Η κορυφαία ποδοσφαιρική διοργάνωση του πλανήτη, το Μουντιάλ 2026, κάνει πρεμιέρα την Πέμπτη (11/6), ωστόσο οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τις ακραίες καλοκαιρινές καιρικές συνθήκες που αναμένεται να επικρατήσουν στη Βόρεια Αμερική.
Συγκεκριμένα, οι εποχικές προγνώσεις δείχνουν θερμοκρασίες σαφώς πάνω από τα κανονικά επίπεδα για την εποχή σε μεγάλο μέρος των ΗΠΑ, ενώ η υγρασία που μεταφέρεται από τον Κόλπο του Μεξικού, ενδέχεται να τροφοδοτήσει ισχυρές καταιγίδες και έντονα καιρικά φαινόμενα κατά τις πρώτες εβδομάδες του του Μουντιάλ 2026, προκαλώντας ακόμη και ξαφνικές διακοπές ή καθυστερήσεις στους αγώνες.
Το ζήτημα επηρεάζει άμεσα και το ελληνικό φίλαθλο κοινό, το οποίο προετοιμάζεται να παρακολουθήσει τη διοργάνωση, καθώς οι ακραίες συνθήκες αναμένεται να αλλοιώσουν τον ρυθμό και την ποιότητα των αναμετρήσεων.
Αθλητικοί επιστήμονες επισημαίνουν ότι οι κίνδυνοι που σχετίζονται με τον καιρό είναι ξεκάθαροι γι’ αυτό το καλοκαιρινό τουρνουά, το οποίο εκτείνεται σε Καναδά, Μεξικό και ΗΠΑ. Μάλιστα, ο οργανισμός World Weather Attribution προειδοποίησε ότι περίπου το ένα τέταρτο των αναμετρήσεων ενδέχεται να διεξαχθεί υπό συνθήκες που ξεπερνούν τα συνιστώμενα όρια ασφαλείας.
Πώς επηρεάζει η κλιματική αλλαγή το Μουντιάλ 2026
Η κλιματική αλλαγή έχει αυξήσει την πιθανότητα εμφάνισης τόσο υψηλών θερμοκρασιών, ώστε να επηρεαστεί η απόδοση των ποδοσφαιριστών στα 97 από τα 104 παιχνίδια της διοργάνωσης, σύμφωνα με νέα έρευνα του ινστιτούτου Climate Central.
Πάντως, η μεγαλύτερη σχετική αύξηση προβλέπεται για τον αγώνα ανάμεσα στην Ουρουγουάη και στην Ισπανία, που αναμένεται να γίνει στις 26 Ιουνίου, στη Γουαδαλαχάρα του Μεξικού. Εκεί, οι ερευνητές εκτιμούν ότι υπάρχει πιθανότητα 70% για ζέστη που θα μειώσει την απόδοση των αθλητών, ποσοστό αυξημένο κατά 37 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το πώς θα ήταν η κατάσταση χωρίς την κλιματική αλλαγή.
Ο Ράιαν Κάλσμπικ, καθηγητής Βιολογικών Επιστημών στο Κολέγιο Ντάρτμουθ, ο οποίος μελετά πώς ο σωματότυπος επηρεάζει την αθλητική απόδοση σε διαφορετικά κλίματα, δήλωσε ότι η ζέστη και η υγρασία θα μπορούσαν να επηρεάσουν όχι μόνο την υγεία των παικτών, αλλά και τον ρυθμό και το στυλ των αγώνων.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τον ίδιο, οι υψηλότερες θερμοκρασίες και η αυξημένη υγρασία είναι πιθανό να κάνουν τα παιχνίδια πιο αργά. Όταν οι αθλητές πρέπει να αποδώσουν για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, απλώς δεν θα είναι σε θέση να ισορροπήσουν την εκρηκτική ισχύ των προσπαθειών τους, που βασίζονται στις συσπάσεις των μυών με τις πιο αερόβιες μακροπρόθεσμες προσπάθειες ενός αγώνα διάρκειας άνω των 90 λεπτών μέσα στη ζέστη και στην υγρασία.
Σχεδόν τα μισά από όλα τα παιχνίδια αντιμετωπίζουν τουλάχιστον 50% πιθανότητα οι θερμοκρασίες να ξεπεράσουν τους 28 βαθμούς Κελσίου, ένα όριο που συνδέεται με μειώσεις στα σπριντ, στην καλυπτόμενη απόσταση και στον χρόνο αποκατάστασης. Παράλληλα, ο Ράιαν Κάλσμπικ τόνισε ότι το υψόμετρο της Πόλης του Μεξικού, περίπου 2.240 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, θα μπορούσε επίσης να αποδειχθεί σημαντικός παράγοντας, ιδιαίτερα για όσους φτάνουν εκεί από χαμηλότερα υψόμετρα χωρίς χρόνο προσαρμογής. Η συγκεκριμένη πόλη πρόκειται να φιλοξενήσει πέντε αναμετρήσεις.
Οι αθλητές και τα μέτρα της FIFA
Από την πλευρά του, ο Κρις Μίνσον, καθηγητής Φυσιολογίας και συνδιευθυντής των Εργαστηρίων Άσκησης και Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Όρεγκον, εξήγησε ότι οι κορυφαίοι παίκτες παράγουν τεράστια εσωτερική θερμότητα ακόμη και πριν ληφθεί υπόψη ο καιρός.
Χαρακτηριστικά, ο ίδιος ανέφερε πως το 75% όλης της ενέργειας που χρησιμοποιούμε κατά τη διάρκεια της άσκησης, μετατρέπεται σε θερμότητα και μόνο το 25% πηγαίνει στην πραγματική εκτέλεση της άσκησης. Σε συνθήκες ζέστης, ηλιοφάνειας ή έντονης υγρασίας, το φυσικό σύστημα ψύξης του σώματος αρχίζει να δυσκολεύεται. Η υγρασία αποτελεί ιδιαίτερη ανησυχία, καθώς ο ιδρώτας δροσίζει το σώμα μόνο όταν εξατμίζεται, γεγονός που καθιστά τις περιοχές με υψηλή υγρασία, όπως το Χιούστον, το Μαϊάμι, το Ντάλας και το Μοντερέι, εξαιρετικά απαιτητικές.
Η FIFA ανακοίνωσε ότι κάθε αγώνας θα περιλαμβάνει ένα τρίλεπτο διάλειμμα για ενυδάτωση (cooling break) σε κάθε ημίχρονο. Παράλληλα, υποστήριξε ότι οι αποφάσεις για τον προγραμματισμό έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως οι μέσες θερμοκρασίες, τα ταξίδια, οι ημέρες ανάπαυσης, ο ιατρικός σχεδιασμός και οι υποδομές ψύξης. Πολλά γήπεδα διαθέτουν οροφές ή συστήματα κλιματισμού, ενώ οι κανονισμοί επιτρέπουν την καθυστέρηση, αναστολή, αναπρογραμματισμό ή μεταφορά των αγώνων για λόγους υγείας και ασφάλειας.
Ωστόσο, ο Κρις Μίνσον θεωρεί ότι η FIFA πρέπει να επιβάλει υποχρεωτικές παρεμβάσεις όταν η συνδυαστική θερμοκρασία φτάνει τους 26 βαθμούς Κελσίου και να εξετάζει την αναβολή αγώνων κοντά στους 28 με 30 βαθμούς Κελσίου. Επίσης, ζήτησε εξάλεπτα διαλείμματα ανά ημίχρονο, σκιερές περιοχές, παγόλουτρα έκτακτης ανάγκης και μεγαλύτερης διάρκειας ημίχρονα όταν οι συνθήκες το απαιτούν, τονίζοντας: «Αν έχετε έναν παίκτη που φαίνεται να έχει κάποιο παραλήρημα ή δεν σκέφτεται καθαρά, ή καταρρέει στο γήπεδο, πρέπει να τον δροσίσετε αμέσως».
Επισημαίνεται ότι για τη FIFA, το τουρνουά αποτελεί ένα μεγάλο διοικητικό στοίχημα, αλλά για παίκτες, προπονητές και επιστήμονες, ίσως αποτελέσει το απόλυτο τεστ για το πώς το ποδόσφαιρο προσαρμόζεται σε ένα θερμότερο μέλλον.
