
Το σωστό πλύσιμο των χεριών μπορεί να αποτρέψει τη μεταφορά του βακτηρίου στο στόμα ή στα τρόφιμα που προετοιμάζονται.
Επίσης θα πρέπει να:
- Αποθηκεύετε το ωμό κρέας, τα πουλερικά και τα θαλασσινά χωριστά από τα υπόλοιπα τρόφιμα μέσα στο ψυγείο.
- Χρησιμοποιείτε, εφόσον είναι δυνατόν, δύο διαφορετικές επιφάνειες κοπής: μία για το ωμό κρέας και μία για τα φρούτα και τα λαχανικά.
- Μην τοποθετείτε ποτέ μαγειρεμένο φαγητό σε άπλυτο πιάτο που προηγουμένως περιείχε ωμό κρέας.
- Καθαρίζετε σχολαστικά με σαπούνι και νερό τις επιφάνειες στις οποίες προετοιμάζετε τρόφιμα.
- Πλένετε καλά τα μαχαίρια και τα σκεύη που έχουν έρθει σε επαφή με ωμό κρέας ή αυγά.
- Αποφύγετε την κατανάλωση ωμών αυγών
Η σπιτική ζύμη για μπισκότα, το σπιτικό παγωτό, η μαγιονέζα, η σάλτσα ολαντέζ και ορισμένα ροφήματα με αυγό μπορεί να περιέχουν ωμά αυγά.
Όταν χρησιμοποιούνται ωμά ή ελάχιστα μαγειρεμένα αυγά, θα πρέπει να επιλέγονται παστεριωμένα προϊόντα, καθώς αυτά παρουσιάζουν μικρότερο κίνδυνο μικροβιακής μόλυνσης.
Σωστό μαγείρεμα και αποθήκευση
Τα τρόφιμα πρέπει να μαγειρεύονται σχολαστικά, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για κρέας, πουλερικά και αυγά.
Παράλληλα, τα ευπαθή τρόφιμα πρέπει να τοποθετούνται χωρίς καθυστέρηση στο ψυγείο ή στην κατάψυξη. Η παραμονή τους για μεγάλο χρονικό διάστημα σε θερμοκρασία δωματίου μπορεί να διευκολύνει τον πολλαπλασιασμό επιβλαβών βακτηρίων.
