Τις προτάσεις της έδωσε στη δημοσιότητα η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων, που στήνει κάλπες την ερχόμενη Τρίτη 16 Ιουνίου, για να αποφασίσουν δικαστές και εισαγγελείς, με ηλεκτρονική ψηφοφορία, γιά τα πέντε κορυφαία θέματα της Συνταγματικής Αναθεώρησης, όπως:
Tον τρόπο επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, τα ανώτατα όρια αφυπηρέτησης των δικαστών ( 67 ή 70;), την ανάληψη δημοσίων θέσεων από δικαστικούς και εισαγγελικούς λειτουργούς μετά την αφυπηρέτηση τους, το περιβόητο άρθρο 86 για τη δίωξη μελών της κυβέρνησης και για το δικαστικό έλεγχο συνταγματικότητας των νόμων.
Οι θέσεις της ΕνΔΕ, τις οποίες συνυπογράφουν ο Πρόεδρος της Χριστόφορος Σεβαστίδης και τα επτά μέλη του Προεδρείου, προβλέπουν:
H επιλογή της νέας ηγεσίας της Δικαιοσύνης θα γίνεται από τη Βουλή και όχι από το Υπουργικό Συμβούλιο, αφού έχει γίνει προεπιλογή προσώπων με ψηφοφορία από το σύνολο του δικαστικού σώματος με δεσμευτική και όχι απλή ψήφο, για το κοινοβούλιο.
Όπως επισημαίνουν:
«Εξάλλου, φαντάζει τουλάχιστον υποκριτική η κατοχύρωση της ίδιας θεσμικής αξιοπιστίας τόσο για τον νεότερο όσο και για τον αρχαιότερο Δικαστή και η εμπιστοσύνη προς αυτούς να αφορά μόνο τη λήψη αποφάσεων για όλα τα κρίσιμα ζητήματα, να αμφισβητείται όμως η ακεραιότητα τους να υποδείξουν -σε πρώτο, μάλιστα, μόνο στάδιο- τους συναδέλφους τους οι οποίοι είναι ικανοί να ηγηθούν των ανωτάτων δικαστηρίων».
Να αυξηθεί από δύο σε τρία χρόνια το διάστημα αυτοπεριορισμού στην κατάληψη δημοσίων θέσεων και αξιωμάτων από συνταξιούχους δικαστικούς λειτουργούς.
Το δικαιολογούν αναφέροντας: «Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται θεσμικά η ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας, καθώς μειώνονται οι υποψίες επιρροής δικαστών από πολιτικά κέντρα προς διασφάλιση μελλοντικά κρατικών θέσεων κι αποτρέπει εικασίες για κλειστά δίκτυα ή ευνοϊκές μετακινήσεις. Ευνοούνται δε όροι διαφάνειας και αμεροληψίας, καθώς δικαστικές αποφάσεις δεν μπορούν να ερμηνευθούν ως επηρεασμένες από προσωπικά κίνητρα».
Να διατηρηθούν τα υφιστάμενα όρια συνταξιοδότησης δικαστικών λειτουργών στο 67ο έτος.
Όπως υποστηρίζουν: «Η αύξηση όμως του ηλικιακού ορίου αποχώρησης από την υπηρεσία για τους δικαστικούς λειτουργούς δεν είναι θέμα στενά συντεχνιακό, αλλά βαθύτερα κοινωνικό. Ενδεχόμενη αλλαγή του απαιτεί ευρύτερες συναινέσεις όλων των εργαζομένων του ιδιωτικού και δημοσίου τομέα, των οποίων τα ηλικιακά όρια συνταξιοδότησης θα υποστούν ανάλογη αύξηση».
Να αποσυνδεθεί η δίωξη πολιτικών προσώπων προσώπων από κοινοβουλευτικές διαδικασίες και να παραπέμπονται στον φυσικό δικαστή – άρθρο 86 Σ.
Όπως αναφέρουν: «… η ανάμειξη της Βουλής τείνει να προσδίδει πολιτικό χαρακτήρα στην εξέταση της ποινικής ευθύνης των υπουργών, με αποτέλεσμα η διαδικασία να επηρεάζεται από κομματικές αντιπαραθέσεις, πολιτικές σκοπιμότητες ή συμβιβασμούς, οι οποίοι ενδέχεται να απομακρύνουν τη συζήτηση από το ουσιαστικό νομικό ζήτημα.
Για τους λόγους αυτούς, πρόταση της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων αποτελεί η απόφαση περί άσκησης της ποινικής δίωξης των υπουργών να ανατεθεί σε όργανα της δικαστικής εξουσίας, τα οποία στα σύγχρονα δημοκρατικά πολιτεύματα διαθέτουν υψηλού βαθμού ανεξαρτησία και παρέχουν μεγαλύτερες εγγυήσεις αντικειμενικότητας και θεσμικής ουδετερότητας».
Να διατηρηθεί ο έλεγχος της συνταγματικότητας των νόμων από τα δικαστήρια – Όχι στην Ίδρυση Συνταγματικού Δικαστηρίου
Yποστηρίζουν ότι: «H άσκηση του ελέγχου από πλήθος δικαστηρίων και δικαστικών σχηματισμών διασφαλίζει τη διάχυση της ευθύνης της κρίσης και περιορίζει την εξάρτησή ακόμα κι από την εσωτερική ιεραρχία. Αντιθέτως, σε ένα σύστημα συγκεντρωτικού ελέγχου, η διαδικασία επιλογής των μελών ενός Συνταγματικού Δικαστηρίου, ενδέχεται να αναδείξει εντονότερα τις ιδεολογικές ή πολιτικές τους αντιλήψεις, καθώς η κρίση τους θα αποτελεί σημείο πολιτικής αναφοράς, γεγονός που ενισχύεται λόγω της συγκέντρωσης της σχετικής αρμοδιότητας σε περιορισμένο αριθμό προσώπων.
Η ίδρυση Συνταγματικού Δικαστηρίου συνεπώς δεν αποτελεί αναγκαιότητα και δεν πρόκειται να προσφέρει στην ενίσχυση του κράτους δικαίου. Η υιοθέτηση ξένων θεσμικών προτύπων υποβαθμίζει την ελληνική συνταγματική παράδοση, η οποία περιλαμβάνει τον διάχυτο έλεγχο συνταγματικότητας και είναι συμβατή με τα ευρωπαϊκά δεδομένα. Σε μια περίοδο μειωμένης εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς, ένα νέο Συνταγματικό Δικαστήριο, ενδέχεται με τον προληπτικό έλεγχο των νόμων να εγκλωβιστεί σε πολιτικές αντιδικίες, με αποτέλεσμα να μην απολαμβάνει επαρκή κοινωνική και πολιτική νομιμοποίηση».
Στο κείμενο με τις θέσεις της ΕνΔΕ περιλαμβάνονται θλιβερές διαπιστώσεις για την ελληνική Δικαιοσύνη, με βάση στοιχεία, μετρήσεις και αναλύσεις από δύο έρευνες σύμφωνα με τις οποίες μόνο το 27% με 28% την εμπιστεύεται και τη θεωρεί ανεξάρτητη!
Όπως αναφέρεται:
Παρά τις υφιστάμενες εγγυήσεις, η Δικαιοσύνη δεν πείθει ότι εκπληρώνει τον θεσμικό της ρόλο και ότι σε σημαντικά ζητήματα οι αποφάσεις της είναι αποτέλεσμα πραγματικά ανεξάρτητης και ανεπηρέαστης κρίσης. Τα ευρήματα αυτά προκύπτουν από την ετήσια έρευνα της Metron Analysis για το 2025, επιβεβαιώθηκαν δε από αντίστοιχη της εταιρείας Kapa Research τον Μάιο του 2026 για λογαριασμό του Ιδρύματος Χάινριχ Μπελ. Κι οι δύο έρευνες ανέδειξαν ότι το σύστημα απονομής δικαιοσύνης συγκεντρώνει ιδιαίτερα χαμηλές αξιολογήσεις ως προς την αντιλαμβανόμενη αποτελεσματικότητα αλλά και την αμεροληψία του, στο πλαίσιο της χαμηλής εμπιστοσύνης προς Θεσμούς και Κράτος Δικαίου.
Ειδικότερα, η Δικαιοσύνη βρίσκεται πιο χαμηλά στην εμπιστοσύνη του κοινού από τις Ένοπλες Δυνάμεις, την Αστυνομία, τις Ανεξάρτητες Αρχές και την Προεδρία της Δημοκρατίας. Οι πολίτες που συμμετείχαν χαρακτηρίζουν με υψηλά ποσοστά τη Δικαιοσύνη ως αργή, πολιτικά και οικονομικά ελεγχόμενη, ανεπαρκή στην οργάνωση, νομικά δαιδαλώδη και κοινωνικά άδικη, ενώ μόνο ένα 27 – 28 % θεωρεί ότι, είναι πολύ και αρκετά ανεξάρτητη. Παρεμφερή συμπεράσματα αποτυπώνονται και στην τελευταία έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Ιούνιος 2024, που αφορά όμως το έτος 2022), σε συγκριτική εξέταση με τις άλλες χώρες της ΕΕ και τον εκάστοτε ευρωπαϊκό μέσο όρο. Συγκεκριμένα στην έκθεση αυτή αναφέρεται ότι η άποψη της ελληνικής κοινής γνώμης για την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης είναι κατά 59 % πολύ κακή ή κακή και σε ποσοστό 41% καλή ή πολύ καλή, σε αντίθεση με το ευρωπαϊκό μ.ο. που τα ποσοστά αυτά είναι 37% και 63% αντίστοιχα. Επίσης, η Ελλάδα βρίσκεται στην σχετική κλίμακα εμπιστοσύνης προς τη Δικαιοσύνη στην 21η θέση στο σύνολο των 27 κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπλέον, αναδεικνύεται ότι οι Έλληνες υπολαμβάνουν ως βασική αιτία έλλειψης ανεξαρτησίας των Δικαστηρίων και των Δικαστών τις πιέσεις από την κυβέρνηση και τους πολιτικούς κατά ποσοστό 92% και από οικονομικά συμφέροντα κατά 89%, που βρίσκεται σε αντιστοιχία με το μέσο όρο των πολιτών στην ΕΕ, αλλά σε αρκετά μικρότερο βαθμό και δη σε ποσοστά 75% και 70% αντίστοιχα. Τα ευρήματα αυτά, ανεξαρτήτως αν αντανακλούν σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό μια πραγματική κατάσταση, οριοθετούν ένα υπαρκτό θεσμικό πρόβλημα.
