Η μάχη για τον έλεγχο του Κογκρέσου δεν είναι το μοναδικό διακύβευμα στις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, την Τρίτη (3/11). Εκατομμύρια Αμερικανοί καλούνται παράλληλα να αποφασίσουν για 145 προτάσεις σε 39 πολιτείες, με αντικείμενο από το δικαίωμα στην άμβλωση και τους κανόνες διεξαγωγής των εκλογών μέχρι τη φορολογία και τις συνταγματικές ελευθερίες.
Πρόκειται για ξεχωριστές ψηφοφορίες σε επίπεδο πολιτειών, οι οποίες μπορούν να επιφέρουν αλλαγές στη νομοθεσία ή στα πολιτειακά Συντάγματα. Ορισμένες προτάσεις προέρχονται από πρωτοβουλίες πολιτών, ενώ άλλες έχουν τεθεί προς έγκριση από τα νομοθετικά σώματα των πολιτειών.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την καταγραφή της Ballotpedia, συνολικά 164 προτάσεις εντάχθηκαν στις ψηφοφορίες του 2026, με τις 19 να έχουν ήδη τεθεί στην κρίση των εκλογέων σε προηγούμενες ημερομηνίες. Οι υπόλοιπες 145 κρίνονται στις 3 Νοεμβρίου.
Η σημασία αυτών των αναμετρήσεων υπερβαίνει τα όρια των επιμέρους πολιτειών. Ειδικά οι αποφάσεις για την εκλογική νομοθεσία, την ανακατανομή των εκλογικών περιφερειών και τα ατομικά δικαιώματα ενδέχεται να επηρεάσουν το πολιτικό τοπίο των ΗΠΑ και μετά την ολοκλήρωση των φετινών εκλογών.
Τέσσερις πολιτείες στις κάλπες για τις αμβλώσεις
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι αμβλώσεις, με τέσσερις πολιτείες να καλούνται να αποφασίσουν για το ισχύον καθεστώς πρόσβασης στη διακοπή της κύησης. Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι το Μιζούρι, όπου οι ψηφοφόροι καλούνται να επανεξετάσουν μια απόφαση που είχαν λάβει μόλις πριν από δύο χρόνια.
Το 2024, οι πολίτες της πολιτείας ενέκριναν συνταγματική τροποποίηση που κατοχύρωνε το δικαίωμα στην άμβλωση, ανατρέποντας την προηγούμενη απαγόρευση. Τώρα, η ελεγχόμενη από τους Ρεπουμπλικανούς πολιτειακή Βουλή έχει θέσει σε ψηφοφορία την κατάργηση αυτής της προστασίας και την αντικατάστασή της με νέο περιοριστικό πλαίσιο.
Η προτεινόμενη ρύθμιση προβλέπει εξαιρέσεις για επείγοντα ιατρικά περιστατικά και σοβαρές ανωμαλίες του εμβρύου, καθώς και για περιπτώσεις βιασμού ή αιμομιξίας μέχρι τη 12η εβδομάδα της εγκυμοσύνης.
Στον αντίποδα, στο Αϊντάχο, στη Νεβάδα και στη Βιρτζίνια ψηφίζουν για προτάσεις που αποσκοπούν στην προστασία του δικαιώματος στην άμβλωση. Στη Νεβάδα απαιτείται δεύτερη έγκριση από τους ψηφοφόρους, καθώς η σχετική συνταγματική τροποποίηση είχε ήδη υπερψηφιστεί το 2024.
Οι συγκεκριμένες αναμετρήσεις πραγματοποιούνται τέσσερα χρόνια μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ να ανατρέψει το προηγούμενο που είχε θεμελιωθεί με την υπόθεση Roe v. Wade, επιτρέποντας στις πολιτείες να καθορίζουν διαφορετικούς περιορισμούς στην πρόσβαση στην άμβλωση.
Αλλάζουν οι κανόνες ψήφου στις εκλογές στις ΗΠΑ;
Σημαντικό μέρος των προτάσεων αφορά την ίδια την εκλογική διαδικασία. Σύμφωνα με την Ballotpedia, 34 από τις 145 ψηφοφορίες σχετίζονται με την εκλογική πολιτική, ενώ έξι πολιτείες εξετάζουν συνταγματικές ρυθμίσεις που ορίζουν ρητά ότι μόνο οι Αμερικανοί πολίτες μπορούν να ψηφίζουν σε πολιτειακές και τοπικές εκλογές.
Παράλληλα, πέντε πολιτείες καλούνται να αποφασίσουν για νέες απαιτήσεις ή αυστηρότερους κανόνες ταυτοποίησης των ψηφοφόρων.
Στην Καλιφόρνια, στο Κολοράντο και στη Νεβάδα, οι σχετικές προτάσεις προέκυψαν από πρωτοβουλίες πολιτών, ενώ στη Βόρεια Καρολίνα και στο Οχάιο προωθήθηκαν από νομοθετικά σώματα που ελέγχονται από τους Ρεπουμπλικανούς.
Οι ψηφοφορίες αυτές αποκτούν ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει ταχθεί υπέρ της αυστηροποίησης των απαιτήσεων ταυτοποίησης των ψηφοφόρων σε ομοσπονδιακό επίπεδο.
Δεν περιορίζονται, ωστόσο, εκεί οι αλλαγές που εξετάζονται. Στη Μασαχουσέτη οι πολίτες αποφασίζουν για την αντικατάσταση των ξεχωριστών κομματικών προκριματικών εκλογών από μια ενιαία διαδικασία, στην οποία οι δύο επικρατέστεροι υποψήφιοι θα προκρίνονται στην τελική αναμέτρηση ανεξαρτήτως κόμματος.
Στην Αλάσκα τίθεται εκ νέου το ερώτημα της κατάργησης του συστήματος προκριματικών εκλογών με ανοιχτή συμμετοχή και της ψηφοφορίας κατά σειρά προτίμησης.
Οι αλλαγές που μπορεί να επηρεάσουν το 2028
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι προτάσεις για την ανακατανομή των εκλογικών περιφερειών, οι οποίες ενδέχεται να επηρεάσουν τη σύνθεση της Βουλής των Αντιπροσώπων στις επόμενες εκλογές.
Στο Μιζούρι, οι ψηφοφόροι καλούνται να εγκρίνουν ή να απορρίψουν νέες εκλογικές περιφέρειες που είχαν σχεδιαστεί από τους Ρεπουμπλικανούς με στόχο την ενίσχυση των εκλογικών τους πιθανοτήτων. Δικαστικές αποφάσεις έχουν εμποδίσει την εφαρμογή του σχεδίου χωρίς προηγούμενη λαϊκή έγκριση.
Στο Μέριλαντ, αντίστοιχη συνταγματική πρόταση θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για νέα χάραξη των εκλογικών περιφερειών το 2028, αυτή τη φορά με πρωτοβουλία των Δημοκρατικών.
Στο Κολοράντο, αντιθέτως, εξετάζεται πρόταση που θα απαγόρευε την ανακατανομή των περιφερειών προς όφελος συγκεκριμένου κόμματος, επιβάλλοντας πρόσθετες θεσμικές εγγυήσεις.
Δικαιώματα τρανς ατόμων, μετανάστευση και φόροι
Οι ψηφοφορίες αγγίζουν και άλλα ζητήματα που έχουν προκαλέσει έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις στις ΗΠΑ.
Στην Αριζόνα, στο Κολοράντο, στο Μιζούρι, στη Νεμπράσκα και στην Ουάσινγκτον εξετάζονται μέτρα που αφορούν τη συμμετοχή τρανς αθλητών σε αθλητικές διοργανώσεις ή την πρόσβαση ανηλίκων σε συγκεκριμένες ιατρικές πράξεις.
Στο Κολοράντο τίθεται επίσης προς έγκριση πρόταση που θα ενίσχυε τη συνεργασία των πολιτειακών διωκτικών Αρχών με τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες μετανάστευσης σε συγκεκριμένες ποινικές υποθέσεις.
Σημαντική θέση στις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ καταλαμβάνουν και τα οικονομικά ζητήματα. Η Ballotpedia καταγράφει 48 προτάσεις για τη φορολογία, τις δημόσιες δαπάνες και τη ρύθμιση της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Από αυτές, 12 αφορούν φόρους ακίνητης περιουσίας και οκτώ τη φορολογία εισοδήματος και πλούτου.
