Με καχύποπτη ματιά παρακολουθούν τα λεγόμενα «γεράκια» της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής τις εξελίξεις όσον αφορά στην επικείμενη συνάντηση μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Βλαντιμίρ Πούτιν στη Βουδαπέστη.
Ειδικότερα, όπως μεταδίδει το Poltiico, οι σύμμαχοι της Ουκρανίας προσπαθούν να ενισχύσουν τη θέση του Κιέβου ενόψει των συνομιλιών Τραμπ – Πούτιν, εν μέσω ανησυχιών ότι οι δύο ηγέτες θα μπορούσαν να συνάψουν μια κακή συμφωνία εκεχειρίας που θα αποδυνάμωνε ολόκληρη την Ευρώπη.
Σε μία τελευταία εξέλιξη, πηγές ανέφεραν στο CNN ότι η αναμενόμενη συνάντηση μεταξύ των βασικών συμβούλων εξωτερικών υποθέσεων των δύο ηγετών, Ρούμπιο και Λαβρόφ, που ήταν προγραμματισμένη για αυτή την εβδομάδα, έχει αναβληθεί, τουλάχιστον προς το παρόν.
Οι τρεις κινήσεις που σχεδιάζει η Ε.Ε για να στηρίξει τον Ζελένσκι
Σε μια σύνοδο κορυφής αυτήν την εβδομάδα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες στοχεύουν να συμφωνήσουν σε ένα τριπλό πακέτο στήριξης προς τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ώστε να του δώσουν το ισχυρότερο δυνατό πλεονέκτημα στις διαπραγματεύσεις για οποιαδήποτε πιθανή εκεχειρία. Η στρατηγική τους περιλαμβάνει περισσότερη χρηματοδότηση στο Κίεβο, περισσότερα όπλα για την Ουκρανία και κινήσεις για να πλήξουν την οικονομία της Ρωσίας με νέες κυρώσεις, σύμφωνα με διπλωμάτες και αξιωματούχους που προετοιμάζονται για τη συνάντηση της Πέμπτης (23/10) στις Βρυξέλλες.
Η ανανεωμένη αίσθηση επείγοντος μεταξύ των συμμάχων του Κιέβου έρχεται μετά την εκ νέου αλλαγή της στάσης του Τραμπ σχετικά με τον πόλεμο, ο οποίος δήλωσε ότι θα ήταν ανοιχτός στο ενδεχόμενο να παγώσει τη σύγκρουση κατά μήκος των τρεχουσών γραμμών μάχης – λιγότερο από ένα μήνα μετά την πρότασή του ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να ανακτήσει όλα τα εδάφη της. Οι δηλώσεις του αναζωπύρωσαν τις ανησυχίες ότι θα μπορούσε να αναγκάσει τον Ζελένσκι να παραδώσει εδάφη στη Ρωσία.
Αυτό το αποτέλεσμα, σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους, θα ήταν καταστροφικό, όχι μόνο για την Ουκρανία, αλλά και για τους ίδιους.
«Βλέπουμε τις προσπάθειες του Προέδρου Τραμπ να φέρει την ειρήνη στην Ουκρανία. Φυσικά, όλες αυτές οι προσπάθειες είναι ευπρόσδεκτες, αλλά δεν βλέπουμε τη Ρωσία να θέλει πραγματικά την ειρήνη», δήλωσε η κορυφαία διπλωμάτης της ΕΕ Κάγια Κάλας στους δημοσιογράφους στο Λουξεμβούργο χθες Δευτέρα (20/10). «Η Ρωσία καταλαβαίνει μόνο τη δύναμη».
Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα ζητήσουν από τον Τραμπ να παράσχει στην Ουκρανία πυραύλους Tomahawk μακράς εμβέλειας, αφού την περασμένη εβδομάδα έφυγε με άδεια χέρια από τη συνάντηση με τον πρόεδρο των ΗΠΑ.
Εκτός από τον εξοπλισμό της Ουκρανίας, οι χώρες της ΕΕ είναι κοντά σε συμφωνία για δύο άλλα κρίσιμα σημεία της υποστήριξής τους: έναν 19ο γύρο οικονομικών κυρώσεων που θα πλήξει τον πόλεμο του Πούτιν και την κατάρτιση σχεδίων για την κατάσχεση των παγωμένων χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων της Ρωσίας, προκειμένου να αποδεσμευτούν περίπου 140 δισεκατομμύρια ευρώ για την Ουκρανία.
Τα χρήματα χρειάζονται επειγόντως στο Κίεβο και η πρόοδος προς την αποδέσμευση των κεφαλαίων αυτή την εβδομάδα θα σηματοδοτήσει στον Πούτιν ότι η Ουκρανία θα έχει τα μέσα να συνεχίσει να πολεμά για τα επόμενα τουλάχιστον δύο χρόνια, ανέφεραν αξιωματούχοι.
Διπλωμάτες αναμένουν ότι ο Ζελένσκι θα απευθυνθεί στους ηγέτες στη σύνοδο κορυφής της Πέμπτης, είτε αυτοπροσώπως είτε μέσω βιντεοκλήσης, για να συγκεντρώσει την υποστήριξή τους. Άλλοι σύμμαχοι, όπως ο Κίρ Σταρμερ του Ηνωμένου Βασιλείου, σχεδιάζουν μια ευρύτερη συζήτηση μεταξύ της λεγόμενης «Συμμαχίας των Προθύμων» αργότερα αυτήν την εβδομάδα.
«Πιστεύω ακράδαντα ότι η Ουκρανία πρέπει να βρίσκεται στην ισχυρότερη δυνατή θέση πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από οποιαδήποτε εκεχειρία, και γι’ αυτό συγκαλώ τη Συμμαχία των Προθύμων αυτήν την εβδομάδα», δήλωσε ο Σταρμερ χθες Δευτέρα. «Πρέπει να είμαστε αποφασιστικοί στην υποστήριξή μας προς την Ουκρανία και είμαι αποφασισμένος να εντείνω τις προσπάθειές μας για να παραλύσουμε τη πολεμική μηχανή του Πούτιν».
Η σκιά του Όρμπαν
Οι ευρωπαϊκές προσπάθειες έρχονται σε μια κρίσιμη στιγμή του πολέμου -που μαίνεται εδώ και τρεισήμισι χρόνια- ενάντια στις ρωσικές δυνάμεις εισβολής. Πάνω από τη σύνοδο κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Πέμπτης θα πλανάται η σκιά μιας προγραμματισμένης συνάντησης στη Βουδαπέστη τις επόμενες εβδομάδες μεταξύ Τραμπ και Πούτιν για να συζητήσουν τους όρους μιας πιθανής εκεχειρίας — μια πρωτοβουλία που ακολουθεί τις μέχρι τώρα επιτυχημένες προσπάθειες του Τραμπ να μεσολαβήσει για κατάπαυση του πυρός στη Γάζα.
Ο ούγγρος ηγέτης Βίκτορ Όρμπαν είναι σύμμαχος του Τραμπ και έχει διατηρήσει καλές σχέσεις με τον Πούτιν καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, προς μεγάλη ανησυχία των άλλων ηγετών της ΕΕ. Έχει επανειλημμένα αναστείλει τις κυρώσεις της ΕΕ κατά της Ρωσίας και έχει ζητήσει «ειρήνη», υποστηρίζοντας ότι ο πόλεμος της Ουκρανίας δεν είναι υπόθεση της Ευρώπης.
Ορισμένοι ηγέτες της ΕΕ θα ασκήσουν πιέσεις για να παραστούν στη συνάντηση Τραμπ-Πούτιν, καθώς και για να εξασφαλίσουν ότι ο Ζελένσκι θα έχει θέση σε οποιεσδήποτε διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με έναν διπλωμάτη που είναι εξοικειωμένος με το θέμα, ο οποίος ζήτησε να παραμείνει ανώνυμος. Ο Ζελένσκι δήλωσε τη Δευτέρα ότι θα ήταν πρόθυμος να πάει στη Βουδαπέστη αν τον προσκαλέσουν.
Ο φόβος των Ευρωπαίων
Για τους Ευρωπαίους, ο μεγάλος φόβος είναι ότι ο Τραμπ θα συνταχθεί και πάλι με τον Πούτιν για να καθορίσει πώς θα είναι η ειρήνη και θα πιέσει τον Ζελένσκι να αποδεχτεί τους ρωσικούς όρους — ενδεχομένως παραχωρώντας τμήματα εδάφους στην ανατολική πλευρά της χώρας. Ανησυχούν ότι η δίωρη τηλεφωνική συνομιλία του Πούτιν με τον Τραμπ έκανε τον αμερικανό πρόεδρο λιγότερο πρόθυμο να βοηθήσει τον Ζελένσκι όταν συναντήθηκαν στην Ουάσιγκτον την περασμένη εβδομάδα.
Υπάρχει επίσης ευρέως διαδεδομένος σκεπτικισμός μεταξύ των διπλωματών της ΕΕ ότι ο Πούτιν είναι καθόλου σοβαρός όσον αφορά στη συμμετοχή του σε ειρηνευτικές συνομιλίες. Πολλοί θεωρούν την πρότασή του να συναντήσει ξανά τον Τραμπ ως μια ακόμη τακτική καθυστέρησης για να κερδίσει χρόνο, ενώ συνεχίζει να βομβαρδίζει την Ουκρανία με εντεινόμενες επιθέσεις με πυραύλους και drones.
Οι ανησυχίες για τυχόν κατάσχεση των παγωμένων κεφαλαίων της Ρωσίας
Η βασική πρωτοβουλία που θα συζητήσουν οι ευρωπαίοι ηγέτες αυτήν την εβδομάδα είναι ένα σχέδιο για την αξιοποίηση 140 δισεκατομμυρίων ευρώ σε παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται στην Ευρώπη, προκειμένου να παρασχεθεί αυτό που οι αξιωματούχοι αποκαλούν «δάνειο αποζημίωσης» στην Ουκρανία. Τα χρήματα θα επιστραφούν στη Μόσχα μόνο στην απίθανη περίπτωση που η Ρωσία καταβάλει αποζημιώσεις πολέμου στην Ουκρανία στο μέλλον, σύμφωνα με τις προτάσεις που έχουν ετοιμάσει οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι.
Το Βέλγιο, όπου βρίσκεται το μεγαλύτερο μέρος αυτών των περιουσιακών στοιχείων, ανησυχεί για την πιθανή ζημιά που θα υποστεί η φήμη της χώρας στον χρηματοπιστωτικό τομέα, εάν κατασχεθούν αυτές οι καταθέσεις.
Άλλες χώρες έχουν εκφράσει ανησυχίες για τον πιθανό κίνδυνο για τη διεθνή αξιοπιστία του ευρώ και θέλουν οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία, μεταξύ άλλων χωρών, να υιοθετήσουν παρόμοιες πολιτικές.
Την Πέμπτη, οι ηγέτες της ΕΕ αναμένεται να αποφασίσουν εάν θα ζητήσουν επίσημα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συντάξει λεπτομερείς νομικές προτάσεις για τη δημιουργία του δανείου αποζημίωσης στο σύνολό του. Αξιωματούχοι που εργάζονται για την προετοιμασία της συνόδου κορυφής πιστεύουν ότι ο πρωθυπουργός του Βελγίου Μπαρτ Ντε Βέβερ θα συμφωνήσει να αφήσει την Επιτροπή, το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ, να προχωρήσει και να συντάξει το νομικό σχέδιο. Θα μπορεί όμως να το μπλοκάρει σε μεταγενέστερη ημερομηνία.
«Αναμένουμε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να λάβει πολιτική απόφαση για τη χρήση αυτών των δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων και να εξουσιοδοτήσει την Επιτροπή να υποβάλει τις κατάλληλες νομοθετικές προτάσεις», δήλωσε ένας Γερμανός κυβερνητικός αξιωματούχος.
Ωστόσο, το γεγονός ότι το σχέδιο προχωρά θα ασκήσει εκ νέου πίεση στον Πούτιν και θα δώσει στην Ουκρανία την ελπίδα ότι η ΕΕ θα είναι σε θέση να καλύψει τις χρηματοδοτικές της ανάγκες για δύο ή τρία ακόμη χρόνια, σύμφωνα με διπλωμάτες. «Αν στείλουμε το μήνυμα ότι είμαστε πρόθυμοι και σε θέση να υποστηρίξουμε την Ουκρανία για τα επόμενα δύο ή τρία χρόνια, αυτό θα ληφθεί υπόψη στις συζητήσεις τους για την ειρήνη», πρόσθεσε ένας διπλωμάτης.
Εν τω μεταξύ, η Κάλας πρότεινε οι ηγέτες της ΕΕ να υπογράψουν αυτήν την εβδομάδα το 19ο πακέτο κυρώσεων της Ένωσης, το οποίο αποσκοπεί να πλήξει τις ξένες τράπεζες και τα κρυπτονομίσματα που χρησιμοποιεί η Ρωσία για να αποφύγει τις κυρώσεις.
Ο ηγέτης της Σλοβακίας, Ρόμπερτ Φίκο, είχε αναστείλει τις κυρώσεις για να διαμαρτυρηθεί για τις προσπάθειες διακοπής της ροής ρωσικού φυσικού αερίου, από το οποίο η χώρα του εξακολουθεί να εξαρτάται για την ενέργεια. Διπλωμάτες που συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις δήλωσαν ότι έχει σχεδόν επιτευχθεί συμφωνία για την εξασφάλιση της υποστήριξης του Φίκο.
Η μεγαλύτερη ανησυχία της Ευρώπης
Η πιο θεμελιώδης ανησυχία των κυβερνήσεων της ΕΕ είναι ότι ο Τραμπ ενδέχεται να επηρεαστεί από τον Πούτιν και να ασκήσει πίεση στο Κίεβο να παραχωρήσει εδάφη στην ανατολική Ουκρανία. Ο Τραμπ πρότεινε να παγώσει ο πόλεμος στα τρέχοντα εδαφικά όρια, με το 78% της περιοχής του Ντονμπάς να βρίσκεται στα χέρια της Ρωσίας, όπως είπε.
«Αφήστε τα πράγματα όπως είναι τώρα, μπορούν να διαπραγματευτούν κάτι αργότερα», είπε ο Τραμπ.
Ωστόσο, ο διπλωμάτης που αναφέρθηκε νωρίτερα, προειδοποίησε ότι αν ο Πούτιν κερδίσει έδαφος, οι βαλτικές χώρες της ΕΕ, όπως η Εσθονία, η Λετονία και η Λιθουανία, μεταξύ άλλων, θα «πανικοβληθούν» και θα ανησυχήσουν ότι η Ρωσία θα επιτεθεί και σε αυτές στη συνέχεια. Το αποτέλεσμα θα ήταν «μαζικός επανεξοπλισμός» σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, ο οποίος θα αναστάτωνε την εσωτερική τους πολιτική, ανέφερε ο διπλωμάτης.
Η Κάλας απέρριψε την ιδέα οποιασδήποτε ειρηνευτικής συμφωνίας που θα ανάγκαζε την Ουκρανία να παραχωρήσει εδάφη που κατέχει η Ρωσία.
«Όλοι λένε ότι η εδαφική ακεραιότητα είναι μια σημαντική αξία που υποστηρίζουμε», είπε η Κάλας. «Πρέπει να τηρήσουμε αυτό το σκεπτικό, γιατί αν παραχωρήσουμε τα εδάφη, αυτό θα δώσει το μήνυμα σε όλους ότι μπορούν απλά να χρησιμοποιήσουν βία εναντίον των γειτόνων τους και να πάρουν αυτό που θέλουν».
