Ερευνητές ισχυρίζονται ότι, μετά το τέλος της αναπαραγωγικής τους λειτουργίας, οι ωοθήκες ενδέχεται να υφίστανται μια αξιοσημείωτη βιολογική μεταμόρφωση.
Αντί να παραμένουν αδρανείς, μπορεί να συνεχίζουν να συμμετέχουν σε διαδικασίες που σχετίζονται με τη φλεγμονή, το ανοσοποιητικό σύστημα και τη γήρανση.
Σε μελέτη του 2026, οι ερευνητές εξέτασαν ωοθήκες νεαρών, αναπαραγωγικά ώριμων και μετεμμηνοπαυσιακών ποντικών. Όπως αναμενόταν, με την ηλικία εξαφανίζονταν τα ωοθυλάκια, δηλαδή οι δομές όπου αναπτύσσονται τα ωάρια, ενώ ο ιστός γινόταν πιο ινώδης.
Ωστόσο, παρατηρήθηκε και μία απρόσμενη αλλαγή: Η δραστηριότητα γονιδίων που συνδέονται με την αναπαραγωγή μειωνόταν, ενώ ενισχυόταν ένα μοριακό προφίλ με κυρίαρχα χαρακτηριστικά του ανοσοποιητικού συστήματος. Στις ωοθήκες μετά το τέλος της αναπαραγωγικής περιόδου εντοπίστηκε αυξημένη παρουσία ανοσοκυττάρων, μεταξύ των οποίων Τ-λεμφοκύτταρα, μακροφάγα και πολυπύρηνα γιγαντοκύτταρα.
Οι ισχυρότερες γενετικές αλλαγές αφορούσαν, μεταξύ άλλων, μόρια που ενδέχεται να εκκρίνονται και να επικοινωνούν με ιστούς σε άλλα σημεία του σώματος. Αυτό αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο οι γηρασμένεςωοθήκες να παραμένουν βιολογικά ενεργές για πολλά χρόνια μετά το τέλος της γονιμότητας.
Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι οι ωοθήκες μπορεί να αλλάζουν ρόλο. Ενώ αρχικά λειτουργούν κυρίως ως αναπαραγωγικά όργανα, αργότερα ενδέχεται να συμμετέχουν περισσότερο σε φλεγμονώδεις διεργασίες, στην επικοινωνία του ανοσοποιητικού συστήματος και στη γενικότερη βιολογία της γήρανσης.
Άλλες πρόσφατες έρευνες έχουν επίσης δείξει σημαντικές αλλαγές στο ανοσοποιητικό περιβάλλον των ωοθηκών κατά τη γήρανση. Διαφορετικοί πληθυσμοί μακροφάγων και Τ-λεμφοκυττάρων φαίνεται να καταλαμβάνουν διαφορετικές περιοχές του ωοθηκικού ιστού, καθώς αυτός αλλάζει με την ηλικία.
Χρειάζεται, ωστόσο, προσοχή στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων. Το βασικό εύρημα προέρχεται κυρίως από μελέτες σε πειραματόζωα και δεν αποδεικνύει ότι οι ανθρώπινες ωοθήκες μετατρέπονται κυριολεκτικά σε ανοσολογικά όργανα μετά την εμμηνόπαυση.
Μελέτες σε ανθρώπους έχουν δείξει σημαντικές φλεγμονώδεις, ινωτικές και ανοσολογικές αλλαγές στις ωοθήκες μετά την εμμηνόπαυση. Δεν είναι όμως ακόμη σαφές τι ακριβώς σημαίνουν αυτές οι αλλαγές για τη γήρανση ολόκληρου του οργανισμού.
Για δεκαετίες, η εμμηνόπαυση περιγραφόταν κυρίως ως η περίοδος κατά την οποία οι ωοθήκες σταματούν να επιτελούν ορισμένες λειτουργίες. Η σύγχρονη έρευνα στρέφεται πλέον σε ένα διαφορετικό και πιο ενδιαφέρον ερώτημα: Τι αρχίζουν να κάνουν οι ωοθήκες μετά το τέλος της αναπαραγωγικής ζωής;
Η απάντηση μπορεί να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα όχι μόνο την εμμηνόπαυση, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η γήρανση επηρεάζει το ανοσοποιητικό σύστημα και τους ιστούς του σώματος. Προς το παρόν, όμως, πρόκειται για ένα πολλά υποσχόμενο ερευνητικό πεδίο και όχι για αποδεδειγμένη εξήγηση των επιπτώσεων της εμμηνόπαυσης στην υγεία.
