Οι αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καλούν τις κυβερνήσεις να αποφύγουν την υπερβολική στήριξη για την αντιστάθμιση των εκρηκτικών αυξήσεων στις τιμές ενέργειας, προειδοποιώντας ότι το σοκ που έχει προκληθεί από τον πόλεμο στο Ιράν θα μπορούσε να εξελιχθεί σε δημοσιονομική κρίση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιμένει, στις συζητήσεις με τα κράτη-μέλη, ότι οι προτεινόμενες επιδοτήσεις ενέργειας, οι φορολογικές ελαφρύνσεις και τα πλαφόν τιμών θα πρέπει να είναι περιορισμένα ως προς τη διάρκεια και την έκτασή τους, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις διαπραγματεύσεις και μίλησαν στους Financial Times.
Οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να αποφύγουν μια επανάληψη της ενεργειακής κρίσης του 2022, η οποία τροφοδότησε ανεξέλεγκτο πληθωρισμό και διόγκωσε τα ελλείμματα. «Πρόκειται για μια ενιαία προσπάθεια της Επιτροπής», δήλωσε στους FT ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν. «Ό,τι συμβαίνει σε έναν τομέα της οικονομίας μπορεί να επηρεάσει το σύνολο της κοινωνίας».
Αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων η Ιταλία, η Πολωνία και η Ισπανία, έχουν μειώσει τους φόρους στα καύσιμα, ενώ άλλες ζητούν χαλάρωση των κανόνων κρατικών ενισχύσεων της ΕΕ. Η Ρώμη πιέζει επίσης για χαλάρωση των δημοσιονομικών περιορισμών, ώστε να δοθεί μεγαλύτερη ευελιξία στις κυβερνήσεις.
Χρειάζεται «συντονισμός και προσοχή», τονίζει η Κομισιόν
Η Επιτροπή παρέχει «τεχνικές συμβουλές και βοήθεια στις χώρες για τη διαμόρφωση των πολιτικών εργαλείων που θέλουν να χρησιμοποιήσουν […] εντός του δημοσιονομικού χώρου που διαθέτουν», ανέφερε ο Γιόργκενσεν.
Σημειώνεται πως η επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν έχει αυξήσει τις ευρωπαϊκές τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου κατά περίπου 60%, εντείνοντας τους φόβους για ελλείψεις σε ντίζελ και καύσιμα αεροσκαφών. Η σύγκρουση «ενέχει μεγάλο, δυστυχώς, κίνδυνο να οδηγήσει σε υψηλότερο πληθωρισμό με όλες τις αρνητικές συνέπειες», πρόσθεσε.
Η Επιτροπή καλεί σε «συντονισμό και προσοχή» όσον αφορά τα μέτρα για την αντιμετώπιση των πιέσεων στις τιμές ενέργειας, σύμφωνα με αξιωματούχους που συμμετέχουν στις συνομιλίες μεταξύ Βρυξελλών και εθνικών υπουργείων Οικονομικών.
Οι αξιωματούχοι φοβούνται ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να προκαλέσει την τρίτη οικονομική κρίση για την ΕΕ μέσα σε έξι χρόνια, μετά την πανδημία Covid-19 και τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, που και οι δύο οδήγησαν σε μεγάλα προγράμματα στήριξης και αύξησαν το δημόσιο χρέος.
Ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ της γενικής κυβέρνησης στην ΕΕ αυξήθηκε από 77,8% στο τέλος του 2019 σε 82,1% το τρίτο τρίμηνο του περασμένου έτους, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία.
Τα μηνύματα της Λαγκάρντ
«Στοχευμένες κυβερνητικές πολιτικές μπορούν να συμβάλουν στην απορρόφηση του σοκ, μειώνοντας τη ζήτηση ενέργειας και αποζημιώνοντας τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος», δήλωσε τον περασμένο μήνα η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ.
Ωστόσο, προειδοποίησε ότι «γενικευμένα και αόριστης διάρκειας μέτρα» μπορεί να έχουν αντίθετα αποτελέσματα, καθώς ενδέχεται να ενισχύσουν υπερβολικά τη ζήτηση και να τροφοδοτήσουν τον πληθωρισμό. Κάλεσε τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να επικεντρωθούν σε «προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα» μέτρα.
«Μόνο συνεκτικά και βραχυπρόθεσμα μέτρα»
Ο επίτροπος Οικονομίας της ΕΕ, Βάλντις Ντομπρόβσκις, έχει επισημάνει στους υπουργούς Οικονομικών ότι θα πρέπει να υιοθετηθούν μόνο «συνεκτικά» και βραχυπρόθεσμα μέτρα έκτακτης ανάγκης. Προειδοποίησε ότι οι υπερβολικές δαπάνες θα έχουν «σοβαρές δημοσιονομικές επιπτώσεις», δεδομένου ότι οι κρίσεις της πανδημίας και της Ουκρανίας, μαζί με την αύξηση των αμυντικών δαπανών από το 2022, έχουν περιορίσει τα δημοσιονομικά περιθώρια των κυβερνήσεων.
«Η έμφαση μας είναι ότι διαθέτουμε περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο, επομένως ό,τι κάνουν τα κράτη-μέλη πρέπει να είναι προσωρινό και στοχευμένο», δήλωσε ο Ντομπρόβσκις στα τέλη του περασμένου μήνα.
«Ευελιξία» ζητά η Ιταλία
Ο Ιταλός υπουργός Οικονομικών, Τζιανκάρλο Τζορτζέτι, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι είναι «αναπόφευκτο» η ΕΕ να δείξει μεγαλύτερη ευελιξία στην εφαρμογή των κανόνων που περιορίζουν τα δημοσιονομικά ελλείμματα στο 3% του ΑΕΠ.
Η δήλωση αυτή ήρθε μετά την παράταση από τη Ρώμη ενός «προσωρινού» ειδικού φόρου κατανάλωσης 20% στα καύσιμα έως την 1η Μαΐου, ενώ η εθνική στατιστική υπηρεσία της χώρας εκτίμησε ότι το έλλειμμα για το 2025 θα διαμορφωθεί στο 3,1% του ΑΕΠ.
«Είναι σαφές ότι, αν δεν αλλάξει η κατάσταση, οι συζητήσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα είναι αναπόφευκτες», δήλωσε ο Τζορτζέτι.
Πιέσεις για πανευρωπαϊκό φόρο στις εταιρείες ενέργειας
Οι υπουργοί Οικονομικών της Γερμανίας, της Ισπανίας, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας και της Αυστρίας κάλεσαν την Παρασκευή τις Βρυξέλλες να επιβάλουν έναν πανευρωπαϊκό φόρο υπερκερδών στις ενεργειακές εταιρείες, προκειμένου να μειωθεί «το βάρος για την ευρωπαϊκή οικονομία και τους Ευρωπαίους πολίτες».
Σε επιστολή που δημοσίευσε ο Ισπανός υπουργός Οικονομικών Κάρλος Κουέρπο, γίνεται αναφορά στο πλαφόν εσόδων που επιβλήθηκε το 2022 στις εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας κατά τη διάρκεια της εκτίναξης των τιμών φυσικού αερίου μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
«Δεδομένων των τρεχουσών στρεβλώσεων στην αγορά και των δημοσιονομικών περιορισμών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να αναπτύξει άμεσα ένα παρόμοιο εργαλείο συνεισφοράς σε επίπεδο ΕΕ», ανέφεραν.
Κομισιόν: «Συμμόρφωση» με τους κανόνες της ΕΕ
Η Πολωνία έχει μειώσει τον ΦΠΑ και τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης στα καύσιμα, με αποτέλεσμα απώλειες φορολογικών εσόδων ύψους 1,6 δισ. ζλότι (370 εκατ. ευρώ) μηνιαίως. Η κυβέρνηση σχεδιάζει να αντισταθμίσει τις απώλειες αυτές με φόρο υπερκερδών στις ενεργειακές εταιρείες, αν και οι λεπτομέρειες δεν έχουν ακόμη δημοσιευθεί.
Οι κυβερνήσεις που εξετάζουν επιδοτήσεις και άλλες μορφές κρατικής ενίσχυσης για τη στήριξη των πληττόμενων κλάδων έχουν προειδοποιηθεί ότι πρέπει να συμμορφώνονται με τους κανόνες της ΕΕ για την πράσινη μετάβαση και τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.
«Το πρόβλημα σε μια κρίση όπως αυτή είναι ότι μερικές φορές πρέπει να στηρίξουμε και να επιδοτήσουμε πράγματα που υπό κανονικές συνθήκες δεν θα σκεφτόμασταν, αλλά αυτό πρέπει να γίνεται βραχυπρόθεσμα», δήλωσε ο Γιόργκενσεν. «Διαφορετικά, οι άνθρωποι θα παγώσουν ή η παραγωγή θα σταματήσει».
