Το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας έχει δημοσιεύσει στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ Β΄2323) τη νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) ΥΠ1157/24.4.2026, με την οποία καθορίζεται ο υποχρεωτικός καθαρισμός οικοπέδων κατά την αντιπυρική περίοδο του 2026.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τον αρμόδιο υπουργό, Ευάγγελο Τουρνά, που επικαλείται η ΕΡΤ, υπέγραψε την απόφαση που εξειδικεύει τον Νόμο 5281/2026 με τίτλο «Ενεργή Μάχη», εισάγοντας ένα ολιστικό σύστημα πρόληψης πυρκαγιών σε ολόκληρη την επικράτεια. Μέσα από τη συγκεκριμένη ρύθμιση, επιδιώκεται η θωράκιση του αστικού ιστού και των περιαστικών περιοχών από τον κίνδυνο εξάπλωσης πυρκαγιάς, με την ενεργό συμμετοχή των πολιτών και την ενίσχυση της ατομικής ευθύνης των ιδιοκτητών ακινήτων.
Οι υποχρεώσεις των πολιτών και ο καθαρισμός οικοπέδων
Το νέο θεσμικό πλαίσιο, το οποίο διαμορφώθηκε ύστερα από εκτενή δημόσια διαβούλευση και με τη συμβολή της ΠΟΜΙΔΑ, ορίζει με σαφήνεια τις εργασίες που πρέπει να πραγματοποιούνται. Ο καθαρισμός οικοπέδων δεν αποτελεί μια απλή αποψίλωση, αλλά μια ολοκληρωμένη παρέμβαση πυροπροστασίας που περιλαμβάνει την κοπή και απομάκρυνση ξερών χόρτων, ζιζανίων και θάμνων, καθώς και την πλήρη απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών, απορριμμάτων και φυτικής ύλης. Παράλληλα, οι υπόχρεοι οφείλουν να προβαίνουν σε αραίωση της πυκνής βλάστησης και να διασφαλίζουν ότι ο χώρος παραμένει καθαρός καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, η οποία διαρκεί από την 1η Μαΐου έως τις 31 Οκτωβρίου 2026.
Υπόχρεοι για τη συμμόρφωση είναι οι ιδιοκτήτες, οι επικαρπωτές, οι μισθωτές ή οι χρήστες οικοπέδων εντός σχεδίων πόλεως και οικισμών, καθώς και εκτάσεων σε ακτίνα 100 μέτρων από τα όρια οικισμών. Επιπλέον, η υποχρέωση αφορά και σε εκτός σχεδίου γήπεδα στα οποία υφίσταται κτίσμα, εφόσον αυτά δεν εμπίπτουν στις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι από τη συγκεκριμένη διαδικασία εξαιρούνται ρητά οι περιποιημένοι και συντηρούμενοι κήποι κατοικιών.
Η νέα προθεσμία και η πλατφόρμα akatharista.gov.gr
Μία από τις πλέον κομβικές αλλαγές που φέρνει η νέα ΚΥΑ είναι η θέσπιση μιας ενιαίας προθεσμίας 76 ημερών για την ολοκλήρωση των εργασιών και την υποβολή της σχετικής δήλωσης. Οι πολίτες καλούνται να έχουν ολοκληρώσει τις ενέργειές τους από την 1η Απριλίου έως και τις 15 Ιουνίου 2026. Η δήλωση πραγματοποιείται στην ψηφιακή πλατφόρμα akatharista.gov.gr, ενώ για όσους αδυνατούν να χρησιμοποιήσουν τα ηλεκτρονικά μέσα, παρέχεται η εναλλακτική της φυσικής υποβολής στα ΚΕΠ ή στην Πυροσβεστική Υπηρεσία. Αυτή η δυνατότητα αφορά κυρίως σε άτομα άνω των 67 ετών, πολίτες με αναπηρία (πιστοποίηση ΚΕΠΑ) ή περιπτώσεις ανωτέρας βίας.
Στην περίπτωση που η προθεσμία παρέλθει άπρακτη, τεκμαίρεται η συναίνεση του ιδιοκτήτη για τον αυτεπάγγελτο καθαρισμό του ακινήτου από τον οικείο δήμο, με την ανάλογη βέβαια επιβάρυνση των εξόδων.
Αυστηρά πρόστιμα και δικλείδες προστασίας
Το διοικητικό κόστος για τη μη συμμόρφωση παρουσιάζει σημαντική αύξηση, καθώς το πρόστιμο διπλασιάζεται και ανέρχεται πλέον σε 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Το ελάχιστο ποσό ορίζεται στα 200 ευρώ, ενώ το ανώτατο μπορεί να φτάσει τα 2.000 ευρώ, πέραν του κόστους καθαρισμού που θα καταβάλει ο δήμος. Ακόμα, το πρόστιμο ανέρχεται σε 500 ευρώ, εφόσον δεν έχει πραγματοποιηθεί καθαρισμός, αλλά μειώνεται στα 100 ευρώ, εφόσον ο καθαρισμός έχει πραγματοποιηθεί αλλά δεν δηλώθηκε.
Ωστόσο, η νομοθεσία προβλέπει σημαντικές εγγυήσεις για τους πολίτες:
- Προηγούμενη ενημέρωση: Τα πρόστιμα δεν επιβάλλονται αιφνιδιαστικά, καθώς απαιτείται προηγούμενη ειδοποίηση από τον δήμο ή την Πυροσβεστική.
- Μείωση προστίμου: Εάν ο υπόχρεος συμμορφωθεί εκ των υστέρων και υποβάλει ένσταση, το πρόστιμο μειώνεται κατά 50%.
- Προσωπική κοινοποίηση: Οι κυρώσεις κοινοποιούνται προσωπικά στον ενδιαφερόμενο για μέγιστη διαφάνεια.
Όσον αφορά στις περιπτώσεις ψευδούς δήλωσης, οι ποινικές κυρώσεις έχουν εξορθολογιστεί, προβλέποντας φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών και χρηματική ποινή 5.000 ευρώ. Είναι σημαντικό ότι η ποινική δίωξη αναστέλλεται μέχρι την εξέταση τυχόν ένστασης, γεγονός που προστατεύει τους πολίτες από άσκοπες δικαστικές περιπέτειες.
